Bạn có bao giờ thắc mắc ký hiệu Exp trên bao bì thực phẩm, dược phẩm hay mỹ phẩm thực sự có ý nghĩa gì và tại sao nó lại quan trọng đến vậy? Trong bối cảnh thị trường hàng hóa ngày càng đa dạng, việc hiểu đúng và ghi đúng hạn sử dụng không chỉ là quyền lợi của người tiêu dùng mà còn là trách nhiệm pháp lý bắt buộc của nhà sản xuất.

1. Exp là gì? Hiểu đúng về "tuổi thọ" của sản phẩm

Exp là từ viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Expiry date", có nghĩa là hạn sử dụng. Đây là mốc thời gian cực kỳ quan trọng, cho biết sản phẩm đó có thể giữ được chất lượng tốt nhất và an toàn cho sức khỏe người dùng trong bao lâu.

Theo quy định tại khoản 11 Điều 3 Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:

“Hạn sử dụng” hoặc “hạn dùng” là mốc thời gian sử dụng ấn định cho hàng hóa hoặc một lô hàng hóa mà sau thời gian này hàng hóa không còn giữ được đầy đủ các đặc tính chất lượng vốn có của nó.

Hạn dùng của hàng hóa được thể hiện bằng khoảng thời gian tính từ ngày sản xuất đến ngày hết hạn hoặc thể hiện bằng ngày, tháng, năm hết hạn. Trường hợp hạn dùng chỉ thể hiện tháng, năm thì hạn dùng được tính đến ngày cuối cùng của tháng hết hạn.

Như vậy, khi một sản phẩm đã quá ngày Exp, nhà sản xuất sẽ không còn chịu trách nhiệm về chất lượng cũng như độ an toàn của sản phẩm đó đối với người tiêu dùng.

2. Quy định khắt khe về cách ghi Exp trên nhãn hàng hóa

Để đảm bảo tính minh bạch, pháp luật Việt Nam quy định rất chi tiết về cách thể hiện hạn sử dụng trên bao bì. Theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP), việc ghi Exp phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Thứ tự thời gian: Phải ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm (lịch dương). Nếu ghi theo thứ tự khác (ví dụ kiểu Mỹ: tháng/ngày/năm) thì bắt buộc phải có dòng chú thích bằng tiếng Việt đi kèm.
• Định dạng số: Ngày và tháng phải dùng 02 chữ số, năm có thể dùng 02 hoặc 04 chữ số. Tất cả các thành phần này phải nằm trên cùng một dòng.
• Cách viết: Có thể ghi đầy đủ là "Hạn sử dụng" hoặc viết tắt bằng chữ in hoa như "HSD", "HD".
• Hàng hóa san chia, đóng gói lại: Đối với các loại hàng hóa được chiết rót hoặc đóng gói lại từ bao bì gốc, nhãn mới phải thể hiện cả ngày đóng gói và hạn sử dụng (tính từ ngày sản xuất gốc).

3. Mức xử phạt "khủng" khi vi phạm quy định về hạn sử dụng

Việc gian lận hoặc ghi sai hạn sử dụng được coi là hành vi vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và sức khỏe cộng đồng. Tùy vào giá trị lô hàng, mức phạt có thể lên tới hàng chục triệu đồng.

Căn cứ Điều 31 Nghị định 119/2017/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP):

• Hành vi ghi không đúng nội dung bắt buộc: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với lô hàng có giá trị đến 3.000.000 đồng. Mức phạt tăng dần theo giá trị hàng hóa, tối đa lên đến 30.000.000 đồng.
• Hành vi kinh doanh hàng quá hạn hoặc gian lận hạn dùng: Phạt tiền từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng đối với hàng hóa vi phạm dưới 1.000.000 đồng. Nếu giá trị hàng hóa trên 100.000.000 đồng, mức phạt có thể lên tới 40.000.000 đồng.
• Lưu ý đặc biệt: Mức phạt sẽ gấp 02 lần nếu hàng hóa vi phạm là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, mỹ phẩm hoặc thực phẩm chức năng.

4. Các ký hiệu hạn sử dụng phổ biến khác cần lưu ý

Ngoài Exp, người tiêu dùng cũng thường gặp các ký hiệu khác như:

• BBE/BE (Best Before End): Có nghĩa là "Sử dụng tốt nhất trước ngày...". Sau ngày này, sản phẩm vẫn có thể dùng được nhưng chất lượng (mùi vị, độ giòn...) có thể giảm sút.
• PAO (Period After Opening): Hạn sử dụng sau khi mở nắp. Ký hiệu này thường thấy trên mỹ phẩm với hình chiếc hộp mở nắp kèm con số (ví dụ: 12M nghĩa là dùng trong 12 tháng kể từ khi mở nắp).

5. Kết luận

Việc nắm rõ Exp là gì và các quy định pháp lý liên quan giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro về pháp lý và xây dựng niềm tin với khách hàng. Đối với người tiêu dùng, hãy luôn là người mua sắm thông thái bằng cách kiểm tra kỹ hạn sử dụng trước khi quyết định rút hầu bao.

Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về các thủ tục công bố chất lượng hoặc ghi nhãn hàng hóa, hãy tham khảo thêm các văn bản hướng dẫn chi tiết tại hệ thống pháp luật Việt Nam.