Thủ tục ly hôn nhanh chóng cần sự am hiểu về các quy định hòa giải (ảnh minh họa)

Trong đời sống hôn nhân, khi mâu thuẫn đã lên đến đỉnh điểm và việc tiếp tục duy trì quan hệ vợ chồng không còn mang lại hạnh phúc, ly hôn thường được xem là giải pháp cuối cùng. Tuy nhiên, rào cản về thời gian và các thủ tục tố tụng phức tạp, đặc biệt là bước hòa giải, thường khiến nhiều người e ngại. Câu hỏi đặt ra là: Liệu có cách nào để ly hôn nhanh mà không cần phải trải qua các phiên hòa giải kéo dài hay không?

1. Hòa giải trong ly hôn: Khuyến khích hay bắt buộc?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Nhà nước và xã hội có trách nhiệm kịp thời hòa giải mâu thuẫn trong gia đình nhằm bảo vệ sự bền vững của tế bào xã hội. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa hai hình thức hòa giải: hòa giải tại cơ sở và hòa giải tại Tòa án.

Hòa giải tại cơ sở

Đây là hình thức hòa giải diễn ra tại thôn, tổ dân phố nơi vợ chồng cư trú. Theo Điều 52 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Luật Hòa giải ở cơ sở 2013, Nhà nước khuyến khích việc hòa giải này chứ không bắt buộc. Do đó, vợ chồng hoàn toàn có thể nộp đơn trực tiếp lên Tòa án mà không cần xin giấy xác nhận hòa giải tại địa phương.

Hòa giải tại Tòa án

Khác với hòa giải cơ sở, hòa giải tại Tòa án là một bước tố tụng quan trọng. Điều 205 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án có trách nhiệm tiến hành hòa giải để các đương sự thỏa thuận với nhau về việc giải quyết vụ án. Đối với yêu cầu thuận tình ly hôn, khoản 2 Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 nhấn mạnh:

"Thẩm phán phải tiến hành hòa giải để vợ chồng đoàn tụ; giải thích về quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con, về trách nhiệm cấp dưỡng và các vấn đề khác liên quan đến hôn nhân và gia đình."

Phiên tòa giải quyết ly hôn thường bao gồm bước hòa giải bắt buộc trừ một số ngoại lệ (ảnh minh họa)

2. Các trường hợp ly hôn không cần hòa giải tại Tòa án

Mặc dù hòa giải là nguyên tắc chung, nhưng pháp luật cũng mở ra các "cánh cửa" để người dân có thể rút ngắn thủ tục trong những tình huống đặc biệt. Dựa trên bối cảnh pháp luật năm 2025, bạn có thể bỏ qua bước này nếu thuộc các trường hợp sau:

Trường hợp 1: Vụ án dân sự không được hòa giải

Theo Điều 206 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các vụ án phát sinh từ giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội sẽ không được tiến hành hòa giải. Tuy nhiên, trường hợp này ít khi áp dụng trực tiếp cho nội dung ly hôn mà thường liên quan đến các tranh chấp tài sản đi kèm.

Trường hợp 2: Vụ án dân sự không hòa giải được

Đây là căn cứ phổ biến nhất để ly hôn nhanh. Theo Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án sẽ không tiến hành hòa giải nếu:

• Bị đơn cố tình vắng mặt: Sau 02 lần Tòa án triệu tập hợp lệ mà bị đơn vẫn không có mặt.
• Đương sự mất năng lực hành vi dân sự: Một trong hai bên vợ hoặc chồng không còn khả năng nhận thức và điều khiển hành vi.
• Đề nghị không hòa giải: Một trong các đương sự có đơn đề nghị Tòa án không tiến hành hòa giải.

3. Bí quyết ly hôn đơn phương nhanh chóng

Nếu bạn đang thực hiện thủ tục ly hôn đơn phương và muốn đẩy nhanh tiến độ, hãy tận dụng quyền từ chối hòa giải. Ngay khi nộp đơn khởi kiện, bạn có thể đính kèm "Đơn đề nghị không tiến hành hòa giải". Khi đó, Tòa án sẽ lập biên bản về việc không tiến hành hòa giải được và chuyển vụ án sang giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Ngoài ra, với sự ra đời của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, người dân có thêm lựa chọn hòa giải trước khi thụ lý vụ án. Tuy nhiên, đây là thủ tục tự nguyện. Nếu bạn muốn nhanh, hãy ghi rõ trong đơn khởi kiện là không đồng ý hòa giải theo Luật này để Tòa án thụ lý vụ án theo quy trình tố tụng thông thường.

4. Thuận tình ly hôn có thể bỏ qua hòa giải không?

Đối với thuận tình ly hôn, tính chất của vụ việc là sự đồng thuận. Tuy nhiên, Thẩm phán vẫn phải tiến hành một phiên hòa giải đoàn tụ. Để tiết kiệm thời gian, hai vợ chồng nên chuẩn bị sẵn các phương án thỏa thuận chi tiết về:

• Việc phân chia tài sản chung và nợ chung.
• Quyền trực tiếp nuôi con và mức cấp dưỡng.

Nếu tại phiên hòa giải, hai bên vẫn giữ nguyên ý định ly hôn và các thỏa thuận trên là tự nguyện, không vi phạm pháp luật, Tòa án sẽ lập biên bản hòa giải thành về việc ly hôn. Sau 07 ngày kể từ ngày lập biên bản, nếu không bên nào thay đổi ý kiến, Tòa án sẽ ra Quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Đây là con đường ngắn nhất để chấm dứt quan hệ hôn nhân một cách văn minh.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc bỏ qua bước hòa giải có thể giúp bạn tiết kiệm từ 1 đến 2 tháng chờ đợi. Tuy nhiên, ly hôn là một quyết định hệ trọng ảnh hưởng đến quyền lợi tài sản và tương lai của con cái. Trước khi quyết định "đốt cháy giai đoạn", bạn nên tham khảo ý kiến của luật sư để đảm bảo các quyền lợi hợp pháp của mình không bị xâm phạm.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về thủ tục ly hôn không cần hòa giải. Chúc bạn sớm giải quyết được các vướng mắc pháp lý để bắt đầu một cuộc sống mới tốt đẹp hơn.