Chỉ dẫn địa lý không chỉ là tài sản trí tuệ quý giá mà còn là bảo chứng cho chất lượng và danh tiếng của sản phẩm gắn liền với vùng miền. Tuy nhiên, trong quá trình vận hành, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, văn bằng bảo hộ này có thể bị chấm dứt hiệu lực. Đối với các doanh nghiệp tư nhân đang khai thác chỉ dẫn địa lý, việc nắm vững các quy định về chấm dứt hiệu lực là vô cùng quan trọng để chủ động trong các tình huống pháp lý phát sinh.

Các trường hợp dẫn đến chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý

Theo quy định tại Văn bản hợp nhất 155/VBHN-VPQH năm 2025 hợp nhất Luật Sở hữu trí tuệ, hiệu lực của văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý có thể bị chấm dứt trong các kịch bản cụ thể sau:

• Chủ sở hữu không còn tồn tại: Khi tổ chức, cá nhân có quyền quản lý chỉ dẫn địa lý giải thể hoặc không còn hoạt động kinh doanh mà không có người kế thừa hợp pháp.
• Sự thay đổi của các yếu tố tự nhiên, con người: Đây là trường hợp đặc thù của chỉ dẫn địa lý. Nếu các điều kiện địa lý tạo nên danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính của sản phẩm bị thay đổi đáng kể, dẫn đến việc sản phẩm không còn giữ được những giá trị đặc trưng ban đầu, văn bằng bảo hộ sẽ mất đi căn cứ tồn tại.

Quy trình thực hiện thủ tục tại Cục Sở hữu trí tuệ

Để yêu cầu chấm dứt hiệu lực, doanh nghiệp hoặc các bên liên quan cần thực hiện theo trình tự các bước chặt chẽ:

1. Nộp hồ sơ yêu cầu

Doanh nghiệp có thể trực tiếp hoặc ủy quyền cho các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp nộp hồ sơ tại trụ sở Cục Sở hữu trí tuệ (Hà Nội) hoặc các văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Việc nộp hồ sơ có thể thực hiện trực tiếp hoặc qua đường bưu điện.

2. Thời hạn xử lý và ra quyết định

Thời gian giải quyết phụ thuộc vào đối tượng đưa ra yêu cầu:

• Nếu chính chủ văn bằng yêu cầu: Thời hạn xử lý khá nhanh chóng, thường trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
• Nếu bên thứ ba yêu cầu: Quy trình sẽ phức tạp hơn nhằm đảm bảo quyền lợi của chủ sở hữu. Cục Sở hữu trí tuệ sẽ thông báo để chủ văn bằng có ý kiến phản hồi trong vòng 02 tháng. Tổng thời gian xử lý có thể kéo dài từ 03 đến 06 tháng tùy thuộc vào tính chất tranh chấp và các chứng cứ đưa ra.

Việc chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý được thực hiện nhằm đảm bảo tính chính xác của thông tin về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm trên thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sự công bằng trong kinh doanh.

Thành phần hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị

Một bộ hồ sơ đầy đủ và hợp lệ là chìa khóa để thủ tục được diễn ra thuận lợi. Doanh nghiệp cần chuẩn bị:

1. Tờ khai yêu cầu chấm dứt hiệu lực (theo mẫu quy định).
2. Bản giải trình chi tiết lý do yêu cầu chấm dứt (nêu rõ căn cứ pháp lý và thực tiễn).
3. Các chứng cứ chứng minh cho lý do yêu cầu (ví dụ: tài liệu chứng minh điều kiện địa lý thay đổi).
4. Giấy ủy quyền (nếu thực hiện qua đại diện).
5. Chứng từ nộp phí và lệ phí theo quy định.

Việc chủ động nắm bắt các quy định này giúp doanh nghiệp tư nhân không chỉ bảo vệ được tài sản trí tuệ của mình mà còn biết cách ứng phó khi có các yêu cầu chấm dứt hiệu lực từ bên thứ ba, đảm bảo hoạt động kinh doanh bền vững.