Trong hệ thống chính sách tôn vinh, động viên cống hiến tại Việt Nam, các phong trào thi đua yêu nước luôn giữ vai trò là động lực then chốt thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, trong thực tiễn công tác hành chính, nhân sự và quản lý đoàn thể, không ít người vẫn còn nhầm lẫn giữa danh hiệu thi đua cấp Nhà nước và hình thức khen thưởng cấp Nhà nước. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành, các danh hiệu thi đua cấp Nhà nước gồm những danh hiệu nào, tiêu chuẩn để cá nhân và tập thể được bình xét suy tôn khắt khe ra sao?

1. Danh hiệu thi đua cấp Nhà nước gồm những danh hiệu nào?

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 368/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thi đua, khen thưởng, hiện nay hệ thống thi đua khen thưởng ghi nhận chính xác 02 danh hiệu thi đua cấp Nhà nước danh giá bao gồm:

• “Cờ thi đua của Chính phủ”: Danh hiệu thi đua đỉnh cao dành cho các tập thể xuất sắc tiêu biểu dẫn đầu;
• “Chiến sĩ thi đua toàn quốc”: Danh hiệu thi đua cao quý dành riêng cho các cá nhân có thành tích đặc biệt tiêu biểu xuất sắc, có sức lan tỏa và tầm ảnh hưởng sâu rộng trong toàn quốc.

Để tránh nhầm lẫn trong quá trình lập hồ sơ đề nghị tôn vinh, cán bộ làm công tác thi đua và người dân cần phân biệt rõ ràng giữa danh hiệu thi đua cấp Nhà nước và hình thức khen thưởng cấp Nhà nước. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước bao gồm: Huân chương, Huy chương, danh hiệu vinh dự nhà nước, “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước” và “Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ”.

2. Điều kiện và tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Cờ thi đua của Chính phủ”

Danh hiệu “Cờ thi đua của Chính phủ” không được trao tặng đại trà mà được bình xét vô cùng nghiêm ngặt hàng năm hoặc theo đợt tổng kết phong trào dài hạn. Căn cứ theo Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026) và hướng dẫn chi tiết tại Điều 6 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, việc xét tặng danh hiệu này áp dụng đối với 03 nhóm đối tượng tập thể sau:

2.1. Tập thể dẫn đầu cụm, khối thi đua do Bộ, ban, ngành, tỉnh tổ chức

Theo khoản 1 Điều 6 Nghị định 368/2026/NĐ-CP và khoản 1 Điều 25 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, tập thể được xét tặng phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe:

• Có thành tích xuất sắc, hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu thi đua và nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao trong năm;
• Nội bộ thực sự đoàn kết thống nhất; tổ chức đảng được đánh giá xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; gương mẫu đi đầu trong việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội;
• Được cụm, khối thi đua do bộ, ban, ngành, tỉnh tổ chức tiến hành đánh giá, so sánh, bình xét và thống nhất suy tôn là đơn vị dẫn đầu cụm, khối thi đua.

Khống chế tỷ lệ xét chọn: Pháp luật giới hạn rõ ràng số lượng tập thể được xét, đề nghị tặng danh hiệu này không vượt quá 20% tổng số tập thể dẫn đầu cụm, khối thi đua do bộ, ban, ngành, tỉnh tổ chức và đồng thời phải đạt tiêu chuẩn tặng cờ thi đua của bộ, ban, ngành, tỉnh. Quy định này bảo đảm danh hiệu luôn giữ vững giá trị tôn vinh đích thực, tránh tình trạng bình xét cào bằng.

2.2. Tập thể dẫn đầu cụm, khối thi đua do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương tổ chức

Tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, tập thể thuộc khối thi đua cấp trung ương này khi được bình xét phải thỏa mãn trọn vẹn các yêu cầu sau:

• Có thành tích xuất sắc, nổi bật trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia;
• Chấp hành và thực hiện xuất sắc đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện;
• Thực hiện gương mẫu, hiệu quả các nhiệm vụ công tác thi đua, khen thưởng;
• Được cụm, khối thi đua do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương tổ chức bình xét, so sánh và suy tôn là tập thể dẫn đầu.

2.3. Tập thể dẫn đầu phong trào thi đua chuyên đề do Thủ tướng Chính phủ phát động

Không chỉ trao tặng định kỳ hằng năm, “Cờ thi đua của Chính phủ” còn được trao tặng cho tập thể dẫn đầu phong trào thi đua do Thủ tướng Chính phủ phát động có thời gian thực hiện từ 05 năm trở lên khi tổ chức sơ kết, tổng kết phong trào (khoản 3 Điều 25 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và khoản 3 Điều 6 Nghị định 368/2026/NĐ-CP):

• Đối với ban, bộ, ngành: Tập thể có nhiều thành tích tiêu biểu xuất sắc trong tham mưu xây dựng thể chế, hoàn thiện cơ chế chính sách phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; đổi mới phương thức, nội dung phong trào thi đua, vận động đoàn viên, hội viên hưởng ứng tích cực;
• Đối với địa phương: Đạt nhiều thành tích mang tính đột phá trong phát triển kinh tế, giữ vững an ninh trật tự; khởi xướng được mô hình mới, cách làm sáng tạo với hiệu quả kinh tế - xã hội cao và có khả năng nhân rộng trên quy mô toàn quốc.

3. Tiêu chuẩn khắt khe để được phong tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc”

Đối với cá nhân, danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc” là mốc son danh dự lớn nhất trong sự nghiệp phấn đấu công tác. Căn cứ theo Điều 21 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 (được sửa đổi, bổ sung hoàn thiện năm 2026), tiêu chuẩn để một cá nhân được xét tặng danh hiệu này bao gồm các điều kiện tích lũy bắt buộc sau:

• Tiêu chuẩn về quá trình cống hiến liên tục: Cá nhân phải có thành tích xuất sắc tiêu biểu được lựa chọn trong số những người đã có 02 lần liên tục được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh”;
• Tiêu chuẩn về sáng kiến, công trình nghiên cứu hoặc chiến đấu: Cá nhân phải sở hữu sáng kiến đã được áp dụng mang lại hiệu quả thực tiễn cao và có khả năng nhân rộng trong toàn quốc; HOẶC có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá xuất sắc theo quy định của pháp luật chuyên ngành, có phạm vi ảnh hưởng trên toàn quốc; HOẶC có thành tích mưu trí, dũng cảm, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có phạm vi ảnh hưởng sâu rộng trong toàn quốc.

Thẩm quyền đánh giá và công nhận:

• Người đứng đầu Bộ, ban, ngành, tỉnh có thẩm quyền trực tiếp xem xét, công nhận hiệu quả và khả năng nhân rộng toàn quốc của sáng kiến, cũng như phạm vi ảnh hưởng của đề tài khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
• Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an có thẩm quyền xem xét, công nhận sự mưu trí, dũng cảm và sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu có tầm ảnh hưởng toàn quốc.

4. Lưu ý quan trọng cho các cơ quan, đơn vị khi hoàn thiện hồ sơ đề nghị khen thưởng

Để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho tập thể và cá nhân xứng đáng, các cơ quan, đơn vị cần đặc biệt lưu ý:

1. Nguyên tắc công khai, minh bạch và dân chủ: Mọi danh hiệu thi đua cấp Nhà nước phải được bình xét thông qua Hội đồng Thi đua - Khen thưởng các cấp, thực hiện bỏ phiếu kín hoặc lấy ý kiến công khai theo đúng quy định;
2. Không khen thưởng trùng lặp: Cần rà soát kỹ lưỡng tuyến trình khen thưởng, không sử dụng một thành tích đơn lẻ để vừa đề nghị tặng cờ thi đua vừa đề nghị các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước cùng thời điểm trái với nguyên tắc chung;
3. Thời hạn và hồ sơ minh chứng: Báo cáo thành tích phải có đầy đủ số liệu kiểm chứng, văn bản công nhận hiệu quả sáng kiến hoặc văn bản nghiệm thu nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp có thẩm quyền trước khi trình Bộ Nội vụ thẩm định.

Việc nắm vững các quy định mới nhất tại Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và Nghị định 368/2026/NĐ-CP sẽ giúp các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ thi đua khen thưởng đúng pháp luật, tôn vinh kịp thời các nhân tố điển hình tiên tiến trong xã hội.