Ngày 31/10/2016, Bộ trưởng Bộ Y tế đã chính thức ban hành Thông tư 38/2016/TT-BYT quy định một số biện pháp thúc đẩy việc nuôi con bằng sữa mẹ tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các cam kết về chăm sóc sức khỏe trẻ em ngay từ những giờ đầu sau sinh.

10 điều kiện nuôi con bằng sữa mẹ: Tiêu chuẩn bắt buộc cho các cơ sở y tế

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 38/2016/TT-BYT, hệ thống 10 điều kiện này không chỉ là lời khuyên chuyên môn mà đã trở thành quy định pháp lý mà các bệnh viện đa khoa có chuyên khoa sản, nhi phải tuân thủ nghiêm ngặt.

"1. “Mười điều kiện nuôi con bằng sữa mẹ” bao gồm:
a) Có bản quy định về việc thực hiện nuôi con bằng sữa mẹ;
b) Tổ chức đào tạo cho cán bộ y tế những kỹ năng cần thiết để thực hiện quy định nuôi con bằng sữa mẹ;
c) Thông tin cho phụ nữ có thai về lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ;
d) Giúp các bà mẹ cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh, bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, cho trẻ bú mẹ kéo dài đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn;
đ) Hướng dẫn cho các bà mẹ cách cho trẻ bú và duy trì nguồn sữa mẹ;
e) Không nuôi dưỡng trẻ dưới 6 tháng tuổi bằng thức ăn, nước uống ngoài sữa mẹ, trừ khi có chỉ định của y tế;
g) Thực hiện mẹ và con ở cùng nhau để con gần mẹ suốt 24 giờ trong ngày trong thời gian sau sinh;
h) Khuyến khích cho trẻ được bú theo nhu cầu;
i) Không cho trẻ nhỏ đang bú mẹ sử dụng bình bú hoặc vú ngậm nhân tạo;
k) Khuyến khích thành lập nhóm hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ và giới thiệu bà mẹ tham gia nhóm sau khi họ ra viện."

Việc triển khai các điều kiện này đòi hỏi sự thay đổi lớn trong tư duy quản lý tại các bệnh viện. Thay vì tách mẹ và bé sau sinh như trước đây, quy định mới nhấn mạnh việc thực hiện "da kề da" và cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu - thời điểm vàng để kích thích nguồn sữa mẹ tự nhiên.

Trách nhiệm của bệnh viện và nhân viên y tế

Không dừng lại ở việc ban hành văn bản, khoản 2 Điều 2 Thông tư 38/2016/TT-BYT quy định rõ các bệnh viện phải niêm yết công khai bản quy định tại phòng khám thai, phòng chờ sinh và các khu vực dễ quan sát. Đặc biệt, các thầy thuốc và nhân viên y tế phải được đào tạo kỹ năng tư vấn, hướng dẫn bà mẹ vắt sữa và bảo quản sữa mẹ đúng cách.

Một điểm đáng chú ý là việc cấm sử dụng bình bú hoặc vú ngậm nhân tạo cho trẻ đang bú mẹ tại cơ sở y tế. Điều này nhằm tránh tình trạng trẻ "quên" cách bú mẹ tự nhiên, đồng thời hạn chế các nguy cơ nhiễm khuẩn từ dụng cụ bên ngoài.

Danh hiệu 'Bệnh viện Bạn hữu trẻ em' - Thước đo chất lượng mới

Thông tư cũng đưa ra khái niệm danh hiệu "Bệnh viện Bạn hữu trẻ em". Theo Điều 3 Thông tư 38/2016/TT-BYT, để đạt được danh hiệu này, bệnh viện phải đạt từ mức 4 trở lên trong Tiêu chí về Nuôi con bằng sữa mẹ thuộc Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện.

Việc công nhận danh hiệu này không chỉ mang tính hình thức mà còn là căn cứ quan trọng để xét tặng các danh hiệu thi đua, khen thưởng hằng năm. Bộ Y tế sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra ngẫu nhiên để đảm bảo các bệnh viện duy trì đúng các tiêu chuẩn đã cam kết.

Với việc Thông tư 38/2016/TT-BYT có hiệu lực từ ngày 01/01/2017, kỳ vọng rằng tỷ lệ trẻ em được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời tại Việt Nam sẽ có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao tầm vóc và trí tuệ cho thế hệ tương lai.