Việc chấp hành tín hiệu đèn giao thông là quy tắc cơ bản nhất khi tham gia giao thông đường bộ. Tuy nhiên, trong thực tế, không ít tài xế vẫn lúng túng khi gặp các biển báo phụ hoặc hiệu lệnh của Cảnh sát giao thông tại các nút giao. Liệu đèn đỏ có luôn đồng nghĩa với việc phải dừng lại? Theo quy định tại Luật Giao thông đường bộ 2008 và Quy chuẩn QCVN 41:2019/BGTVT, có những trường hợp ngoại lệ mà người điều khiển phương tiện vẫn được phép di chuyển.

1. 5 trường hợp đèn đỏ được phép rẽ phải

Rẽ phải khi đèn đỏ là tình huống phổ biến nhất, nhưng không phải lúc nào cũng được phép. Dưới đây là 5 kịch bản hợp pháp:

(1) Có hiệu lệnh của người điều khiển giao thông

Đây là ưu tiên cao nhất trong hệ thống báo hiệu đường bộ. Theo khoản 2 Điều 11 Luật Giao thông đường bộ 2008:

"Khi có người điều khiển giao thông thì người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông."

Nếu Cảnh sát giao thông ra hiệu cho bạn rẽ phải, bạn phải tuân thủ ngay cả khi đèn đang đỏ. Quy chuẩn QCVN 41:2019/BGTVT cũng nhấn mạnh tính ưu tiên của hiệu lệnh này so với đèn và biển báo.

(2) Có biển báo phụ cho phép rẽ phải

Tại nhiều ngã tư, cơ quan chức năng lắp đặt biển báo phụ hình chữ nhật, nền xanh chữ trắng với nội dung "Đèn đỏ các phương tiện được rẽ phải". Khi thấy biển này, bạn được phép rẽ nhưng cần lưu ý bật đèn tín hiệu (xi-nhan) và đặc biệt phải nhường đường cho người đi bộ đang qua đường.

(3) Có đèn tín hiệu phụ hình mũi tên xanh

Đèn phụ thường được lắp cạnh đèn chính. Nếu đèn chính màu đỏ nhưng đèn mũi tên hướng bên phải chuyển sang màu xanh, bạn hoàn toàn được phép rẽ phải. Tuy nhiên, hãy cẩn trọng quan sát các phương tiện từ hướng ưu tiên khác để tránh va chạm.

(4) Có vạch kẻ đường kiểu mắt võng

Vạch mắt võng (màu vàng, đan xen) thường xuất hiện ở làn xe trong cùng. Theo Quy chuẩn QCVN 41:2019/BGTVT, vạch này dùng để báo hiệu người điều khiển không được dừng xe trong phạm vi vạch để tránh ùn tắc. Nếu làn đường có vạch mắt võng kèm mũi tên rẽ phải, bạn bắt buộc phải rẽ phải, không được dừng chờ đèn đỏ tại khu vực này.

(5) Có tiểu đảo phân luồng rẽ phải riêng biệt

Tại các giao lộ lớn thường có tiểu đảo (dải phân cách cứng hoặc vạch sơn) tạo ra một làn rẽ phải riêng biệt trước khi đến cột đèn tín hiệu. Trong trường hợp này, dòng xe rẽ phải không bị chi phối bởi đèn tín hiệu chính của nút giao.

2. 2 trường hợp đèn đỏ được phép rẽ trái

Rẽ trái khi đèn đỏ ít phổ biến hơn nhưng vẫn có cơ sở pháp lý trong các tình huống sau:

(1) Có biển báo phụ cho phép rẽ trái

Tương tự như rẽ phải, nếu có biển phụ ghi rõ "Đèn đỏ các phương tiện được rẽ trái", bạn có thể thực hiện hành vi này. Điều này thường thấy ở các ngã ba hoặc nút giao đặc thù nơi luồng xe rẽ trái không gây xung đột trực tiếp với các hướng đi khác.

(2) Theo hiệu lệnh của Cảnh sát giao thông

Khi mật độ giao thông quá lớn hoặc có sự cố, Cảnh sát giao thông có thể phân luồng cho phép rẽ trái dù đèn đỏ. Hãy luôn quan sát cử chỉ tay, còi hoặc gậy chỉ huy của lực lượng chức năng để thực hiện đúng.

3. 3 trường hợp đèn đỏ được đi thẳng

Đi thẳng khi đèn đỏ nghe có vẻ vô lý nhưng lại hoàn toàn đúng luật trong 3 trường hợp đặc thù:

(1) Hiệu lệnh ưu tiên của người điều phối

Như đã phân tích, hiệu lệnh của người điều khiển giao thông là mệnh lệnh cao nhất. Nếu chiến sĩ CSGT yêu cầu bạn đi thẳng để giải tỏa ùn tắc, bạn không được dừng lại chờ đèn đỏ vì có thể gây cản trở dòng xe phía sau.

(2) Xe ưu tiên đang thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp

Căn cứ Điều 22 Luật Giao thông đường bộ 2008, các loại xe như: xe chữa cháy, xe quân sự, xe công an, xe cứu thương khi đang đi làm nhiệm vụ khẩn cấp (có tín hiệu còi, cờ, đèn theo quy định) được phép đi vào đường ngược chiều và vượt đèn đỏ.

(3) Biển báo phụ cho phép đi thẳng tại ngã ba

Tại một số ngã ba có hình chữ T, nếu hướng đối diện không có đường giao cắt và không có luồng phương tiện xung đột, cơ quan chức năng có thể lắp biển "Đèn đỏ được đi thẳng" để tối ưu hóa lưu thông.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Dù thuộc các trường hợp được phép, người tham gia giao thông cần đặc biệt lưu ý:

• Luôn quan sát kỹ gương chiếu hậu và các điểm mù.
• Giảm tốc độ và sẵn sàng phanh khi có tình huống bất ngờ.
• Nhường đường tuyệt đối cho người đi bộ và các phương tiện đang đi ở luồng ưu tiên.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp bạn tránh được những biên bản xử phạt không đáng có mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, thông suốt.