Trong quá trình phỏng vấn và thương thảo hợp đồng lao động, khái niệm "Lương Gross" và "Lương Net" luôn là tâm điểm chú ý của cả người lao động và nhà tuyển dụng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ bản chất của các thuật ngữ này, dẫn đến những nhầm lẫn đáng tiếc về thu nhập thực tế. Đặc biệt, trong bối cảnh các quy định về mức lương tối thiểu vùng vừa có sự thay đổi theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP, việc nắm vững cách tính lương là vô cùng cấp thiết.

1. Lương Gross là gì? Bản chất thực sự đằng sau con số tổng

Mặc dù thuật ngữ "Lương Gross" không xuất hiện trực tiếp trong văn bản quy phạm pháp luật, nhưng trong thực tiễn quản trị nhân sự, đây là khái niệm dùng để chỉ tổng thu nhập mà người sử dụng lao động chi trả cho người lao động. Theo tinh thần của Điều 90 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.

Có thể hiểu đơn giản, Lương Gross là mức lương "trước thuế và bảo hiểm". Khi nhận mức lương này, người lao động sẽ phải tự trích ra một phần để thực hiện các nghĩa vụ tài chính bắt buộc bao gồm:

• Bảo hiểm xã hội (8%) theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014.
• Bảo hiểm y tế (1,5%).
• Bảo hiểm thất nghiệp (1%).
• Thuế thu nhập cá nhân (nếu có) sau khi đã trừ các khoản giảm trừ gia cảnh.

2. Phân biệt Lương Gross và Lương Net: Đâu là sự lựa chọn tối ưu?

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai loại lương này nằm ở trách nhiệm đóng các khoản bảo hiểm và thuế. Nếu như Lương Gross là con số tổng quát, thì Lương Net chính là số tiền thực tế bạn cầm về tay (Take-home pay).

Nhiều chuyên gia nhân sự khuyên rằng, người lao động nên ưu tiên deal lương Gross. Tại sao lại như vậy? Bởi khi thỏa thuận lương Gross, mức lương đóng bảo hiểm của bạn sẽ được ghi nhận rõ ràng trong hợp đồng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động và đặc biệt là lương hưu sau này.

3. Hướng dẫn cách tính lương thực nhận từ lương Gross (Cập nhật 2022)

Để tính toán chính xác số tiền thực nhận, bạn cần áp dụng công thức sau:

Lương thực nhận (Net) = Lương Gross - (BHXH + BHYT + BHTN) - Thuế TNCN

Bước 1: Tính các khoản bảo hiểm bắt buộc (Tổng 10,5%)

• BHXH: 8% x Lương Gross (Mức lương đóng BHXH tối đa không quá 20 lần lương cơ sở).
• BHYT: 1,5% x Lương Gross.
• BHTN: 1% x Lương Gross (Mức lương đóng BHTN tối đa không quá 20 lần lương tối thiểu vùng theo Nghị định 38/2022/NĐ-CP).

Bước 2: Tính thuế thu nhập cá nhân

Thuế TNCN chỉ phát sinh khi thu nhập tính thuế dương. Bạn được giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 11 triệu đồng/tháng và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

4. Những lưu ý "vàng" để không bị thiệt thòi khi nhận lương Gross

Khi nhận lương Gross, người lao động cần đặc biệt lưu ý các vấn đề sau để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình:

• Kiểm tra mức đóng bảo hiểm: Hãy yêu cầu doanh nghiệp cung cấp bảng kê chi tiết (Payslip) hàng tháng. Đảm bảo rằng số tiền bị trừ khớp với tỷ lệ 10,5% và doanh nghiệp đã nộp đầy đủ lên cơ quan bảo hiểm.
• Cảnh giác với việc đóng bảo hiểm mức thấp: Một số doanh nghiệp thỏa thuận lương Gross cao nhưng lại chỉ đóng bảo hiểm trên mức lương tối thiểu vùng. Điều này vi phạm quy định tại khoản 2 Điều 94 Bộ luật Lao động 2019 về nguyên tắc trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn.
• Hiểu về các khoản phụ cấp: Không phải khoản phụ cấp nào cũng phải đóng bảo hiểm và thuế. Hãy tìm hiểu kỹ danh mục các khoản thu nhập không tính đóng BHXH để tối ưu hóa thu nhập thực nhận.

Kết luận, lương Gross hay lương Net đều có những ưu điểm riêng, nhưng lương Gross mang lại sự chủ động và minh bạch hơn cho người lao động. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng chuyên nghiệp, việc trang bị kiến thức về pháp luật tiền lương là vũ khí quan trọng nhất để bạn bảo vệ thành quả lao động của chính mình.