Trong đời sống kinh tế - xã hội, đất đai luôn là tài sản có giá trị bậc nhất. Chính vì vậy, mọi biến động về giá đất do Nhà nước quy định đều tác động trực tiếp đến túi tiền của người dân. Tại thời điểm đầu năm 2020, khi các địa phương bắt đầu áp dụng Bảng giá đất mới cho giai đoạn 2020 - 2024, câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất chính là: Nếu giá đất không tăng, quyền lợi của chúng ta sẽ được đảm bảo như thế nào?

Khái niệm giá đất và sự phân biệt cần thiết giữa giá Nhà nước và giá thị trường

Để hiểu rõ lợi ích, trước hết cần nắm vững định nghĩa pháp lý. Theo quy định tại khoản 19 Điều 3 Luật Đất đai 2013, giá đất được hiểu là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất. Tuy nhiên, thực tế tồn tại hai hệ thống giá song song:

• Giá đất theo quy định của Nhà nước: Bao gồm Bảng giá đất (định kỳ 5 năm) và giá đất cụ thể. Đây là căn cứ để tính các nghĩa vụ tài chính với ngân sách.
• Giá đất thị trường: Là mức giá hình thành qua các giao dịch mua bán, chuyển nhượng tự nguyện giữa các bên, không chịu sự điều chỉnh trực tiếp của các khung giá hành chính.

Bài viết này tập trung vào Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành dựa trên Nghị định 96/2019/NĐ-CP về khung giá đất. Khi bảng giá này giữ nguyên hoặc chỉ tăng nhẹ, người dân sẽ tránh được áp lực tài chính rất lớn.

Tại sao Bảng giá đất không tăng lại là "tin vui" cho đa số người dân?

Theo phân tích từ các chuyên gia pháp lý, Bảng giá đất là "kim chỉ nam" cho rất nhiều khoản thu. Căn cứ vào khoản 2 Điều 114 Luật Đất đai 2013, Bảng giá đất được sử dụng làm căn cứ trong các trường hợp phổ biến sau:

1. Tiết kiệm chi phí khi cấp Giấy chứng nhận (Sổ đỏ) lần đầu

Đối với những hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa có Sổ đỏ, việc Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất trong hạn mức sẽ dựa trên Bảng giá đất để tính tiền sử dụng đất. Nếu giá đất tại khu vực đó không tăng, số tiền bạn phải nộp sẽ được giữ ở mức thấp, giúp giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình.

2. Giảm áp lực khi chuyển mục đích sử dụng đất

Một tình huống rất thường gặp là người dân muốn chuyển từ đất nông nghiệp hoặc đất phi nông nghiệp sang đất ở. Khoản tiền chênh lệch phải nộp được tính toán dựa trên sự khác biệt giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp trong Bảng giá đất. Khi giá đất ở không tăng, khoản chênh lệch này sẽ không bị đẩy lên cao, tạo điều kiện cho người dân an cư lạc nghiệp.

3. Thuế sử dụng đất và các loại phí, lệ phí ổn định

Hàng năm, người dân phải nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Mức thuế này tỉ lệ thuận với giá đất trong bảng giá. Đồng thời, lệ phí trước bạ khi thực hiện các giao dịch tặng cho, thừa kế cũng được tính dựa trên khung giá này. Giá đất đứng yên đồng nghĩa với việc các khoản chi phí định kỳ và phát sinh này sẽ không trở thành gánh nặng.

Góc nhìn chuyên gia: Sự cân bằng giữa lợi ích và quản lý

Mặc dù việc giá đất không tăng mang lại lợi ích rõ rệt cho người đang sử dụng đất, nhưng chúng ta cũng cần có cái nhìn đa chiều. Đối với những trường hợp Nhà nước thu hồi đất, giá bồi thường thường dựa trên giá đất cụ thể (có sát với giá thị trường hơn) chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào Bảng giá đất. Tuy nhiên, việc giữ ổn định Bảng giá đất giúp kiềm chế lạm phát bất động sản, ngăn chặn tình trạng "thổi giá" ảo, từ đó bảo vệ những người có nhu cầu thực về nhà ở.

"Việc duy trì Bảng giá đất ở mức hợp lý là một chính sách an sinh xã hội quan trọng, giúp người dân dễ dàng tiếp cận các quyền lợi hợp pháp về đất đai mà không bị rào cản tài chính quá lớn." - Trích nhận định chuyên gia pháp lý.

Kết luận và lời khuyên

Tóm lại, việc giá đất theo Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành không tăng hoặc tăng nhẹ trong giai đoạn này là một tín hiệu tích cực. Đây chính là thời điểm thích hợp để các hộ gia đình, cá nhân rà soát lại hồ sơ đất đai, thực hiện các thủ tục cấp mới hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất để tối ưu hóa chi phí.

Người dân cần chủ động cập nhật Bảng giá đất tại địa phương mình cư trú để đối chiếu và thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính, tránh những sai sót không đáng có trong quá trình làm thủ tục hành chính về đất đai.

Xem thêm: Toàn văn Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn mới nhất

Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ chuyên gia hethongphapluat.com.