Chỉ còn chưa đầy 48 giờ nữa, thời điểm ngày 01/07/2021 sẽ chính thức gõ cửa, đánh dấu một cột mốc lịch sử trong công tác quản lý hành chính tại Việt Nam. Đây là thời điểm Luật Cư trú 2020 bắt đầu có hiệu lực thi hành, chính thức chấm dứt kỷ nguyên quản lý dân cư bằng sổ giấy truyền thống để chuyển sang phương thức quản lý hiện đại bằng số hóa thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

1. Sổ hộ khẩu giấy chính thức dừng cấp mới: Chấm dứt sứ mệnh lịch sử

Theo quy định tại Điều 38 Luật Cư trú 2020, kể từ ngày 01/07/2021, cơ quan đăng ký cư trú sẽ không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú bằng giấy dưới bất kỳ hình thức nào. Mọi thông tin về cư trú của công dân sẽ được cập nhật, điều chỉnh và lưu trữ trực tiếp trên hệ thống điện tử.

Việc bãi bỏ sổ giấy không có nghĩa là bãi bỏ việc quản lý cư trú. Thay vào đó, nhà nước sẽ quản lý thông tin của mỗi công dân thông qua mã số định danh cá nhân. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn các thủ tục rườm rà liên quan đến việc xác nhận, công chứng sổ hộ khẩu trong các giao dịch dân sự, hành chính.

2. Lộ trình thu hồi sổ cũ và giá trị sử dụng đến hết năm 2022

Một câu hỏi lớn mà nhiều người dân đặt ra là: Những cuốn sổ hộ khẩu đang cầm trên tay sẽ ra sao? Pháp luật đã đưa ra một lộ trình chuyển tiếp rất rõ ràng để tránh gây xáo trộn đời sống nhân dân:

• Giá trị sử dụng: Những cuốn Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp trước ngày 01/07/2021 vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú cho đến hết ngày 31/12/2022.
• Trường hợp thu hồi: Trong giai đoạn từ nay đến hết năm 2022, nếu người dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ (như tách hộ, nhập hộ khẩu, thay đổi chủ hộ...), cơ quan công an sẽ thực hiện thu hồi sổ giấy đã cấp và cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu điện tử thay vì cấp sổ mới hoặc ghi đè vào sổ cũ.

3. Rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp tốc độ xử lý hồ sơ được đẩy nhanh đáng kể. Theo Điều 22 Luật Cư trú 2020, thời hạn giải quyết đăng ký thường trú đã được rút ngắn từ 15 ngày xuống còn tối đa 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đối với việc đăng ký tạm trú, quy định tại Điều 27 Luật Cư trú 2020 cũng nêu rõ: Công dân có chỗ ở hợp pháp ngoài đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để học tập, lao động hoặc mục đích khác từ 30 ngày trở lên thì phải thực hiện đăng ký tạm trú. Thủ tục này giờ đây có thể thực hiện trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian và công sức cho người dân.

4. Căn cước công dân gắn chip: "Chìa khóa" vạn năng mới

Đồng hành cùng việc khai tử sổ hộ khẩu là sự ra đời của thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip. Bộ Công an đã ban hành Thông tư 59/2021/TT-BCA và Thông tư 60/2021/TT-BCA để chuẩn hóa quy trình này.

Thẻ CCCD gắn chip không chỉ là giấy tờ tùy thân mà còn là thiết bị lưu trữ thông tin tích hợp. Trong tương lai gần, các thông tin về bảo hiểm y tế, bằng lái xe, mã số thuế... sẽ được tích hợp vào chip, cho phép người dân thực hiện mọi giao dịch chỉ với một tấm thẻ duy nhất mà không cần mang theo "túi hồ sơ" giấy tờ như trước đây.

Điều 38. Điều khoản thi hành (Trích Luật Cư trú 2020):
1. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2021.
2. Luật Cư trú số 81/2006/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 36/2013/QH13 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành.
3. Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022...

5. Lời khuyên thiết thực cho người dân trong giai đoạn chuyển giao

Để đảm bảo quyền lợi và thuận tiện trong các giao dịch sau ngày 01/07/2021, người dân cần lưu ý:

1. Chủ động cập nhật dữ liệu: Kiểm tra và đảm bảo thông tin cá nhân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là chính xác. Nếu có sai sót, cần liên hệ công an xã/phường để điều chỉnh ngay.
2. Làm CCCD gắn chip: Nếu chưa có CCCD gắn chip, hãy chủ động thực hiện thủ tục cấp đổi theo hướng dẫn của cơ quan chức năng địa phương.
3. Bảo quản sổ cũ: Dù sổ giấy sẽ bị thu hồi khi có thay đổi thông tin, nhưng nếu chưa có thay đổi, bạn vẫn nên bảo quản kỹ cuốn sổ này để sử dụng cho các giao dịch cần thiết đến hết năm 2022.

Việc chuyển đổi sang quản lý cư trú bằng công nghệ số là một bước tiến dài trong cải cách hành chính, giúp minh bạch hóa thông tin và giảm bớt phiền hà cho nhân dân. Hãy sẵn sàng đón nhận sự thay đổi này để tận hưởng những tiện ích mà công nghệ mang lại.