Chăm sóc trẻ mắc Covid-19 tại nhà đòi hỏi sự bình tĩnh và kiến thức y khoa cơ bản từ phụ huynh (ảnh minh họa)

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp vào đầu năm 2022, việc trẻ em mắc bệnh trở thành nỗi lo lắng thường trực của các bậc phụ huynh. Để giúp cha mẹ có cái nhìn đầy đủ và chính xác nhất, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 405/QĐ-BYT năm 2022 vào ngày 22/02/2022, thay thế cho các hướng dẫn trước đó. Đây được coi là "kim chỉ nam" quan trọng giúp gia đình phối hợp cùng ngành y tế bảo vệ sức khỏe con trẻ.

1. Nhận diện trẻ em mắc Covid-19 theo quy định mới

Theo hướng dẫn tại Điều 1 Quyết định 405/QĐ-BYT, một trẻ được xác định mắc Covid-19 (F0) khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có kết quả xét nghiệm dương tính với SARS-CoV-2 bằng phương pháp Real-time RT-PCR.
• Là trẻ tiếp xúc gần (F1) và có kết quả test nhanh kháng nguyên dương tính.
• Trẻ có yếu tố dịch tễ, biểu hiện lâm sàng nghi ngờ và test nhanh dương tính.
• Trẻ có yếu tố dịch tễ và test nhanh dương tính 2 lần liên tiếp (cách nhau trong vòng 8 giờ).

Thời gian ủ bệnh ở trẻ thường từ 2 - 14 ngày, trung bình là 4 - 5 ngày. Các triệu chứng khởi phát phổ biến bao gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, ho khan, đau họng, hoặc các triệu chứng tiêu hóa như nôn, tiêu chảy. Đáng chú ý, có khoảng 13% trẻ mắc bệnh nhưng không hề có triệu chứng lâm sàng.

2. Phân độ lâm sàng: Khi nào trẻ có thể điều trị tại nhà?

Việc phân độ chính xác tình trạng bệnh là yếu tố quyết định nơi điều trị cho trẻ. Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế, trẻ được chia thành các mức độ:

• Mức độ nhẹ: Trẻ có các triệu chứng như sốt, ho, đau họng nhưng nhịp thở bình thường theo lứa tuổi và chỉ số SpO2 ≥ 96%. Những trường hợp này được phép điều trị và theo dõi tại nhà.
• Mức độ trung bình: Trẻ có biểu hiện viêm phổi (thở nhanh), SpO2 từ 94% - 95%. Cần nhập viện điều trị tại khoa Nhi.
• Mức độ nặng và nguy kịch: Trẻ có dấu hiệu suy hô hấp, SpO2 94%, tím tái, sốc hoặc suy đa tạng. Những trường hợp này bắt buộc phải điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực (ICU).

Chuẩn bị đầy đủ các thiết bị y tế cơ bản giúp cha mẹ chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ (ảnh minh họa)

3. Hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc trẻ F0 tại nhà

Đối với trẻ mắc Covid-19 mức độ nhẹ, cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc chăm sóc sau đây để trẻ nhanh hồi phục:

Theo dõi sát các chỉ số sinh tồn

Cha mẹ cần đo thân nhiệt cho trẻ ít nhất 2 lần/ngày hoặc khi thấy trẻ có biểu hiện sốt. Nếu có thiết bị, hãy đo SpO2 tối thiểu 2 lần/ngày. Việc theo dõi nhịp thở cũng cực kỳ quan trọng. Ngưỡng thở nhanh theo tuổi được quy định như sau:

• Trẻ 2 tháng: ≥ 60 lần/phút.
• Trẻ từ 2 - 11 tháng: ≥ 50 lần/phút.
• Trẻ từ 1 - 5 tuổi: ≥ 40 lần/phút.
• Trẻ > 5 tuổi: ≥ 30 lần/phút.

Chế độ dinh dưỡng và vệ sinh

Đảm bảo trẻ được bú mẹ đầy đủ (đối với trẻ nhũ nhi) hoặc ăn uống đủ chất, uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải Oresol. Vệ sinh thân thể, răng miệng và mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý. Với trẻ lớn, khuyến khích tập thể dục tại chỗ và tập thở ít nhất 15 phút mỗi ngày.

Sử dụng thuốc an toàn

Chỉ sử dụng thuốc hạ sốt Paracetamol (liều 10-15 mg/kg/lần, cách mỗi 4-6 giờ) khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên. Các loại thuốc ho thảo dược có thể được sử dụng để giảm triệu chứng. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh, kháng viêm Corticoid hay thuốc kháng virus nếu không có chỉ định của bác sĩ.

4. Cảnh báo các dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay

Cha mẹ cần gọi ngay cấp cứu 115 hoặc đưa trẻ đến bệnh viện nếu thấy một trong các dấu hiệu chuyển nặng sau:

- Trẻ thở nhanh, khó thở, cánh mũi phập phồng hoặc rút lõm lồng ngực.
- Chỉ số SpO2 95%.
- Trẻ li bì, lờ đờ, bỏ bú, không ăn uống được.
- Tím tái môi hoặc đầu ngón tay, ngón chân.
- Co giật hoặc có các biểu hiện thần kinh bất thường.

5. Hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) - Biến chứng muộn đáng lo ngại

Một điểm mới quan trọng trong Quyết định 405/QĐ-BYT là hướng dẫn về Hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C). Đây là biến chứng nặng, thường xuất hiện từ 2 - 6 tuần sau khi trẻ đã khỏi Covid-19.

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ đã từng mắc Covid-19 mà sau đó lại xuất hiện tình trạng sốt cao liên tục trên 24 giờ kèm theo các triệu chứng như: phát ban, đỏ mắt, môi đỏ se khít, đau bụng, tiêu chảy hoặc nôn. Đây là tình trạng nguy hiểm cần được can thiệp y tế chuyên sâu ngay lập tức để tránh nguy cơ tử vong.

6. Tiêu chuẩn hoàn thành cách ly và khỏi bệnh

Trẻ điều trị tại nhà sẽ được dỡ bỏ cách ly khi đáp ứng điều kiện: Cách ly đủ 7 ngày và có kết quả test nhanh âm tính. Nếu sau 7 ngày vẫn dương tính, trẻ cần tiếp tục cách ly đủ 10 ngày (nếu đã tiêm đủ vaccine) hoặc 14 ngày (nếu chưa tiêm đủ vaccine). Trạm y tế xã/phường nơi quản lý sẽ chịu trách nhiệm xác nhận trẻ đã khỏi bệnh.

Việc nắm vững các quy định tại Quyết định 405/QĐ-BYT không chỉ giúp cha mẹ yên tâm hơn mà còn góp phần quan trọng vào việc điều trị hiệu quả, giảm thiểu rủi ro cho trẻ em trong đại dịch.