Trong bối cảnh Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2020, chuẩn trình độ đào tạo của giáo viên các cấp đã được nâng lên đáng kể. Điều này đặt ra một bài toán lớn đối với những nhà giáo hiện đang công tác nhưng chưa kịp đáp ứng tiêu chuẩn mới. Để giải quyết vấn đề này, ngày 25/08/2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 24/2020/TT-BGDĐT quy định về việc sử dụng giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục chưa đáp ứng trình độ chuẩn.

Phân loại đối tượng giáo viên chưa đạt chuẩn

Theo quy định tại Điều 1 và Điều 2 của Thông tư này, các quy định mới áp dụng cho giáo viên mầm non, tiểu học, trung học cơ sở chưa đạt chuẩn nhưng không thuộc đối tượng thực hiện lộ trình nâng chuẩn theo Nghị định 71/2020/NĐ-CP (thường là những giáo viên sắp đến tuổi nghỉ hưu).

3 kịch bản pháp lý cho giáo viên chưa đáp ứng trình độ chuẩn

Căn cứ Điều 3 Thông tư 24/2020/TT-BGDĐT, số phận pháp lý của giáo viên sẽ được quyết định dựa trên kết quả đánh giá công tác trong 02 năm liên tiếp trước ngày 10/10/2020:

1. Tiếp tục giảng dạy cho đến khi nghỉ hưu

Đây là trường hợp dành cho những giáo viên có năng lực chuyên môn tốt dù chưa có bằng cấp tương ứng với chuẩn mới. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 3 quy định:

"Trong 02 (hai) năm liên tiếp liền kề trước năm Thông tư này có hiệu lực thi hành, giáo viên có kết quả đánh giá, xếp loại đạt chuẩn nghề nghiệp trở lên hoặc được phân loại, đánh giá viên chức (xếp loại chất lượng viên chức) ở mức hoàn thành nhiệm vụ trở lên, có đủ sức khỏe thì tiếp tục bố trí công tác giảng dạy cho đến khi nghỉ hưu theo quy định."

2. Chuyển vị trí việc làm khác

Đối với những giáo viên có kết quả công tác không tốt, cơ sở giáo dục sẽ không bố trí đứng lớp mà chuyển sang các công việc hỗ trợ khác. Khoản 2 Điều 3 nêu rõ:

"Trong 02 (hai) năm liên tiếp liền kề trước năm Thông tư này có hiệu lực thi hành, giáo viên có kết quả đánh giá, xếp loại không đạt chuẩn nghề nghiệp và có một năm được phân loại, đánh giá viên chức (xếp loại chất lượng viên chức) ở mức không hoàn thành nhiệm vụ thì không bố trí giảng dạy và được sắp xếp tham gia bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ để bố trí sang vị trí việc làm khác phù hợp tại cơ sở giáo dục cho đến khi nghỉ hưu theo quy định."

3. Nghỉ hưu sớm hoặc thôi việc, tinh giản biên chế

Đây là phương án cuối cùng dành cho những trường hợp không thể tiếp tục công tác. Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 3:

• Giáo viên không đủ sức khỏe, có nguyện vọng nghỉ hưu và đủ điều kiện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 thì được giải quyết chế độ hưu trí.
• Tùy vào trường hợp cụ thể, giáo viên có thể thực hiện các quy định về thôi việc và tinh giản biên chế theo các quy định hiện hành của Chính phủ.

Quy định riêng đối với cán bộ quản lý giáo dục

Không chỉ giáo viên, các Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng chưa đạt chuẩn cũng chịu sự điều chỉnh của Điều 4 Thông tư 24/2020/TT-BGDĐT. Đáng chú ý, cán bộ quản lý có kết quả đánh giá tốt vẫn được tiếp tục đảm nhiệm chức vụ đến hết nhiệm kỳ bổ nhiệm. Tuy nhiên, sau khi kết thúc nhiệm kỳ, họ sẽ không được bổ nhiệm lại mà phải chuyển sang vị trí việc làm khác phù hợp cho đến khi nghỉ hưu.

Việc ban hành Thông tư này được xem là một bước đi nhân văn, vừa đảm bảo thực hiện nghiêm túc Luật Giáo dục 2019, vừa tạo điều kiện cho những nhà giáo lâu năm, có nhiều cống hiến nhưng không còn đủ thời gian để nâng chuẩn trình độ được tiếp tục làm việc và hưởng các chế độ chính sách thỏa đáng.