Trong hoạt động mua sắm công, bên cạnh các hình thức đấu thầu thông thường, pháp luật quy định một số trường hợp đặc thù được áp dụng cơ chế lựa chọn nhà thầu riêng biệt. Ngày 08/04/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 17/2019/QĐ-TTg quy định về danh mục các gói thầu nhằm duy trì hoạt động thường xuyên được áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.

Căn cứ pháp lý cho việc lựa chọn nhà thầu trường hợp đặc biệt

Việc áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được thực hiện dựa trên quy định tại Điều 26 Luật Đấu thầu 2013. Theo đó, khi gói thầu xuất hiện các điều kiện đặc thù, riêng biệt mà không thể áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu thông thường, Thủ tướng Chính phủ sẽ xem xét, quyết định phương án lựa chọn nhà thầu.

Danh mục 20 gói thầu được áp dụng cơ chế đặc biệt

Theo Điều 3 Quyết định 17/2019/QĐ-TTg, danh mục này bao gồm các nhóm gói thầu tiêu biểu sau:

• Gói thầu giá trị nhỏ: Gói thầu có giá gói thầu không quá 50.000.000 đồng.
• Đào tạo và bồi dưỡng: Đào tạo nghiệp vụ chuyên ngành đặc thù cho cán bộ công chức; dịch vụ đào tạo nhân lực Việt Nam tại nước ngoài với chuyên môn kỹ thuật chuyên sâu.
• Sự kiện và hội nghị: Tổ chức hội nghị, hội thảo, đại hội cần bố trí địa điểm ăn nghỉ tập trung và yêu cầu tiến độ gấp.
• An ninh và quốc phòng: Mua và đào tạo chó nghiệp vụ; mua ma túy, chất nổ phục vụ huấn luyện; nhập khẩu vũ khí thể thao.
• Truyền thông và nghệ thuật: Mua bản quyền chương trình truyền hình; sản xuất sân khấu phục vụ phát sóng; thuê địa điểm ghi hình chương trình nghệ thuật cao; tuyên truyền nhiệm vụ chính trị trên báo chí.
• Dịch vụ công ích và hạ tầng: Mua điện, nước, xăng dầu, phí vệ sinh môi trường theo giá Nhà nước quy định; thuê đường truyền, máy chủ, dịch vụ lưu trữ dữ liệu điện tử cam kết lâu dài.
• Pháp lý và tư vấn: Thuê luật sư bảo vệ quyền lợi Chính phủ trong các vụ kiện quốc tế; thẩm định giá tài sản liên quan án hình sự cần thực hiện gấp.

Quy trình thực hiện lựa chọn nhà thầu

Tùy vào tính chất của từng loại gói thầu, quy trình thực hiện sẽ có sự khác biệt. Cụ thể:

Đối với gói thầu dưới 50 triệu đồng

Tại khoản 7 Điều 4 Quyết định 17/2019/QĐ-TTg quy định:

Thủ trưởng cơ quan, đơn vị quyết định việc mua sắm bảo đảm nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả và tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình; không bắt buộc phải ký hợp đồng với nhà cung cấp nhưng phải bảo đảm chế độ hoá đơn, chứng từ đầy đủ theo đúng quy định của pháp luật.

Đối với các gói thầu dịch vụ công ích (điện, nước, xăng dầu)

Thủ trưởng cơ quan trực tiếp ký hợp đồng với đơn vị cung cấp mà không phải lập, thẩm định hay phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Điều này giúp tối giản hóa thủ tục hành chính đối với các dịch vụ thiết yếu có giá cố định.

Trách nhiệm của người quyết định mua sắm

Mặc dù được áp dụng cơ chế đặc biệt, nhưng Điều 5 Quyết định 17/2019/QĐ-TTg nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu trong việc đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả kinh tế. Việc phê duyệt dự toán và giá gói thầu phải phù hợp với quy định pháp luật, tránh gây thất thoát, lãng phí ngân sách nhà nước.

Quyết định này chính thức có hiệu lực từ ngày 22/05/2019, thay thế cho các quy định trước đây về lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đối với hoạt động mua sắm thường xuyên.