Chế độ thai sản luôn là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng nhất, giúp người lao động ổn định cuộc sống trong giai đoạn sinh con hoặc nuôi con nuôi. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp người lao động ngỡ ngàng khi bị từ chối giải quyết hồ sơ chỉ vì thiếu... vài ngày đóng bảo hiểm. Vậy trong bối cảnh năm 2020, quy định về thời gian tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) để hưởng thai sản được thực hiện như thế nào?

6 nhóm đối tượng được "gọi tên" hưởng chế độ thai sản

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, không chỉ lao động nữ sinh con mới được hưởng chế độ này. Pháp luật mở rộng quyền lợi cho 06 nhóm đối tượng cụ thể bao gồm:

• Lao động nữ đang mang thai;
• Lao động nữ sinh con;
• Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;
• Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;
• Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;
• Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.

Việc xác định đúng đối tượng là bước đầu tiên để người lao động đối chiếu các điều kiện tiếp theo về thời gian đóng bảo hiểm.

Điều kiện thời gian đóng BHXH: "Nút thắt" quan trọng nhất

Để được hưởng trợ cấp thai sản, người lao động không chỉ cần thuộc đối tượng nêu trên mà còn phải đáp ứng điều kiện về thời gian tham gia BHXH bắt buộc. Đây chính là điểm mà nhiều người dễ nhầm lẫn nhất.

Trường hợp sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi thông thường

Theo quy định, lao động nữ sinh con, mang thai hộ, người mẹ nhờ mang thai hộ hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.

Trích dẫn khoản 2 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014: "Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi."

Trường hợp đặc biệt: Nghỉ việc dưỡng thai theo chỉ định

Đối với những lao động nữ có sức khỏe yếu, phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, điều kiện đóng BHXH được nới lỏng hơn nhưng lại kèm theo một điều kiện bổ sung. Cụ thể:

• Đã đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên;
• Phải đóng BHXH từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

Cách xác định "12 tháng trước khi sinh" - Tránh nhầm lẫn đáng tiếc

Việc xác định chính xác khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh là cực kỳ quan trọng. Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH tại Điều 9 đã hướng dẫn rất chi tiết về vấn đề này:

1. Nếu sinh con trước ngày 15 của tháng: Tháng sinh con không được tính vào khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh.

2. Nếu sinh con từ ngày 15 trở đi của tháng:

• Nếu tháng đó có đóng BHXH: Tháng sinh con được tính vào khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh.
• Nếu tháng đó không đóng BHXH: Tháng sinh con không được tính.

Ví dụ thực tế (Bối cảnh năm 2020):

Chị Lan sinh con vào ngày 20/05/2020. Trong tháng 05/2020, chị Lan vẫn đi làm và có đóng BHXH đầy đủ. Như vậy, khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh của chị Lan sẽ được tính từ tháng 06/2019 đến hết tháng 05/2020. Trong khoảng thời gian này, nếu chị Lan có tổng thời gian đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên thì chị hoàn toàn đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản.

Lời khuyên pháp lý để không mất quyền lợi

Trong năm 2020, khi các quy định về BHXH ngày càng được siết chặt để đảm bảo tính minh bạch, người lao động cần chủ động kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm của mình thông qua sổ BHXH hoặc các ứng dụng tra cứu trực tuyến. Đặc biệt, đối với các chị em có ý định nghỉ việc trước khi sinh, cần tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo tổng thời gian đóng trong 12 tháng trước khi sinh vẫn đủ 06 tháng.

Nếu bạn vẫn còn thắc mắc về cách tính tiền thai sản hoặc các thủ tục liên quan, hãy tham khảo thêm các bài viết hướng dẫn chi tiết tại hệ thống pháp luật để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.