Trong hoạt động đầu tư xây dựng và mua sắm công, việc lựa chọn phương thức đấu thầu phù hợp không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là chiến lược quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả kinh tế. Tại thời điểm năm 2021, các đơn vị vẫn đang áp dụng nghiêm ngặt các quy định tại Luật Đấu thầu 2013. Việc hiểu sai hoặc áp dụng nhầm phương thức có thể khiến toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu bị hủy bỏ, gây thiệt hại lớn về thời gian và chi phí.

1. Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ: Nhanh gọn nhưng đầy áp lực

Đây là phương thức phổ biến nhất, thường được áp dụng cho các gói thầu có quy mô nhỏ hoặc tính chất kỹ thuật không quá phức tạp. Điểm đặc trưng của phương thức này là nhà thầu chỉ nộp một túi hồ sơ duy nhất chứa cả đề xuất kỹ thuật và tài chính.

Theo quy định tại Điều 28 Luật Đấu thầu 2013, phương thức này được áp dụng cụ thể như sau:

"1. Phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ được áp dụng trong các trường hợp sau đây:
a) Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn; gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp có quy mô nhỏ;
b) Chào hàng cạnh tranh đối với gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp;
c) Chỉ định thầu đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp;
d) Mua sắm trực tiếp đối với gói thầu mua sắm hàng hóa;
đ) Chỉ định thầu đối với lựa chọn nhà đầu tư."

Với phương thức này, việc mở thầu chỉ diễn ra một lần duy nhất. Nhà thầu cần cực kỳ cẩn trọng vì nếu hồ sơ kỹ thuật không đạt, đề xuất tài chính cũng sẽ không còn ý nghĩa.

2. Phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ: Sự tách biệt minh bạch

Khác với phương thức trên, ở đây nhà thầu phải nộp riêng biệt hồ sơ đề xuất kỹ thuật và hồ sơ đề xuất tài chính. Điều này giúp bên mời thầu đánh giá năng lực kỹ thuật một cách khách quan trước khi xem xét đến yếu tố giá cả.

Căn cứ Điều 29 Luật Đấu thầu 2013, phương thức này áp dụng cho:

• Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế đối với gói thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp.
• Đấu thầu rộng rãi lựa chọn nhà đầu tư.

Quy trình mở thầu được chia làm hai lần: Mở hồ sơ kỹ thuật trước, chỉ những nhà thầu vượt qua vòng kỹ thuật mới được mở hồ sơ tài chính để đánh giá tiếp.

3. Phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ: Giải pháp cho gói thầu phức tạp

Đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp có quy mô lớn và tính chất phức tạp, Điều 30 Luật Đấu thầu 2013 cho phép áp dụng phương thức hai giai đoạn.

Giai đoạn 1: Nhà thầu nộp đề xuất kỹ thuật và phương án tài chính nhưng chưa có giá dự thầu. Sau khi trao đổi, bên mời thầu sẽ chốt hồ sơ mời thầu cho giai đoạn 2.

Giai đoạn 2: Các nhà thầu đạt yêu cầu ở giai đoạn 1 sẽ nộp hồ sơ dự thầu hoàn chỉnh bao gồm cả giá dự thầu và bảo đảm dự thầu.

4. Phương thức hai giai đoạn hai túi hồ sơ: Đỉnh cao của tính đặc thù

Đây là phương thức "khó" nhất, dành riêng cho các gói thầu có kỹ thuật, công nghệ mới hoặc tính đặc thù cao. Quy định tại Điều 31 Luật Đấu thầu 2013 yêu cầu sự tách biệt túi hồ sơ ngay từ giai đoạn đầu.

Điểm khác biệt lớn nhất là hồ sơ đề xuất tài chính nộp từ giai đoạn 1 sẽ được giữ nguyên niêm phong và chỉ được mở đồng thời với hồ sơ dự thầu giai đoạn 2 để đánh giá tổng thể. Điều này đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối và sự cạnh tranh công bằng cho các giải pháp công nghệ mới.

Việc nắm vững các phương thức này không chỉ giúp các đơn vị tuân thủ pháp luật mà còn là nền tảng để thực hiện các dự án thành công, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của đất nước trong bối cảnh năm 2021 đầy biến động.