Trong cuộc sống hàng ngày, các loại giấy tờ tùy thân đóng vai trò là "vật bất ly thân" giúp chúng ta thực hiện các giao dịch dân sự, hành chính hay chứng minh nhân thân. Tuy nhiên, một thực tế khá phổ biến là nhiều người chỉ quan tâm đến việc bảo quản mà quên mất rằng mỗi loại giấy tờ đều có một "vòng đời" nhất định. Việc sử dụng giấy tờ đã hết hạn không chỉ khiến các giao dịch bị đình trệ mà còn có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý không đáng có.

Tính đến thời điểm tháng 5/2019, dưới đây là 5 loại giấy tờ quan trọng nhất mà bạn cần kiểm tra thời hạn sử dụng ngay hôm nay để tránh rơi vào tình huống "dở khóc dở cười".

1. Chứng minh nhân dân (CMND): "Hạn định" 15 năm và mức phạt hành chính

Chứng minh nhân dân là loại giấy tờ phổ biến nhất, nhưng cũng là loại dễ bị quên ngày hết hạn nhất do thời gian sử dụng khá dài. Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 05/1999/NĐ-CP, CMND có giá trị sử dụng trong vòng 15 năm kể từ ngày cấp.

"Chứng minh nhân dân có giá trị sử dụng 15 năm kể từ ngày cấp. Mỗi công dân Việt Nam chỉ được cấp một Chứng minh nhân dân và có số Chứng minh nhân dân riêng."

Nhiều người lầm tưởng rằng số CMND thay đổi khi cấp lại, nhưng thực tế, nếu bạn chỉ làm thủ tục đổi hoặc cấp lại do mất, số CMND vẫn được giữ nguyên như ban đầu. Điều quan trọng cần lưu ý là việc sử dụng CMND quá hạn có thể bị xử phạt. Cụ thể, theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp mới, đổi, cấp lại CMND có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng.

2. Thẻ Căn cước công dân (CCCD): Các mốc tuổi bắt buộc phải ghi nhớ

Với sự ra đời của Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD dần thay thế CMND tại nhiều địa phương. Khác với CMND có thời hạn cố định 15 năm, thẻ CCCD có thời hạn dựa trên độ tuổi của người sử dụng.

Dựa trên quy định tại khoản 1 Điều 21 Luật Căn cước công dân 2014, công dân phải thực hiện đổi thẻ CCCD khi đủ 25 tuổi, đủ 40 tuổi và đủ 60 tuổi. Đây là những mốc thời gian quan trọng mà người dân cần chủ động thực hiện thủ tục để đảm bảo quyền lợi của mình.

3. Thẻ ATM nội địa: Đừng để giao dịch bị gián đoạn bất ngờ

Khác với các loại giấy tờ do cơ quan nhà nước cấp, thẻ ATM nội địa do các ngân hàng phát hành có quy định về thời hạn sử dụng tùy thuộc vào chính sách riêng của từng đơn vị. Mặc dù một số ngân hàng phát hành thẻ vô thời hạn, nhưng đa số các ngân hàng lớn hiện nay đều áp dụng thời hạn từ 5 đến 8 năm.

• Ngân hàng Vietcombank: Thường có thời hạn sử dụng là 7 năm.
• Ngân hàng Agribank: Thời hạn sử dụng phổ biến là 5 năm.
• Ngân hàng VIB: Thời hạn sử dụng có thể lên đến 8 năm.

Khi thẻ hết hạn, các giao dịch tại cây ATM hoặc thanh toán qua máy POS sẽ bị từ chối. Do đó, bạn nên kiểm tra thông tin "Expiry Date" (thường in nổi trên mặt trước của thẻ) để chủ động liên hệ ngân hàng gia hạn trước khi thẻ bị khóa.

4. Giấy phép lái xe (GPLX): Quy định khắt khe cho từng hạng xe

Giấy phép lái xe là chứng chỉ bắt buộc khi tham gia giao thông. Tùy vào hạng xe mà thời hạn sử dụng sẽ khác nhau rất nhiều. Căn cứ theo Thông tư 12/2017/TT-BGTVT, thời hạn được quy định như sau:

• Hạng A1, A2, A3: Không có thời hạn (đây là ưu điểm lớn nhất của bằng lái xe máy).
• Hạng B1: Có thời hạn đến khi người lái xe đủ 55 tuổi (nữ) và đủ 60 tuổi (nam). Nếu cấp cho người trên 45 tuổi (nữ) hoặc trên 50 tuổi (nam) thì thời hạn là 10 năm kể từ ngày cấp.
• Hạng A4, B2: Thời hạn sử dụng là 10 năm kể từ ngày cấp.
• Hạng C, D, E, FB2, FC, FD, FE: Thời hạn sử dụng ngắn hơn, chỉ 05 năm kể từ ngày cấp.

Việc lái xe với bằng lái quá hạn có thể bị xử phạt rất nặng và gặp khó khăn khi giải quyết các vấn đề bảo hiểm nếu chẳng may xảy ra va chạm.

5. Giấy khám sức khỏe: "Tuổi thọ" ngắn nhưng quyền lực lớn

Trong các bộ hồ sơ xin việc, hồ sơ thi bằng lái xe hay hồ sơ đi lao động nước ngoài, giấy khám sức khỏe là thành phần không thể thiếu. Tuy nhiên, đây lại là loại giấy tờ có thời hạn ngắn nhất. Theo Điều 8 Thông tư 14/2013/TT-BYT, giấy khám sức khỏe có giá trị trong vòng 12 tháng kể từ ngày ký kết luận.

Riêng đối với trường hợp khám sức khỏe cho người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, thời hạn có thể thay đổi tùy theo quy định của quốc gia hoặc vùng lãnh thổ tiếp nhận lao động. Việc nộp một tờ giấy khám sức khỏe quá hạn 12 tháng sẽ khiến hồ sơ của bạn bị loại ngay lập tức từ vòng "gửi xe".

Lời khuyên từ chuyên gia: Hãy dành ra 5 phút ngay hôm nay để kiểm tra lại ví tiền và ngăn kéo đựng giấy tờ của gia đình. Việc chủ động đổi mới giấy tờ khi sắp hết hạn sẽ giúp bạn luôn tự tin và thuận lợi trong mọi giao dịch pháp lý và đời sống.