Trong hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (thường gọi là IRC) là văn bản pháp lý quan trọng ghi nhận thông tin dự án. Tuy nhiên, không phải mọi dự án đều bắt buộc phải thực hiện thủ tục này. Việc nắm rõ các trường hợp được miễn trừ giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ pháp luật.

Các trường hợp bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

Để xác định trường hợp nào được miễn, trước hết cần điểm qua các đối tượng bắt buộc phải thực hiện thủ tục này. Theo quy định tại khoản 1 Điều 37 Luật Đầu tư 2020, các trường hợp phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư bao gồm:

• Dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài;
• Dự án đầu tư của tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc có đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài;
• Dự án của tổ chức kinh tế có tổ chức kinh tế thuộc trường hợp trên nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.

Điều 37. Trường hợp thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
1. Các trường hợp phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư bao gồm:
a) Dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài;
b) Dự án đầu tư của tổ chức kinh tế quy định tại khoản 1 Điều 23 của Luật này.

03 trường hợp không phải xin Giấy chứng nhận đầu tư

Căn cứ theo khoản 2 Điều 37 Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư không cần thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Dự án đầu tư của nhà đầu tư trong nước

Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất. Các cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức kinh tế không có nhà đầu tư nước ngoài làm thành viên hoặc cổ đông khi thực hiện dự án đầu tư tại Việt Nam sẽ không phải xin IRC.

2. Dự án của tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài dưới 50%

Điểm mới của Luật Đầu tư 2020 so với các quy định trước đây là nâng mức tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài từ 51% lên trên 50%. Do đó, các tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống (và không thuộc các trường hợp đặc biệt khác) được áp dụng điều kiện và thủ tục đầu tư như nhà đầu tư trong nước.

3. Đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần

Khi nhà đầu tư thực hiện đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp của tổ chức kinh tế đã thành lập tại Việt Nam, họ không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho dự án đó. Tuy nhiên, tùy trường hợp, nhà đầu tư nước ngoài có thể phải thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần tại Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Lưu ý về thủ tục Chấp thuận chủ trương đầu tư

Cần đặc biệt lưu ý rằng, việc không phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư không đồng nghĩa với việc không phải thực hiện bất kỳ thủ tục nào. Đối với các dự án có quy mô lớn hoặc thuộc danh mục đặc thù (như dự án có sử dụng đất, dự án tại khu vực biên giới...), nhà đầu tư vẫn phải thực hiện thủ tục Chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định tại Điều 37 và các điều khoản liên quan của Luật Đầu tư 2020.

Việc xác định đúng đối tượng và hình thức đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình pháp lý, đảm bảo dự án được triển khai đúng tiến độ và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành.