Trong bối cảnh thị trường lao động năm 2019, việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản tiền công, tiền thù lao là vấn đề được rất nhiều người lao động và doanh nghiệp quan tâm. Đặc biệt, đối với những cá nhân làm việc thời vụ, thử việc hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng, mức khấu trừ 10% thường gây ra nhiều thắc mắc về điều kiện áp dụng và cách thức để tạm thời chưa phải nộp khoản thuế này.

1. Đối tượng và điều kiện bắt buộc phải khấu trừ 10% thuế TNCN

Căn cứ theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng có tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân.

Các loại thu nhập thuộc diện khấu trừ 10% bao gồm:

• Tiền thù lao: Tiền hoa hồng đại lý, môi giới; tiền tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học; tiền nhuận bút; tiền giảng dạy; tiền biểu diễn nghệ thuật, thể dục thể thao; dịch vụ quảng cáo...
• Tiền công: Các khoản tiền nhận được từ việc tham gia hiệp hội kinh doanh, hội đồng quản trị, ban kiểm soát doanh nghiệp, ban quản lý dự án...
• Hợp đồng ngắn hạn: Toàn bộ thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng.

"Các tổ chức, cá nhân trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động (theo hướng dẫn tại điểm c, d, khoản 2, Điều 2 Thông tư này) hoặc ký hợp đồng lao động dưới ba (03) tháng có tổng mức trả thu nhập từ hai triệu (2.000.000) đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế theo mức 10% trên thu nhập trước khi trả cho cá nhân."
— Trích điểm i khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC

2. Mức khấu trừ và ví dụ minh họa thực tế

Mức khấu trừ được ấn định là 10% tính trên tổng thu nhập mỗi lần chi trả. Thời điểm khấu trừ là ngay tại lúc tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập cho người lao động.

Ví dụ: Anh A là cộng tác viên thiết kế đồ họa cho một công ty truyền thông. Tháng 09/2019, công ty chi trả thù lao cho anh A là 5.000.000 đồng. Do anh A không ký hợp đồng lao động dài hạn, công ty sẽ thực hiện khấu trừ thuế như sau:

• Số thuế TNCN khấu trừ: 5.000.000 x 10% = 500.000 đồng.
• Số tiền thực nhận của anh A: 5.000.000 - 500.000 = 4.500.000 đồng.

3. Hướng dẫn làm cam kết để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế

Pháp luật cho phép cá nhân được tạm thời chưa bị khấu trừ 10% thuế nếu ước tính tổng thu nhập chịu thuế của mình sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế. Để thực hiện điều này, cá nhân cần làm bản cam kết theo Mẫu 02/CK-TNCN (ban hành kèm theo Thông tư 156/2013/TT-BTC).

Điều kiện để được làm cam kết:

1. Cá nhân chỉ có duy nhất một nguồn thu nhập thuộc đối tượng chi trả nêu trên.
2. Ước tính tổng mức thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế.
3. Cá nhân phải có Mã số thuế tại thời điểm làm cam kết.

Lưu ý về mức giảm trừ gia cảnh năm 2019:

• Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 9 triệu đồng/tháng (108 triệu đồng/năm).
• Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 3,6 triệu đồng/tháng.

Như vậy, nếu một cá nhân không có người phụ thuộc, chỉ cần ước tính tổng thu nhập trong năm 2019 dưới 108 triệu đồng là có thể làm bản cam kết để nhận đủ 100% tiền công mà không bị trừ 10%.

4. Trách nhiệm của tổ chức chi trả và cá nhân làm cam kết

Căn cứ vào bản cam kết của người nhận thu nhập, tổ chức trả thu nhập sẽ tạm thời chưa khấu trừ thuế TNCN. Tuy nhiên, kết thúc năm tính thuế, tổ chức vẫn phải tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân này để nộp cho cơ quan thuế theo quy định.

Cá nhân làm cam kết phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác của nội dung cam kết. Nếu cơ quan thuế phát hiện có sự gian lận (ví dụ: có thu nhập ở nhiều nơi nhưng vẫn làm cam kết), cá nhân sẽ bị xử lý vi phạm hành chính và truy thu thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Việc nắm vững các quy định về khấu trừ thuế 10% không chỉ giúp người lao động chủ động trong việc quản lý thu nhập mà còn giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình quyết toán thuế cuối năm.