Chế độ thai sản là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng nhất, giúp bảo đảm thu nhập và sức khỏe cho người lao động trong quá trình sinh con và nuôi con nhỏ. Đặc biệt, kể từ ngày 01/07/2025, khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, nhiều quy định về hồ sơ và thủ tục đã được tinh gọn, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân.

1. Tổng quan về quyền lợi thai sản theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và hướng dẫn tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, người lao động khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi sẽ được hưởng các khoản trợ cấp bao gồm: Trợ cấp một lần khi sinh con và trợ cấp thai sản hàng tháng. Để nhận được các khoản này, việc chuẩn bị hồ sơ đúng và đủ là yếu tố tiên quyết.

2. Hồ sơ hưởng chế độ thai sản chi tiết cho từng đối tượng

Căn cứ Quyết định 2222/QĐ-BHXH năm 2025, bộ hồ sơ được phân loại cụ thể như sau:

2.1. Đối với lao động nữ sinh con

Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất, hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Bản sao Giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh hoặc Giấy chứng sinh của con.
• Trường hợp con chết sau khi sinh: Bản sao Giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử.
• Trường hợp người mẹ chết sau khi sinh con: Bản sao Giấy chứng tử của người mẹ.
• Trường hợp khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền: Giấy xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

2.2. Đối với lao động nam có vợ sinh con

Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội khi vợ sinh con cũng được hưởng chế độ nghỉ thai sản và trợ cấp một lần (nếu vợ không tham gia BHXH). Hồ sơ gồm:

• Bản sao Giấy chứng sinh hoặc bản sao Giấy khai sinh của con.
• Giấy xác nhận của cơ sở y tế đối với trường hợp sinh con phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi (nếu Giấy chứng sinh không thể hiện).

2.3. Các trường hợp đặc biệt khác

• Nhận nuôi con nuôi: Bản sao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi.
• Thực hiện các biện pháp tránh thai: Giấy ra viện (nếu điều trị nội trú) hoặc Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (nếu điều trị ngoại trú).
• Mang thai hộ: Bản sao bản thỏa thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo; văn bản xác nhận thời điểm giao đứa trẻ.

3. Quy trình và thủ tục nộp hồ sơ hưởng chế độ thai sản năm 2025

Thủ tục hiện nay đã được hiện đại hóa thông qua việc liên thông dữ liệu dân cư và y tế theo Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Bước 1: Nộp hồ sơ

• Người lao động đang làm việc: Nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động trong thời hạn không quá 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc.
• Người lao động đã thôi việc: Nộp hồ sơ trực tiếp cho cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công.

Bước 2: Đơn vị sử dụng lao động lập danh sách

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, đơn vị sử dụng lao động lập Danh sách đề nghị giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe (Mẫu 01B-HSB) và gửi cơ quan BHXH.

Bước 3: Cơ quan BHXH giải quyết

Trong thời hạn tối đa 06 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, cơ quan BHXH phải giải quyết và tổ chức chi trả cho người lao động. Nếu không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

"Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết và chi trả tiền thai sản cho người lao động trong thời hạn quy định nhằm đảm bảo quyền lợi kịp thời cho đối tượng thụ hưởng." - Trích hướng dẫn tại Quyết định 2222/QĐ-BHXH năm 2025.

4. Những lưu ý quan trọng để nhận tiền thai sản nhanh nhất

Để tránh việc hồ sơ bị trả lại hoặc chậm giải quyết, người lao động cần lưu ý:

1. Kiểm tra thông tin trên Giấy khai sinh/Giấy chứng sinh: Đảm bảo các thông tin về họ tên, ngày tháng năm sinh của mẹ và con khớp với dữ liệu trên căn cước công dân và sổ BHXH.
2. Ưu tiên nộp hồ sơ trực tuyến: Sử dụng ứng dụng VssID hoặc Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam để theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ một lần.
3. Đăng ký nhận tiền qua tài khoản ngân hàng: Đây là hình thức nhanh nhất và an toàn nhất, tiền sẽ được chuyển thẳng vào tài khoản cá nhân ngay sau khi hồ sơ được duyệt.

Hy vọng với những hướng dẫn chi tiết trên, quý bạn đọc đã nắm rõ các quy định mới nhất về hồ sơ và thủ tục hưởng chế độ thai sản năm 2025. Việc hiểu đúng luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi bản thân mà còn giúp quá trình làm thủ tục trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.