Nhiều tài xế Việt Nam vẫn giữ thói quen "cất kỹ" bằng lái trong ví và chỉ lấy ra khi bị kiểm tra, dẫn đến việc vô tình để Giấy phép lái xe (GPLX) hết hạn mà không hề hay biết. Từ năm 2025, với sự ra đời của Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, hệ thống phân hạng và thời hạn bằng lái đã có những thay đổi quan trọng. Đặc biệt, mức xử phạt đối với lỗi "quên" đổi bằng đã tăng lên con số hàng chục triệu đồng, khiến không ít người phải giật mình.

Hệ thống phân hạng và thời hạn Giấy phép lái xe mới nhất

Căn cứ theo quy định tại Điều 57 Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, thời hạn sử dụng của GPLX được chia thành 3 nhóm chính dựa trên tính chất của phương tiện và mục đích sử dụng:

1. Nhóm bằng lái không thời hạn

Đây là tin vui cho những người sử dụng xe máy phổ thông. Các hạng bằng sau đây sẽ có giá trị sử dụng trọn đời:

• Hạng A1: Dành cho xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW.
• Hạng A: Dành cho xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh trên 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện trên 11 kW.
• Hạng B1: Dành cho xe mô tô ba bánh.

2. Nhóm bằng lái có thời hạn 10 năm

Chu kỳ đổi bằng 10 năm áp dụng cho các dòng xe ô tô cá nhân và xe tải nhẹ, giúp tài xế có thời gian sử dụng dài hơn trước khi phải làm thủ tục gia hạn:

• Hạng B: Xe ô tô chở người đến 08 chỗ; xe tải và xe chuyên dùng có khối lượng toàn bộ đến 3.500 kg.
• Hạng C1: Xe ô tô tải và xe chuyên dùng có khối lượng từ trên 3.500 kg đến 7.500 kg.

3. Nhóm bằng lái có thời hạn 05 năm

Để đảm bảo an toàn kỹ thuật và sức khỏe người lái trong lĩnh vực vận tải chuyên nghiệp, thời hạn 05 năm được áp dụng cho:

• Hạng C, D1, D2, D: Các loại xe tải nặng, xe khách trên 8 chỗ ngồi và xe giường nằm.
• Các hạng bằng kéo rơ moóc: BE, C1E, CE, D1E, D2E và DE.

Mức phạt "khủng" khi sử dụng bằng lái hết hạn năm 2026

Nếu như trước đây mức phạt còn khiến nhiều người chủ quan, thì theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, mức phạt đã được điều chỉnh tăng rất cao tại Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP:

Đối với người điều khiển xe ô tô:

• Hết hạn dưới 01 năm: Phạt tiền từ 8.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
• Hết hạn từ 01 năm trở lên: Phạt tiền từ 18.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Đối với người điều khiển xe mô tô (xe máy):

• Xe dưới 125 cm3 (Hạng A1): Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng.
• Xe trên 125 cm3 (Hạng A): Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.

Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm còn bị tạm giữ phương tiện. Đáng chú ý, nếu chủ xe giao phương tiện cho người có bằng lái đã hết hạn sử dụng điều khiển, chủ xe cũng sẽ bị xử phạt rất nặng (từ 28 - 30 triệu đồng đối với cá nhân là chủ xe ô tô).

Làm sao để không bị phạt oan?

Để tránh rơi vào tình cảnh "tiền mất tật mang", các chuyên gia pháp lý đưa ra lời khuyên:

1. Chủ động kiểm tra: Hãy dành 1 phút kiểm tra mặt sau của bằng lái ngay hôm nay để biết chính xác ngày hết hạn.
2. Đổi bằng trực tuyến: Hiện nay, người dân có thể thực hiện thủ tục đổi GPLX qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID một cách nhanh chóng, nhận bằng tại nhà qua bưu điện.
3. Thời điểm đổi bằng: Bạn nên làm thủ tục đổi bằng trước khi hết hạn khoảng 1 tháng để đảm bảo quá trình tham gia giao thông không bị gián đoạn.

Việc nắm vững quy định về thời hạn Giấy phép lái xe không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật mà còn là cách bảo vệ quyền lợi bảo hiểm và an toàn tài chính cho chính bản thân mình.