Sự thay đổi về địa giới hành chính và mô hình tổ chức chính quyền địa phương luôn là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp và các hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm. Với việc triển khai mô hình chính quyền 02 cấp (bỏ cấp huyện) từ ngày 01/7/2025, câu hỏi đặt ra là: Các thủ tục đăng ký kinh doanh sẽ được thực hiện tại đâu và quy trình có gì thay đổi?

Hệ thống văn bản pháp lý mới điều chỉnh hoạt động đăng ký kinh doanh

Để chuẩn bị cho lộ trình chuyển đổi này, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn 10380/BTC-KTĐP hướng dẫn cụ thể về công tác quản lý. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2025, các tổ chức và cá nhân kinh doanh sẽ áp dụng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới đồng bộ.

Cụ thể, đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, căn cứ pháp lý quan trọng nhất là Nghị định 168/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025. Đi kèm với đó là Thông tư 68/2025/TT-BTC quy định về các biểu mẫu đăng ký mới nhất.

Riêng với mô hình kinh tế tập thể, các đơn vị cần lưu ý các quy định tại:

• Nghị định 125/2025/NĐ-CP về phân định thẩm quyền.
• Nghị định 92/2024/NĐ-CP về đăng ký hợp tác xã.
• Thông tư 43/2025/TT-BTC về biểu mẫu dùng trong mô hình 2 cấp.

Phân định lại thẩm quyền: Cấp tỉnh quản lý doanh nghiệp, cấp xã quản lý hộ kinh doanh

Điểm mấu chốt trong hướng dẫn của Bộ Tài chính chính là việc xác định lại cơ quan có thẩm quyền đăng ký kinh doanh khi không còn cấp huyện. Đây là bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính, giúp tinh gọn bộ máy và rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan quản lý với người dân.

Theo đó, thẩm quyền được phân định như sau:

• Đối với doanh nghiệp: Toàn bộ thủ tục đăng ký thành lập, thay đổi nội dung đăng ký sẽ do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh thực hiện.
• Đối với hộ kinh doanh: Thẩm quyền được đẩy về gần dân nhất, do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã trực tiếp đảm nhiệm.
• Đối với hợp tác xã, tổ hợp tác: Tương tự như hộ kinh doanh, các mô hình này cũng sẽ thực hiện đăng ký tại cấp xã.

Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh là tài sản pháp lý quan trọng của mỗi đơn vị (ảnh minh họa)

Người dân không bắt buộc phải đổi lại Giấy chứng nhận ngay lập tức

Một nỗi lo thường trực của các chủ cơ sở kinh doanh khi thay đổi địa giới hành chính là việc phải đi làm lại giấy tờ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã khẳng định rõ tinh thần tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã vẫn tiếp tục sử dụng Giấy chứng nhận đã được cấp trước đó. Việc cập nhật thông tin địa chỉ mới do sáp nhập đơn vị hành chính chỉ thực hiện khi đơn vị có nhu cầu hoặc khi có thay đổi các nội dung đăng ký kinh doanh khác. Cơ quan đăng ký kinh doanh tuyệt đối không được yêu cầu bắt buộc thay đổi địa chỉ chỉ vì lý do sáp nhập hành chính.

Để đảm bảo quá trình chuyển đổi dữ liệu diễn ra thông suốt, Bộ Tài chính cũng đã triển khai hệ thống hỗ trợ kỹ thuật và công cụ chuyển đổi dữ liệu hộ kinh doanh cho các địa phương. Điều này giúp đảm bảo tính liên tục của thông tin trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

Việc bỏ cấp huyện và chuyển giao thẩm quyền đăng ký kinh doanh về cấp tỉnh và cấp xã được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh năng động, minh bạch và hiệu quả hơn trong tương lai.