Vấn đề tiền ký quỹ luôn là mối quan tâm hàng đầu của người lao động khi có ý định đi làm việc tại nước ngoài. Để thống nhất quản lý và bảo vệ quyền lợi cho người lao động, ngày 10/10/2013, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã chính thức ban hành Thông tư 21/2013/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết về mức trần tiền ký quỹ và các thị trường lao động tương ứng.

Căn cứ pháp lý về việc ký quỹ của người lao động

Việc ký quỹ được thực hiện dựa trên quy định tại Điều 23 của Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006. Theo đó:

"Người lao động thỏa thuận với doanh nghiệp dịch vụ về việc ký quỹ để bảo đảm việc thực hiện Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tiền ký quỹ được nộp vào tài khoản riêng mở tại ngân hàng thương mại và được hoàn trả cả gốc lẫn lãi khi thanh lý hợp đồng."

Mức trần ký quỹ 3.000 USD áp dụng cho những thị trường nào?

Theo quy định mới nhất tại Thông tư 21/2013/TT-BLĐTBXH, mức trần ký quỹ cao nhất là 3.000 USD được áp dụng cho các trường hợp cụ thể sau:

• Thị trường Nhật Bản: Đối với đối tượng là thực tập sinh kỹ năng.
• Thị trường Hàn Quốc: Áp dụng cho lao động đi làm thuyền viên trên tàu cá gần bờ và lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao (lao động thẻ vàng, Visa E-7).

Phân loại mức ký quỹ theo các thị trường lao động khác

Bên cạnh mức trần 3.000 USD, pháp luật cũng quy định linh hoạt mức ký quỹ cho các thị trường khác nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người lao động:

• Thị trường Đài Loan: Mức ký quỹ dao động từ 800 USD (giúp việc gia đình, chăm sóc sức khỏe) đến 1.000 USD (công nhân nhà máy, xây dựng).
• Thị trường Malaysia, Brunei, Thái Lan, Lào: Mức trần ký quỹ rất thấp, chỉ ở mức 300 USD cho mọi ngành nghề.
• Thị trường Châu Âu (Anh, Đức, Ý, Phần Lan...): Mức trần phổ biến là 2.000 USD.
• Thị trường Trung Đông: Mức trần ký quỹ là 800 USD.

Đối với các thị trường chưa được liệt kê cụ thể, mức ký quỹ sẽ do doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận nhưng không vượt quá giá trị 01 lượt vé máy bay từ nơi làm việc về Việt Nam.

Quản lý và hoàn trả tiền ký quỹ

Doanh nghiệp dịch vụ có trách nhiệm phối hợp với ngân hàng để quản lý tiền ký quỹ của người lao động một cách minh bạch. Khoản tiền này phải được gửi vào tài khoản phong tỏa. Khi người lao động hoàn thành hợp đồng và về nước đúng hạn, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thanh lý hợp đồng và hoàn trả toàn bộ tiền ký quỹ (bao gồm cả lãi suất ngân hàng phát sinh) cho người lao động.

Trường hợp người lao động vi phạm hợp đồng, tiền ký quỹ sẽ được dùng để bù đắp các thiệt hại thực tế phát sinh. Nếu tiền ký quỹ còn thừa sau khi trừ các chi phí hợp lý, doanh nghiệp bắt buộc phải trả lại phần dư cho người lao động.

Quy định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/12/2013. Các doanh nghiệp dịch vụ cần lưu ý thực hiện báo cáo định kỳ về tình hình quản lý tiền ký quỹ trước ngày 20/6 và 20/12 hàng năm về Cục Quản lý lao động ngoài nước.