Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay (tháng 09/2022), việc xác lập quyền sở hữu đối với nhãn hiệu không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần mà còn là chiến lược bảo vệ tài sản vô hình của doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ lệ đơn đăng ký nhãn hiệu bị từ chối tại Việt Nam vẫn còn khá cao. Phần lớn các sai sót này không đến từ sự phức tạp của luật pháp mà bắt nguồn từ những lỗi cơ bản trong quá trình chuẩn bị và nộp đơn.

1. Sai lầm từ khâu đặt tên: Khi cái tên 'phản chủ'

Nhiều chủ doanh nghiệp thường đặt tên nhãn hiệu dựa trên cảm tính hoặc sở thích cá nhân mà quên mất các điều kiện bảo hộ khắt khe. Theo quy định tại khoản 1 Điều 72 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, nhãn hiệu phải là dấu hiệu nhìn thấy được và có khả năng phân biệt.

Các lỗi phổ biến bao gồm:

• Sử dụng tên danh nhân, địa danh: Việc đặt tên trùng với các anh hùng dân tộc như Quang Trung, Võ Nguyên Giáp hoặc các địa danh đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý (như Cam Vinh, Chè Thái Nguyên) chắc chắn sẽ bị từ chối.
• Nhãn hiệu mang tính mô tả: Nếu bạn bán nước cam và đặt tên nhãn hiệu là "Ngon" hoặc "Cam Tươi", Cục Sở hữu trí tuệ sẽ coi đây là dấu hiệu mô tả tính chất sản phẩm, thiếu khả năng phân biệt.
• Ký tự quá đơn giản: Các chữ cái đơn lẻ hoặc con số như ABC, 123 mà không có cách trình bày đồ họa đặc biệt thường không được chấp nhận bảo hộ riêng lẻ.

2. Bỏ qua bước tra cứu: 'Cầm đèn chạy trước ô tô'

Đây là sai lầm phổ biến nhất khiến doanh nghiệp mất tiền oan. Việc nộp đơn mà không tra cứu trước giống như việc bạn xây nhà trên mảnh đất chưa rõ chủ sở hữu. Tra cứu giúp bạn xác định xem nhãn hiệu của mình có trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của người khác đã nộp trước đó hay không.

Hiện nay, doanh nghiệp có thể thực hiện tra cứu qua hai kênh chính:

• Tra cứu sơ bộ: Sử dụng cơ sở dữ liệu trực tuyến của Cục Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, kết quả này chỉ mang tính tham khảo vì dữ liệu có độ trễ nhất định.
• Tra cứu chuyên sâu: Thông qua các tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ để có đánh giá chính xác nhất từ các chuyên gia giàu kinh nghiệm.

3. Quên đăng ký hưởng quyền ưu tiên: Mất lợi thế trong cuộc đua thời gian

Việt Nam áp dụng nguyên tắc "First to file" (ai nộp đơn trước được ưu tiên trước). Tuy nhiên, nếu bạn đã nộp đơn tại một quốc gia thành viên của Công ước Paris, bạn có thể yêu cầu hưởng quyền ưu tiên tại Việt Nam trong vòng 6 tháng kể từ ngày nộp đơn đầu tiên.

Căn cứ Điều 91 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, quyền ưu tiên chỉ được xác lập nếu:

"Người nộp đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu có quyền yêu cầu hưởng quyền ưu tiên trên cơ sở đơn đầu tiên đăng ký bảo hộ cùng một đối tượng nếu đơn đầu tiên đã được nộp tại Việt Nam hoặc tại nước là thành viên của điều ước quốc tế có quy định về quyền ưu tiên..."

Việc bỏ lỡ thời hạn này có thể khiến bạn mất quyền bảo hộ nếu có một bên khác nộp đơn trùng lặp trong khoảng thời gian đó.

4. Hồ sơ thiếu sót: 'Sai một ly, đi một dặm'

Một bộ hồ sơ không chuẩn chỉnh về mặt hình thức sẽ bị trả lại ngay từ vòng kiểm định ban đầu, gây lãng phí thời gian chờ đợi (thường kéo dài từ 12-18 tháng). Các lỗi thường gặp bao gồm:

• Mẫu nhãn hiệu không đúng kích thước quy định (80x80mm).
• Danh mục hàng hóa, dịch vụ không được phân nhóm chính xác theo Thỏa ước Ni-xơ.
• Thiếu giấy ủy quyền nếu nộp qua đại diện hoặc thiếu chứng từ nộp lệ phí.

5. Đăng ký quá muộn: Khi 'gạo đã nấu thành châu'

Nhiều doanh nghiệp đợi đến khi sản phẩm đã nổi tiếng trên thị trường mới bắt đầu nghĩ đến việc đăng ký bảo hộ. Đây là kẽ hở để các đối thủ hoặc các bên "đầu cơ nhãn hiệu" nộp đơn trước và sau đó quay lại kiện ngược chính chủ sở hữu thực sự hoặc yêu cầu mua lại với giá cắt cổ.

Lời khuyên từ chuyên gia: Hãy đăng ký nhãn hiệu ngay từ khi ý tưởng sản phẩm vừa hình thành. Chi phí đăng ký ban đầu là rất nhỏ so với thiệt hại khổng lồ nếu thương hiệu bị đánh cắp hoặc phải thay đổi toàn bộ hệ thống nhận diện vì vi phạm quyền của người khác.

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp quý doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong hành trình bảo vệ thương hiệu của mình.