Ngày 27/03/2009, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 62/2009/TT-BTC nhằm sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Thông tư 84/2008/TT-BTC. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những vướng mắc thực tế sau khi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2009.

Cán bộ thuế hướng dẫn người dân làm thủ tục kê khai thuế thu nhập cá nhân năm 2009 (ảnh minh họa)

1. Mở rộng đối tượng người phụ thuộc: Mẹ kế, bố dượng chính thức được tính giảm trừ

Một trong những điểm nhân văn nhất của Thông tư 62/2009/TT-BTC là việc bổ sung mẹ kế, bố dượng vào danh sách người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh. Trước đây, theo quy định cũ tại Thông tư 84/2008/TT-BTC, đối tượng này chưa được quy định rõ ràng, gây khó khăn cho nhiều cá nhân có hoàn cảnh gia đình đặc thù.

Cụ thể, người nộp thuế có mẹ kế, bố dượng ngoài độ tuổi lao động (hoặc trong độ tuổi lao động nhưng bị tàn tật, không có khả năng lao động) và không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 500.000 đồng thì được tính là người phụ thuộc.

Chính sách mới giúp nhiều gia đình giảm bớt gánh nặng thuế thông qua việc mở rộng đối tượng người phụ thuộc (ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, khái niệm "trực tiếp nuôi dưỡng" cũng được hướng dẫn linh hoạt hơn. Người phụ thuộc có thể ở cùng hộ khẩu hoặc không cùng hộ khẩu với người nộp thuế, miễn là người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng thực tế và có hồ sơ chứng minh theo quy định.

2. Thuế đối với cổ phiếu OTC: Tính theo giá tự khai và trách nhiệm của cá nhân

Đối với thị trường chứng khoán chưa niêm yết (OTC), Thông tư 62/2009/TT-BTC đã bãi bỏ quy định khấu trừ thuế theo giá trị sổ sách. Thay vào đó, giá chuyển nhượng làm căn cứ tính thuế sẽ dựa trên giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng.

Trong trường hợp hợp đồng không ghi giá, cá nhân tự khai giá chuyển nhượng và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của thông tin này. Tuy nhiên, cơ quan thuế vẫn giữ quyền ấn định giá nếu có căn cứ cho thấy giá tự khai không đúng thực tế, đồng thời áp dụng các hình thức xử phạt theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

3. Cổ phiếu thưởng và cổ tức bằng cổ phiếu: Chỉ nộp thuế khi bán

Đây là một tin vui cho các nhà đầu tư chứng khoán trong năm 2009. Theo hướng dẫn mới, cá nhân nhận cổ tức bằng cổ phiếu hoặc nhận cổ phiếu thưởng thì chưa phải nộp thuế TNCN ngay tại thời điểm nhận. Nghĩa vụ thuế chỉ phát sinh khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng số cổ phiếu này.

Khi bán cổ phiếu, người nộp thuế sẽ phải nộp hai loại thuế:

• Thuế đối với thu nhập từ đầu tư vốn (tính trên mệnh giá hoặc giá trị cổ tức ghi trên sổ sách).
• Thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán (tính trên giá thực tế chuyển nhượng).

4. Quyền lựa chọn cho người cho thuê nhà và tài sản

Đối với các hợp đồng thuê nhà, tài sản phát sinh trước năm 2009 mà đã thu tiền trước và nộp thuế Thu nhập doanh nghiệp, Thông tư 62/2009/TT-BTC cho phép người nộp thuế được lựa chọn giữ nguyên mức thuế đã nộp hoặc tính lại theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 nếu có lợi hơn.

Nếu số thuế tính lại thấp hơn số thuế đã nộp, cá nhân sẽ được hoàn trả hoặc bù trừ vào kỳ tính thuế tiếp theo. Đây là quy định nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người dân trong giai đoạn chuyển đổi giữa các quy định pháp luật.

Lời khuyên pháp lý: Người nộp thuế cần rà soát kỹ các đối tượng phụ thuộc và các khoản thu nhập từ đầu tư để thực hiện kê khai đúng theo hướng dẫn mới nhất tại Thông tư 62/2009/TT-BTC để tránh các sai sót không đáng có dẫn đến bị xử phạt hành chính.