Trong không khí hối hả của những ngày giáp Tết Nguyên đán 2018, câu chuyện về văn hóa tặng quà và nhận quà trong các cơ quan Nhà nước lại một lần nữa trở thành tâm điểm của dư luận. Để đảm bảo tính minh bạch và đạo đức công vụ, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 16-CT/TW ngày 22/12/2017, nghiêm cấm việc biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo cấp trên dưới mọi hình thức. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ pháp lý, vẫn có những trường hợp cán bộ, công chức được phép nhận quà mà không bị coi là vi phạm.

Siết chặt kỷ luật tặng quà Tết năm 2018 theo Chỉ thị 16-CT/TW

Ngày 22/12/2017, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị 16-CT/TW về việc tổ chức Tết năm 2018. Một trong những nội dung quan trọng nhất của Chỉ thị này là yêu cầu các địa phương, cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm túc việc không tổ chức đi thăm, chúc Tết cấp trên và Trung ương; nghiêm cấm biếu, tặng quà Tết cho lãnh đạo các cấp dưới mọi hình thức.

Đây là động thái quyết liệt nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng dịp lễ, Tết để "tranh thủ" tình cảm, biến tướng thành các hành vi tiêu cực, tham nhũng. Cục Chống tham nhũng cũng đã công bố các đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh của người dân về các hành vi tặng quà trái quy định trong dịp này.

2 trường hợp công chức được nhận quà mà không vi phạm

Mặc dù các quy định về phòng chống tham nhũng rất khắt khe, nhưng theo Quyết định 64/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có 02 trường hợp cụ thể mà cán bộ, công chức được phép nhận quà:

• Trường hợp 1: Nhận quà từ người thân không liên quan đến lợi ích công việc. Theo Điều 11 Quyết định 64/2007/QĐ-TTg, cán bộ, công chức được nhận quà tặng từ họ hàng, người thân trong gia đình hoặc từ các cá nhân, đơn vị khác nếu những người này không có mối quan hệ về lợi ích liên quan đến hoạt động công vụ của người được tặng quà.
• Trường hợp 2: Quà tặng nhân dịp hiếu, hỷ, lễ, Tết có giá trị dưới 500.000 đồng. Tại khoản 4 Điều 12 Quyết định 64/2007/QĐ-TTg quy định, khi cán bộ, công chức ốm đau, tai nạn hoặc nhân dịp hiếu, hỷ, lễ, Tết truyền thống được tặng quà có trị giá dưới 500.000 đồng mà việc tặng quà không liên quan đến mục đích vụ lợi hoặc hành vi tham nhũng thì người nhận tự quyết định và không phải báo cáo.

Quy trình xử lý khi nhận quà không đúng quy định

Ngoài hai trường hợp nêu trên, mọi hành vi nhận quà tặng khác đều phải được báo cáo và xử lý theo quy định. Cụ thể:

Cán bộ, công chức, viên chức khi nhận được quà tặng không đúng quy định thì phải báo cáo Thủ trưởng trực tiếp và nộp lại quà tặng cho cơ quan, đơn vị mình trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quà tặng.

Việc báo cáo phải được thực hiện bằng văn bản, nêu rõ loại quà, giá trị, thời gian, địa điểm và mục đích của việc tặng quà. Nếu nộp chậm, người nhận phải có giải trình rõ ràng lý do.

Chế tài nghiêm khắc đối với hành vi nhận hối lộ theo Bộ luật Hình sự 2015

Cần lưu ý rằng, ranh giới giữa "quà biếu" và "hối lộ" đôi khi rất mong manh. Nếu cán bộ, công chức nhận quà không đúng quy định mà không báo cáo hoặc báo cáo không trung thực, tùy theo tính chất sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định tại Điều 354 Bộ luật Hình sự 2015, tội Nhận hối lộ sẽ bị truy cứu nếu người có chức vụ, quyền hạn nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 02 triệu đồng trở lên, hoặc dưới 02 triệu đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp cán bộ, công chức bảo vệ bản thân trước những cám dỗ vật chất mà còn góp phần xây dựng một nền công vụ liêm chính, vững mạnh trong dịp Tết 2018 này.