Trong quá trình tham gia giao thông, không ít trường hợp người dân phản ánh về việc bị lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) rút chìa khóa xe ngay khi vừa dừng phương tiện để kiểm soát. Hành động này thường gây ra những tranh cãi trái chiều về tính pháp lý. Đặc biệt, với việc Thông tư 32/2023/TT-BCA chính thức có hiệu lực từ ngày 15/09/2023, các quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của CSGT đã được cụ thể hóa rõ ràng hơn bao giờ hết.

1. Quyền hạn của Cảnh sát giao thông theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Điều 8 Thông tư 32/2023/TT-BCA, lực lượng CSGT khi thực hiện tuần tra, kiểm soát có các quyền hạn cụ thể sau:

• Dừng các phương tiện giao thông: Kiểm soát người, phương tiện, giấy tờ của người điều khiển và các giấy tờ liên quan đến hoạt động vận tải.
• Áp dụng biện pháp ngăn chặn: Xử lý các hành vi vi phạm về giao thông đường bộ, trật tự xã hội theo quy định của pháp luật.
• Huy động phương tiện, thiết bị: Trong trường hợp cấp bách để bảo vệ an ninh quốc gia hoặc ngăn chặn hậu quả thiệt hại cho xã hội.
• Đình chỉ đi lại: Tạm thời phân lại luồng, tuyến tại các đoạn đường nhất định khi có ùn tắc hoặc tai nạn.

Đáng chú ý, trong toàn bộ danh mục quyền hạn được liệt kê tại Thông tư này, không có bất kỳ điều khoản nào cho phép CSGT được tự ý rút chìa khóa xe của người vi phạm. Pháp luật yêu cầu cán bộ chiến sĩ khi tiếp xúc với nhân dân phải có thái độ đúng mực, văn hóa ứng xử phù hợp theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Thông tư 32/2023/TT-BCA.

2. Rút chìa khóa có phải là biện pháp ngăn chặn hợp pháp?

Nhiều ý kiến cho rằng việc rút chìa khóa là cần thiết để ngăn người vi phạm bỏ chạy. Tuy nhiên, xét dưới góc độ pháp lý, các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính được quy định rất nghiêm ngặt tại Điều 119 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.

Cụ thể, các biện pháp ngăn chặn bao gồm: Tạm giữ người; Áp giải người vi phạm; Tạm giữ tang vật, phương tiện; Khám người; Khám phương tiện... Trong danh sách này hoàn toàn không có biện pháp "rút chìa khóa xe". Việc tạm giữ phương tiện phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, có biên bản và quyết định của người có thẩm quyền.

Do đó, nếu CSGT thực hiện hành vi rút chìa khóa xe mà không có căn cứ pháp lý cụ thể (ví dụ như để ngăn chặn một hành vi tội phạm nguy hiểm đang diễn ra) thì đây được coi là hành vi vượt quá quyền hạn, xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của công dân.

3. Người dân cần làm gì khi bị CSGT rút chìa khóa xe trái luật?

Khi gặp tình huống này, người dân cần giữ thái độ bình tĩnh, hợp tác nhưng cũng cần kiên quyết bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, cá nhân, tổ chức bị xử lý vi phạm hành chính có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của người có thẩm quyền.

"Điều 15. Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện trong xử lý vi phạm hành chính
1. Cá nhân, tổ chức bị xử lý vi phạm hành chính có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử lý vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật."

Quy trình khiếu nại được thực hiện theo Luật Khiếu nại 2011. Người dân có thể thực hiện theo các cách sau:

• Khiếu nại trực tiếp: Gặp lãnh đạo đơn vị CSGT nơi cán bộ đó công tác để phản ánh.
• Gửi đơn khiếu nại: Soạn đơn trình bày rõ sự việc, thời gian, địa điểm và hành vi vi phạm của cán bộ CSGT.
• Gọi đường dây nóng: Phản ánh qua số điện thoại của Bộ Công an (06923.42593) hoặc đường dây nóng của Công an tỉnh/thành phố sở tại.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp người dân tự bảo vệ mình mà còn góp phần xây dựng môi trường thực thi pháp luật minh bạch, đúng đắn.