Trong bối cảnh mùa quyết toán thuế năm 2022 đang đến gần, một trong những thắc mắc phổ biến nhất của các kế toán và chủ doanh nghiệp là liệu khi không phát sinh số thuế phải nộp, đơn vị có bắt buộc phải nộp tờ khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay không? Việc hiểu sai quy định không chỉ dẫn đến sai sót trong hồ sơ mà còn có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với những khoản phạt hành chính không đáng có.

Kế toán cần nắm vững quy định về kê khai thuế TNCN để tránh sai sót (ảnh minh họa)

1. Không phát sinh thuế TNCN có phải nộp tờ khai tháng/quý?

Theo quy định cũ trước ngày 05/12/2020, nhiều trường hợp không phát sinh khấu trừ thuế thì không phải nộp tờ khai. Tuy nhiên, kể từ khi Nghị định 126/2020/NĐ-CP có hiệu lực, quy tắc này đã thay đổi đáng kể.

Cụ thể, tại Công văn 2393/TCT-DNNCN ngày 01/7/2021, Tổng cục Thuế đã làm rõ các điểm sau:

• Trường hợp phải khai thuế: Chỉ cần tổ chức, cá nhân có phát sinh trả thu nhập chịu thuế TNCN (tức là có chi trả tiền lương, tiền công) thì thuộc diện phải khai thuế, không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không.
• Trường hợp không phải khai thuế: Nếu trong tháng hoặc quý đó, tổ chức, cá nhân hoàn toàn không phát sinh việc chi trả thu nhập chịu thuế TNCN cho bất kỳ ai thì mới không phải nộp tờ khai thuế TNCN của kỳ đó.

Ví dụ thực tế: Vào tháng 02/2022, Công ty A chi trả lương cho 10 nhân viên với mức lương 10 triệu đồng/người. Do mức này chưa đến ngưỡng phải nộp thuế (sau khi trừ gia cảnh), công ty không khấu trừ thuế TNCN của ai. Tuy nhiên, vì có phát sinh "trả thu nhập", Công ty A vẫn bắt buộc phải nộp tờ khai thuế TNCN tháng 02/2022 (hoặc quý I/2022).

Việc kê khai thuế là nghĩa vụ bắt buộc khi có phát sinh chi trả thu nhập (ảnh minh họa)

2. Quy định về tờ khai quyết toán thuế TNCN năm

Đối với việc quyết toán năm, nghĩa vụ kê khai còn được quy định chặt chẽ hơn. Tại khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định rõ:

“d.1) Tổ chức, cá nhân trả thu nhập từ tiền lương, tiền công có trách nhiệm khai quyết toán thuế và quyết toán thay cho các cá nhân có ủy quyền do tổ chức, cá nhân trả thu nhập chi trả, không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không phát sinh khấu trừ thuế. Trường hợp tổ chức, cá nhân không phát sinh trả thu nhập thì không phải khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân.”

Như vậy, trong cả năm dương lịch, nếu doanh nghiệp có trả lương cho người lao động thì dù tất cả nhân viên đều không phải nộp thuế, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nộp tờ khai quyết toán thuế TNCN năm. Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế năm 2021 (thực hiện trong năm 2022) chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch (tức ngày 31/03/2022).

3. Rủi ro pháp lý khi không nộp hoặc chậm nộp tờ khai

Việc lơ là không nộp tờ khai khi không phát sinh thuế phải nộp có thể dẫn đến những mức phạt rất nặng theo quy định tại Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Cụ thể bối cảnh năm 2022 áp dụng như sau:

• Phạt cảnh cáo: Đối với hành vi nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 01 ngày đến 05 ngày và có tình tiết giảm nhẹ.
• Phạt tiền từ 2.000.000đ đến 5.000.000đ: Nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 01 ngày đến 30 ngày (trừ trường hợp cảnh cáo).
• Phạt tiền từ 5.000.000đ đến 8.000.000đ: Nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 31 ngày đến 60 ngày.
• Phạt tiền từ 8.000.000đ đến 15.000.000đ: Đối với các hành vi:
  • Nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 61 ngày đến 90 ngày;
  • Nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 91 ngày trở lên nhưng không phát sinh số thuế phải nộp;
  • Không nộp hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số thuế phải nộp.
• Phạt tiền từ 15.000.000đ đến 25.000.000đ: Nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn trên 90 ngày, có phát sinh số thuế phải nộp và người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp trước khi cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra.

Lời khuyên cho doanh nghiệp: Để đảm bảo an toàn pháp lý, bộ phận kế toán cần rà soát kỹ danh sách chi trả lương hàng tháng. Ngay cả khi không có nhân viên nào phải khấu trừ thuế, hãy luôn đảm bảo tờ khai được gửi đi đúng hạn. Trong trường hợp doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và không chi trả lương, cần thực hiện các thủ tục thông báo tạm ngừng kinh doanh với cơ quan thuế để được miễn nghĩa vụ nộp tờ khai định kỳ.

Hy vọng bài viết này đã giúp quý độc giả làm rõ vấn đề không phát sinh thuế thu nhập cá nhân có phải khai thuế không trong năm 2022. Nếu còn bất kỳ vướng mắc nào về thủ tục thuế, quý khách vui lòng liên hệ các chuyên gia pháp lý để được hỗ trợ kịp thời.