Trong môi trường công vụ, việc chấp hành kỷ luật lao động và thời giờ làm việc là nghĩa vụ bắt buộc của mỗi cán bộ, công chức. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp công chức vì lý do cá nhân hoặc tìm kiếm cơ hội mới đã tự ý rời bỏ vị trí công tác khi chưa được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền. Hành vi này không chỉ vi phạm đạo đức công vụ mà còn dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng, đặc biệt là hình thức kỷ luật cao nhất: Buộc thôi việc.

Công chức cần nắm rõ quy định về thôi việc để tránh các sai phạm đáng tiếc (ảnh minh họa)

Điều kiện để công chức được giải quyết thôi việc đúng quy định

Theo quy định tại Điều 59 Luật cán bộ, công chức 2008, một công chức chỉ được hưởng chế độ thôi việc nếu thuộc một trong các trường hợp cụ thể sau đây:

• Do sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.
• Công chức có nguyện vọng xin thôi việc và được cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.
• Công chức có 02 năm liên tiếp được đánh giá ở mức không hoàn thành nhiệm vụ.

Như vậy, việc nghỉ việc theo nguyện vọng cá nhân không phải là quyền tự quyết tuyệt đối của công chức mà phải thông qua quy trình xét duyệt. Công chức phải gửi đơn xin thôi việc và chờ đợi quyết định chính thức. Trong thời gian chờ đợi, công chức vẫn phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao.

"Công chức có nguyện vọng thôi việc thì phải làm đơn gửi cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền xem xét, quyết định. Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận đơn, cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản, nếu không đồng ý cho thôi việc thì phải nêu rõ lý do."

Những rào cản khiến công chức không được phép nghỉ việc

Không phải mọi đơn xin thôi việc đều được chấp thuận. Tại Điều 4 Nghị định 46/2010/NĐ-CP, Chính phủ đã quy định rất rõ các trường hợp chưa được giải quyết thôi việc nhằm đảm bảo tính liên tục của hoạt động công vụ và trách nhiệm cá nhân:

• Đang thực hiện nhiệm vụ đặc thù: Đang trong thời gian thực hiện luân chuyển, biệt phái hoặc đang xử lý các hồ sơ, tài liệu mật chưa bàn giao xong.
• Đang bị thanh tra, kiểm tra: Đang trong thời gian xem xét kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính: Chưa thanh toán các khoản tiền, tài sản thuộc trách nhiệm cá nhân đối với cơ quan.
• Cam kết phục vụ: Chưa phục vụ đủ thời gian theo cam kết khi được tuyển dụng hoặc đào tạo bằng ngân sách nhà nước.

Đơn xin thôi việc cần được gửi đúng quy trình và chờ phê duyệt (ảnh minh họa)

Hệ lụy từ việc tự ý nghỉ việc: Từ khiển trách đến buộc thôi việc

Nếu công chức tự ý bỏ việc khi chưa có quyết định đồng ý bằng văn bản, đây được coi là hành vi vi phạm kỷ luật. Căn cứ vào Nghị định 34/2011/NĐ-CP về xử lý kỷ luật công chức, các mức phạt được áp dụng dựa trên số ngày nghỉ không phép:

1. Hình thức Khiển trách

Áp dụng đối với công chức tự ý nghỉ việc từ 03 đến dưới 05 ngày làm việc trong một tháng. Đây là mức cảnh báo đầu tiên đối với hành vi thiếu trách nhiệm.

2. Hình thức Cảnh cáo

Nếu số ngày tự ý nghỉ việc tăng lên từ 05 đến dưới 07 ngày làm việc trong một tháng, công chức sẽ phải đối mặt với hình thức kỷ luật cảnh cáo, ảnh hưởng trực tiếp đến việc nâng lương và bổ nhiệm sau này.

3. Hình thức Buộc thôi việc - Hình phạt nặng nhất

Đây là chế tài nghiêm khắc nhất dành cho sai phạm về thời giờ làm việc. Theo Điều 14 Nghị định 34/2011/NĐ-CP, công chức sẽ bị buộc thôi việc nếu:

• Tự ý nghỉ việc từ 07 ngày làm việc trở lên trong một tháng.
• Tự ý nghỉ việc từ 20 ngày làm việc trở lên trong một năm.

Lưu ý rằng, việc xử lý kỷ luật này phải được thực hiện sau khi cơ quan đã thông báo bằng văn bản 03 lần liên tiếp mà công chức vẫn không trở lại làm việc.

Trách nhiệm bồi thường chi phí đào tạo

Một điểm quan trọng mà nhiều công chức thường bỏ qua là trách nhiệm tài chính. Khi tự ý nghỉ việc và bị kỷ luật buộc thôi việc, công chức không những không được hưởng trợ cấp thôi việc mà còn phải bồi thường chi phí đào tạo, bồi dưỡng nếu trước đó đã được cơ quan cử đi học bằng ngân sách nhà nước. Việc tính toán chi phí bồi thường sẽ căn cứ vào thời gian đã phục vụ sau khi đào tạo so với cam kết ban đầu.

Tóm lại, để bảo vệ quyền lợi của bản thân và giữ vững uy tín trong hồ sơ cán bộ, công chức cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình thôi việc. Việc tự ý bỏ việc không chỉ đóng lại cánh cửa sự nghiệp trong khu vực công mà còn tạo ra những gánh nặng tài chính không đáng có.