Việc triển khai cấp Căn cước công dân (CCCD) gắn chip đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công an trong năm 2021. Với mục tiêu cấp 50 triệu thẻ trước ngày 01/07/2021, hàng triệu người dân đang đổ về các điểm cấp lưu động và trụ sở Công an để làm thủ tục. Tuy nhiên, không ít người còn lúng túng khi điền Tờ khai đề nghị cấp CCCD (Mẫu CC01). Để hồ sơ được tiếp nhận nhanh chóng và tránh phải làm đi làm lại, người dân cần đặc biệt lưu ý 6 vấn đề pháp lý sau đây.

1. Ai được phép viết hộ Tờ khai Căn cước công dân?

Theo quy định tại Thông tư 66/2015/TT-BCA, về nguyên tắc, công dân phải tự mình kê khai các thông tin vào biểu mẫu. Tuy nhiên, pháp luật cũng dự liệu các trường hợp đặc biệt để hỗ trợ tối đa cho người dân.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 6 Thông tư 66/2015/TT-BCA quy định:

"Người đến làm thủ tục không biết chữ hoặc không thể tự kê khai được thì nhờ người khác kê khai hộ theo lời khai của mình. Người kê khai hộ phải ghi “Người viết hộ”, kê khai trung thực, ký, ghi rõ họ tên và chịu trách nhiệm về việc kê khai hộ đó."

Như vậy, chỉ những người không biết chữ hoặc gặp khiếm khuyết về thể chất không thể tự viết mới được nhờ người khác viết hộ. Những trường hợp còn lại bắt buộc phải tự tay điền thông tin để đảm bảo tính chính xác và chịu trách nhiệm pháp lý về lời khai của mình.

2. Quy định khắt khe về màu mực khi điền biểu mẫu

Nhiều người dân thường có thói quen dùng bất cứ loại bút nào có sẵn trong túi để điền tờ khai, nhưng đây là một sai lầm có thể khiến hồ sơ bị trả lại. Khoản 4 Điều 6 Thông tư 66/2015/TT-BCA đã quy định rất rõ về màu mực sử dụng trong các biểu mẫu quản lý CCCD.

Theo đó, màu mực để ghi biểu mẫu, chữ ký của người có thẩm quyền và các nội dung trong biểu mẫu chỉ được dùng màu mực xanh, tím than hoặc đen. Tuyệt đối không được dùng mực đỏ hoặc các màu sắc lạ khác. Việc thống nhất màu mực giúp cho công tác lưu trữ, quét dữ liệu và đối soát thông tin trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được chính xác và bền vững theo thời gian.

3. Cách xác định Quê quán chuẩn xác theo Luật Hộ tịch

Mục "Quê quán" thường gây nhầm lẫn giữa nơi sinh, nơi đăng ký khai sinh và quê gốc của cha mẹ. Theo hướng dẫn tại Thông tư 41/2019/TT-BCA, người dân cần ghi địa danh hành chính cấp xã, huyện, tỉnh theo đúng Giấy khai sinh hoặc Sổ hộ khẩu.

Căn cứ khoản 8 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014, quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc mẹ theo thỏa thuận hoặc theo tập quán. Trong trường hợp có sự khác nhau giữa các giấy tờ, Giấy khai sinh được coi là giấy tờ hộ tịch gốc. Nếu địa danh hành chính đã có sự thay đổi (sáp nhập, đổi tên), người dân nên ghi theo địa danh mới nhất để đồng bộ với dữ liệu điện tử hiện nay.

4. Xử lý tình huống không có ngày, tháng sinh trên giấy tờ gốc

Đây là vướng mắc phổ biến của những người lớn tuổi khi giấy tờ cũ chỉ ghi năm sinh. Tuy nhiên, theo Điều 18 Luật Căn cước công dân 2014, mặt trước của thẻ CCCD bắt buộc phải hiển thị đầy đủ ngày, tháng, năm sinh.

Do đó, nếu công dân thiếu thông tin ngày, tháng sinh, cần phải đến cơ quan tư pháp hộ tịch để làm thủ tục bổ sung hộ tịch trước khi đi làm CCCD gắn chip. Sau khi đã có đầy đủ thông tin trên Giấy khai sinh, việc kê khai vào Tờ khai mới đảm bảo tính hợp lệ. Ngày sinh phải ghi đủ 02 chữ số, tháng sinh từ tháng 3 đến tháng 9 ghi 01 chữ số, các tháng còn lại ghi 02 chữ số theo đúng định dạng quy định.

5. Kê khai tình trạng hôn nhân khi đang làm thủ tục ly hôn

Một câu hỏi thường gặp là: "Tôi đang nộp đơn ly hôn thì khai thế nào?". Về mặt pháp lý, quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, nếu tại thời điểm điền tờ khai, bạn chưa nhận được quyết định ly hôn có hiệu lực, bạn vẫn phải khai là "Đã kết hôn".

Việc kê khai sai lệch tình trạng hôn nhân không chỉ ảnh hưởng đến tính chính xác của Cơ sở dữ liệu quốc gia mà còn có thể gây rắc rối cho các giao dịch dân sự, hình thành tài sản sau này khi sử dụng thẻ CCCD gắn chip để đối soát thông tin.

6. Vấn đề xác minh tín đồ tôn giáo: Tùy thuộc vào quy định địa phương

Thông thường, mục "Tôn giáo" được ghi theo Giấy khai sinh hoặc các giấy tờ chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, trong đợt cao điểm năm 2021, một số địa phương như TP. Hồ Chí Minh đã có những linh động nhất định. Người dân chỉ cần điền tôn giáo mình tin theo mà không nhất thiết phải xuất trình giấy tờ chứng minh như Chứng nhận Quy y hay Chứng nhận Phật tử, trừ khi có sự thay đổi so với thông tin gốc ban đầu.

Tuy nhiên, để chắc chắn, người dân nên mang theo các giấy tờ liên quan nếu muốn khai báo một tôn giáo khác với thông tin đang lưu trữ trong Sổ hộ khẩu hoặc Giấy khai sinh để cán bộ tiếp nhận có căn cứ đối chiếu ngay lập tức.

Việc nắm vững các quy định trên không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian mà còn hỗ trợ lực lượng Công an đẩy nhanh tiến độ cấp thẻ CCCD gắn chip, hướng tới xây dựng Chính phủ điện tử hiện đại và minh bạch.