U xơ cơ tử cung (UXCTC) là khối u lành tính phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Theo tài liệu hướng dẫn chuyên môn mới nhất được ban hành kèm theo Quyết định 3780/QĐ-BYT năm 2019 của Bộ Y tế, việc xử trí căn bệnh này đã có những bước tiến mới, ưu tiên cá thể hóa điều trị và bảo tồn khả năng sinh sản cho phụ nữ.

U xơ tử cung và những biến chứng nguy hiểm cần lưu ý

U xơ cơ tử cung thường tiến triển âm thầm và không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi khối u phát triển lớn hoặc nằm ở các vị trí nhạy cảm như dưới niêm mạc, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Theo Hướng dẫn lâm sàng xử trí u xơ cơ tử cung, các biến chứng thường gặp bao gồm:

• Xuất huyết tử cung bất thường: Đây là biến chứng phổ biến nhất (chiếm 26-29%), biểu hiện qua tình trạng cường kinh, rong kinh kéo dài dẫn đến thiếu máu mãn tính.
• Triệu chứng chèn ép: Khối u to chèn ép bàng quang gây tiểu khó, chèn ép trực tràng gây táo bón hoặc chèn ép niệu quản dẫn đến thận ứ nước.
• Ảnh hưởng thai kỳ: Tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non, ngôi thai bất thường hoặc nhau bong non.
• Thoái hóa và đau: Các dạng thoái hóa kính, thoái hóa nang hoặc hoại sinh vô khuẩn (thường gặp trong thai kỳ) gây đau bụng cấp tính.

Điều trị nội khoa: Thuốc viên ngừa thai kết hợp và các lựa chọn mới

Một trong những điểm nổi bật trong hướng dẫn của Bộ Y tế là việc sử dụng thuốc nội khoa để kiểm soát triệu chứng và giảm kích thước khối u, giúp nhiều phụ nữ tránh được các cuộc phẫu thuật xâm lấn không cần thiết.

1. Thuốc viên tránh thai nội tiết kết hợp (TVTTNTKH)

Bộ Y tế khẳng định có bằng chứng ủng hộ việc sử dụng thuốc viên tránh thai kết hợp để điều trị triệu chứng xuất huyết tử cung nặng liên quan đến u xơ. Thuốc giúp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và giảm lượng máu mất, tuy nhiên cần thận trọng với bệnh nhân có nguy cơ thuyên tắc tĩnh mạch, béo phì hoặc hút thuốc.

2. Ulipristal acetate (UPA) - Lựa chọn đầu tay mới

Ulipristal acetate (liều 5mg/ngày) được đánh giá là mang lại hiệu quả cao trong việc ngưng xuất huyết nhanh chóng (thường trong vòng 10 ngày đầu) và giảm đáng kể kích thước khối u (khoảng 25% sau 13 tuần điều trị). Đây được xem là lựa chọn ưu tiên cho những bệnh nhân cần bảo tồn tử cung hoặc chuẩn bị trước phẫu thuật.

3. Các loại thuốc khác

Bên cạnh đó, các bác sĩ có thể chỉ định dùng Tranexamic acid để giảm mất máu kinh, GnRH đồng vận để làm nhỏ khối u trước mổ, hoặc dụng cụ tử cung chứa Levonorgestrel (vòng Mirena) cho các trường hợp phù hợp.

Khi nào cần can thiệp ngoại khoa?

Phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị triệt để khi điều trị nội khoa không mang lại kết quả hoặc khối u gây biến chứng nặng. Các chỉ định phẫu thuật bao gồm:

• U xơ tử cung to tương đương tử cung có thai trên 12 tuần.
• Điều trị nội khoa thất bại hoặc bệnh nhân không thể sử dụng thuốc do tác dụng phụ.
• U xơ gây chèn ép rõ rệt các cơ quan lân cận.
• U xơ dưới niêm mạc gây xuất huyết nặng hoặc hiếm muộn.
• Nghi ngờ khối u thoái hóa ác tính (sarcoma), đặc biệt ở phụ nữ mãn kinh.

Tùy vào nguyện vọng sinh con, bệnh nhân có thể được chỉ định bóc nhân xơ (bảo tồn tử cung) hoặc cắt tử cung (điều trị tận gốc). Ngoài ra, các kỹ thuật ít xâm lấn như thuyên tắc động mạch tử cung (UAE) hay tiêu hủy u bằng sóng siêu âm hội tụ (HIFU) cũng là những lựa chọn hiện đại được Bộ Y tế hướng dẫn chi tiết.

"Điều 1. Phê duyệt tài liệu “Hướng dẫn lâm sàng xử trí u xơ cơ tử cung” kèm theo Quyết định này."
(Trích Điều 1 Quyết định 3780/QĐ-BYT năm 2019)

Việc tuân thủ phác đồ điều trị theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chữa bệnh mà còn đảm bảo an toàn, giảm thiểu các biến chứng không đáng có cho phụ nữ Việt Nam.