Trong hoạt động đấu thầu hiện đại, hình thức đấu thầu qua mạng (E-GP) đã trở thành xu thế tất yếu nhằm đảm bảo tính minh bạch và cạnh tranh. Tuy nhiên, một tình huống dở khóc dở cười mà nhiều bên mời thầu thường xuyên gặp phải chính là việc đến thời điểm đóng thầu nhưng hệ thống ghi nhận không có bất kỳ nhà thầu nào nộp hồ sơ. Vậy trong trường hợp này, pháp luật quy định phải đấu thầu lại bao nhiêu lần? Liệu có giới hạn nào cho việc tổ chức lại hay không?

Căn cứ pháp lý điều chỉnh hoạt động đấu thầu qua mạng năm 2023

Tại thời điểm tháng 01 năm 2023, các hoạt động lựa chọn nhà thầu qua mạng được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chặt chẽ, bao gồm:

• Luật Đấu thầu 2013;
• Nghị định 63/2014/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu;
• Đặc biệt là Thông tư 08/2022/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (có hiệu lực từ ngày 16/09/2022), thay thế cho Thông tư 11/2019/TT-BKHĐT trước đây.

Xử lý tình huống khi không có nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu

Theo quy định tại Điều 31 Thông tư 08/2022/TT-BKHĐT, quy trình mở thầu đối với lựa chọn nhà thầu qua mạng được thực hiện như sau:

"Trường hợp đến thời điểm đóng thầu không có nhà thầu nộp hồ sơ, bên mời thầu có thể gia hạn thời điểm đóng thầu hoặc tổ chức đấu thầu lại. Việc gia hạn thời điểm đóng thầu được thực hiện trên Hệ thống."

Như vậy, pháp luật không quy định cứng nhắc số lần tối đa phải đấu thầu lại. Tuy nhiên, việc xử lý tình huống này cần được xem xét dựa trên các khía cạnh thực tế sau:

1. Quyền tự quyết của Chủ đầu tư

Căn cứ vào quy mô, tính chất của gói thầu cũng như tiến độ cấp bách của dự án, Chủ đầu tư có quyền quyết định việc gia hạn thời điểm đóng thầu ngay trên hệ thống hoặc quyết định hủy thầu để tổ chức đấu thầu lại từ đầu. Mục tiêu cuối cùng là phải đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước.

2. Rà soát lại Hồ sơ mời thầu (HSMT)

Nếu đã tổ chức đấu thầu lại đến lần thứ 2 hoặc thứ 3 mà vẫn không có nhà thầu tham gia, bên mời thầu cần chủ động báo cáo Chủ đầu tư để thực hiện rà soát lại toàn bộ nội dung HSMT. Thực tế cho thấy, nguyên nhân khiến nhà thầu "ngó lơ" thường nằm ở:

• Tiêu chuẩn đánh giá quá cao, không phù hợp với thực tế thị trường;
• Các điều kiện về năng lực, kinh nghiệm quá khắt khe, mang tính chất "cài cắm" hoặc hạn chế nhà thầu;
• Giá gói thầu không đủ hấp dẫn hoặc không cập nhật theo biến động giá vật liệu, nhân công.

Quy định về xử lý tình huống có ít hơn 03 nhà thầu

Cần phân biệt rõ trường hợp "không có nhà thầu nào" và trường hợp "có ít hơn 03 nhà thầu". Theo khoản 4 Điều 85 Nghị định 63/2014/NĐ-CP, đối với đấu thầu qua mạng:

"Trường hợp có ít hơn 03 nhà thầu nộp hồ sơ thì bên mời thầu mở thầu ngay mà không phải xử lý theo quy định tại Khoản 4 Điều 117 của Nghị định này."

Đây là một ưu điểm vượt trội của đấu thầu qua mạng so với đấu thầu trực tiếp, giúp tiết kiệm thời gian đáng kể cho các bên khi không phải thực hiện các thủ tục gia hạn phức tạp nếu đã có ít nhất một nhà thầu tham gia.

Lời khuyên cho các đơn vị mời thầu

Trong trường hợp đơn vị bạn đã tổ chức đấu thầu lại nhưng vẫn không có nhà thầu tham dự, chúng tôi khuyến nghị thực hiện các bước sau:

1. Lập văn bản giải trình: Phân tích rõ lý do vì sao gói thầu không thu hút được sự quan tâm (do tiêu chí kỹ thuật, do địa bàn khó khăn, hay do giá cả).
2. Điều chỉnh kế hoạch: Trình Chủ đầu tư xem xét điều chỉnh giảm các tiêu chí không cần thiết hoặc cập nhật lại giá gói thầu theo quy định tại Điều 117 Nghị định 63/2014/NĐ-CP về xử lý tình huống.
3. Xem xét hình thức lựa chọn khác: Nếu việc đấu thầu rộng rãi qua mạng liên tục thất bại, có thể xem xét trình cấp có thẩm quyền thay đổi hình thức lựa chọn nhà thầu (ví dụ: Chỉ định thầu nếu đủ điều kiện) để đảm bảo tiến độ dự án.

Tóm lại, pháp luật không giới hạn số lần đấu thầu lại, nhưng sự im lặng của thị trường là tín hiệu cho thấy HSMT cần được thay đổi để phù hợp hơn. Việc kiên trì đấu thầu lại nhiều lần với cùng một bộ hồ sơ không khả thi thường chỉ gây lãng phí thời gian và nguồn lực của đơn vị.

Hy vọng thông tin trên sẽ giúp ích cho quý đơn vị trong quá trình triển khai công tác đấu thầu. Nếu có thêm vướng mắc pháp lý, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu.