Trong bối cảnh những ngày cuối năm 2018 đang cận kề, việc quyết toán và tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trở thành ưu tiên hàng đầu của bộ phận kế toán. Theo quy định, ngày 30/01/2019 sẽ là hạn chót để các doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ tạm nộp thuế TNDN cho quý IV năm 2018. Việc nắm vững công thức và các điều kiện về chi phí được trừ không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu số thuế phải nộp mà còn tránh được những rủi ro pháp lý đáng tiếc.

Công thức tính thuế TNDN chuẩn xác theo quy định hiện hành

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 78/2014/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 96/2015/TT-BTC), số thuế TNDN mà doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế được xác định dựa trên thu nhập tính thuế và thuế suất.

Cụ thể, công thức tính toán được thiết lập như sau:

Thuế TNDN phải nộp = (Thu nhập tính thuế - Phần trích lập quỹ KH&CN) x Thuế suất thuế TNDN

Trong đó, mức thuế suất phổ thông áp dụng cho năm 2018 là 20%. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí hoặc tài nguyên quý hiếm, mức thuế suất có thể dao động từ 32% đến 50% tùy từng dự án cụ thể.

Cách xác định các thành phần trong công thức tính thuế

Để có được con số cuối cùng chính xác, kế toán cần bóc tách từng thành phần trong công thức thu nhập tính thuế:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - (Thu nhập được miễn thuế + Các khoản lỗ được kết chuyển)

1. Doanh thu tính thuế

Theo Điều 5 Thông tư 78/2014/TT-BTC, doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng hóa, tiền gia công, tiền cung cấp dịch vụ bao gồm cả khoản trợ giá, phụ thu mà doanh nghiệp được hưởng. Thời điểm xác định doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hóa hoặc thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ cho người mua.

2. Chi phí được trừ - "Lá chắn" thuế của doanh nghiệp

Đây là phần quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần lưu ý để tối ưu số thuế phải nộp. Theo Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC, các khoản chi được trừ phải đáp ứng đủ 03 điều kiện:

• Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
• Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
• Đối với hóa đơn có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT), phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

3. Các khoản thu nhập khác

Doanh nghiệp không được bỏ sót các khoản thu nhập ngoài hoạt động kinh doanh chính như: Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, thu nhập từ quyền sở hữu tài sản, hoặc các khoản quà biếu, quà tặng bằng tiền hoặc hiện vật.

Lưu ý về thời hạn và nghĩa vụ tạm nộp thuế quý IV/2018

Theo quy định tại Thông tư 151/2014/TT-BTC, doanh nghiệp không phải nộp tờ khai thuế TNDN tạm tính quý mà chỉ căn cứ vào kết quả kinh doanh để tự xác định số thuế tạm nộp.

Thời hạn nộp thuế: Chậm nhất là ngày thứ 30 của quý tiếp theo (tức ngày 30/01/2019 đối với quý IV/2018). Nếu tổng số thuế tạm nộp của 04 quý thấp hơn số thuế quyết toán năm từ 20% trở lên, doanh nghiệp sẽ phải nộp tiền chậm nộp đối với phần chênh lệch vượt quá 20% đó.

Do đó, các chủ doanh nghiệp và kế toán cần rà soát kỹ lưỡng các hóa đơn đầu vào, đảm bảo tính hợp lệ và kịp thời thực hiện nghĩa vụ thuế để tránh các khoản phạt chậm nộp không đáng có trong dịp đầu năm mới 2019.