Việc lựa chọn và áp mã ngành nghề kinh doanh là bước khởi đầu quan trọng nhưng cũng đầy thách thức đối với các chủ doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục đăng ký thành lập công ty. Đặc biệt, kể từ đầu năm 2021, với sự ra đời của Nghị định 01/2021/NĐ-CP, các quy định về đăng ký doanh nghiệp đã có nhiều thay đổi đáng chú ý mà người thành lập cần nắm vững để tránh sai sót dẫn đến việc hồ sơ bị trả lại.

Căn cứ pháp lý về hệ thống ngành kinh tế Việt Nam hiện nay

Theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, khi đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc thông báo bổ sung, thay đổi ngành, nghề kinh doanh, doanh nghiệp phải lựa chọn ngành kinh tế cấp bốn trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam để ghi vào Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp.

Hiện nay, Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (VSIC) được áp dụng theo Quyết định 27/2018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Đây là bảng danh mục phân loại toàn bộ các hoạt động kinh tế tại Việt Nam thành các nhóm cụ thể dựa trên tính chất của hoạt động đó.

Cụ thể, tại Điều 3 Quyết định 27/2018/QĐ-TTg, hệ thống này được cấu trúc thành 5 cấp:

• Ngành cấp 1: Gồm 21 ngành được mã hóa bằng bảng chữ cái từ A đến U (Ví dụ: F - Xây dựng).
• Ngành cấp 2: Gồm 88 ngành, mã hóa bằng 2 số (Ví dụ: 42 - Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng).
• Ngành cấp 3: Gồm 242 ngành, mã hóa bằng 3 số (Ví dụ: 421 - Xây dựng công trình đường sắt và đường bộ).
• Ngành cấp 4: Gồm 486 ngành, mã hóa bằng 4 số (Ví dụ: 4211 - Xây dựng công trình đường sắt). Đây là cấp độ bắt buộc phải ghi khi đăng ký kinh doanh.
• Ngành cấp 5: Gồm 734 ngành, mã hóa bằng 5 số (Ví dụ: 42110 - Xây dựng công trình đường sắt).

Hướng dẫn 2 cách tra cứu mã ngành nghề nhanh chóng và chính xác

Để xác định đúng mã ngành cho doanh nghiệp của mình, bạn có thể áp dụng một trong hai phương pháp sau:

1. Tra cứu theo cấu trúc danh mục (Từ rộng đến hẹp)

Phương pháp này phù hợp khi bạn đã xác định được lĩnh vực hoạt động chính nhưng chưa biết mã số cụ thể. Bạn sẽ bắt đầu từ ngành cấp 1 (nhóm lớn nhất) và đi dần xuống các cấp nhỏ hơn.

Ví dụ: Bạn muốn mở công ty trồng lúa. Quy trình tra cứu sẽ là:

• Cấp 1: Ngành A - Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.
• Cấp 2: Nhóm 01 - Nông nghiệp và hoạt động dịch vụ có liên quan.
• Cấp 3: Nhóm 011 - Trồng cây hàng năm.
• Cấp 4: Nhóm 0111 - Trồng lúa.

2. Tra cứu theo từ khóa (Sử dụng công cụ tìm kiếm)

Đây là cách nhanh nhất nếu bạn đã biết tên ngành nghề cụ thể. Bạn có thể mở văn bản Quyết định 27/2018/QĐ-TTg và nhấn tổ hợp phím Ctrl + F, sau đó nhập từ khóa liên quan.

Ví dụ: Bạn kinh doanh phần mềm, hãy gõ từ khóa "phần mềm" hoặc "lập trình". Kết quả sẽ trả về các mã như:

• 6201: Lập trình máy vi tính.
• 6202: Tư vấn máy vi tính và quản trị hệ thống máy vi tính.
• 6209: Hoạt động dịch vụ công nghệ thông tin và dịch vụ khác liên quan đến máy vi tính.

Quy tắc ghi ngành nghề trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp năm 2021

Việc ghi ngành nghề không chỉ đơn thuần là liệt kê mã số, mà cần tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật sau theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký kinh doanh:

• Ưu tiên ngành cấp 4: Doanh nghiệp bắt buộc phải chọn mã ngành cấp 4 để ghi tên ngành.
• Ghi chi tiết (nếu cần): Nếu doanh nghiệp muốn hoạt động cụ thể hơn trong phạm vi ngành cấp 4, có thể ghi chi tiết ngay dưới mã ngành cấp 4 đó. Tuy nhiên, nội dung chi tiết phải phù hợp và nằm trong phạm vi của ngành cấp 4 đã chọn.
• Ngành nghề có điều kiện: Đối với các ngành nghề thuộc Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (theo Luật Đầu tư 2020), tên ngành nghề phải được ghi theo đúng quy định tại các văn bản pháp luật chuyên ngành điều chỉnh ngành nghề đó.
• Ngành nghề chưa có trong hệ thống: Trường hợp ngành nghề bạn kinh doanh chưa được quy định trong Quyết định 27/2018/QĐ-TTg, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ xem xét ghi nhận dựa trên các văn bản pháp luật khác hoặc thông báo cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư để bổ sung mã mới.

"Lưu ý quan trọng: Kể từ ngày 01/01/2021, khi thực hiện thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, nếu ngành nghề cũ của doanh nghiệp chưa được cập nhật theo mã ngành mới của Quyết định 27/2018/QĐ-TTg, doanh nghiệp phải thực hiện đồng thời việc cập nhật mã ngành nghề kinh doanh theo quy định mới."

Việc nắm vững cách tra cứu và quy tắc ghi mã ngành nghề không chỉ giúp hồ sơ của bạn được duyệt nhanh chóng mà còn giúp doanh nghiệp hoạt động đúng phạm vi pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý về sau liên quan đến việc kinh doanh sai ngành nghề đã đăng ký.