Ngày 18/10/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định 89/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 101/2017/NĐ-CP về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức. Với những điều chỉnh mang tính thực tiễn cao, Nghị định này hứa hẹn sẽ giảm bớt gánh nặng về bằng cấp, chứng chỉ và tập trung hơn vào năng lực thực tế của đội ngũ công chức.

1. Hiệu trưởng không còn là đối tượng áp dụng của Nghị định 101

Một trong những thay đổi căn bản nhất là việc xác định lại đối tượng áp dụng. Theo quy định cũ tại khoản 2 Điều 1 Nghị định 101/2017/NĐ-CP, công chức bao gồm cả những người nằm trong bộ máy lãnh đạo, quản lý đơn vị sự nghiệp công lập.

Tuy nhiên, để thống nhất với Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 (có hiệu lực từ 01/7/2020), khoản 1 Điều 1 Nghị định 89/2021/NĐ-CP đã bãi bỏ đối tượng này. Cụ thể:

"1. Sửa đổi, bổ sung khoản 2 và khoản 3 Điều 1 như sau: 2. Đối tượng bồi dưỡng: a) Cán bộ trong các cơ quan nhà nước; b) Công chức trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và công chức cấp xã..."

Như vậy, từ ngày 10/12/2021, Hiệu trưởng các trường công lập (vốn là viên chức quản lý) sẽ không còn thực hiện chế độ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn của công chức mà chuyển sang các quy định dành riêng cho viên chức.

2. Cải cách mạnh mẽ hình thức bồi dưỡng công chức

Thay vì duy trì các hình thức bồi dưỡng có phần dàn trải như trước đây, khoản 2 Điều 1 Nghị định 89/2021/NĐ-CP đã khu trú lại 04 hình thức bồi dưỡng chính:

• Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức.
• Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh lãnh đạo, quản lý.
• Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh công chức cấp xã.
• Bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm.

Đáng chú ý, hình thức bồi dưỡng tập sự và bồi dưỡng chuyên ngành bắt buộc hàng năm (tối thiểu 01 tuần/năm) đã chính thức bị bãi bỏ. Điều này giúp giảm bớt các thủ tục hành chính và thời gian học tập không thực sự cần thiết cho công chức đang trong quá trình công tác.

3. 'Cởi trói' chứng chỉ ngoại ngữ, tin học trong bồi dưỡng

Đây có lẽ là tin vui nhất đối với đông đảo đội ngũ công chức. So với Điều 16 Nghị định 101/2017/NĐ-CP, nội dung bồi dưỡng mới đã loại bỏ hoàn toàn yêu cầu về tiếng dân tộc, tin học và ngoại ngữ.

Thay vào đó, nội dung bồi dưỡng sẽ tập trung vào 04 trụ cột chính: Lý luận chính trị; Kiến thức quốc phòng và an ninh; Kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước; và đặc biệt là Kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu vị trí việc làm. Việc thay đổi này cho thấy tư duy quản lý đã chuyển dịch từ việc kiểm soát bằng cấp sang việc nâng cao năng lực thực thi công vụ cụ thể tại từng vị trí.

4. Rút ngắn đáng kể thời gian các khóa bồi dưỡng

Nhằm tối ưu hóa thời gian làm việc, khoản 4 Điều 1 Nghị định 89/2021/NĐ-CP đã quy định lại thời gian tối đa cho các chương trình bồi dưỡng:

• Bồi dưỡng ngạch chuyên viên: Tối đa 04 tuần (trước đây là 06 - 08 tuần).
• Bồi dưỡng ngạch chuyên viên chính: Tối đa 06 tuần.
• Bồi dưỡng lãnh đạo cấp phòng, huyện, sở: Tối đa 02 tuần (trước đây tối thiểu 02 tuần, tối đa 04 tuần).

Việc cắt giảm thời gian học tập trung giúp công chức có thêm thời gian giải quyết công việc chuyên môn tại cơ quan mà vẫn đảm bảo cập nhật đủ kiến thức cần thiết.

5. Không còn là 'giấy thông hành' bắt buộc khi nâng ngạch

Trước đây, chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch là điều kiện 'cần và đủ' để công chức dự thi nâng ngạch. Tuy nhiên, khoản 9 Điều 1 Nghị định 89/2021/NĐ-CP đã bãi bỏ quy định này. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị định 138/2020/NĐ-CP, nơi nhấn mạnh vào kết quả xếp loại chất lượng hoàn thành nhiệm vụ và thành tích xuất sắc trong hoạt động công vụ.

6. Siết chặt tiêu chuẩn đối với người thỉnh giảng

Để nâng cao chất lượng đào tạo, Nghị định mới cũng đưa ra những yêu cầu khắt khe hơn đối với giảng viên thỉnh giảng. Theo đó, người được mời thỉnh giảng không chỉ cần có trình độ chuyên môn phù hợp mà còn phải có kinh nghiệm thực tiễn phong phú và khả năng truyền đạt tốt, đảm bảo các kiến thức bồi dưỡng mang tính ứng dụng cao, tránh lý thuyết suông.

Lời khuyên pháp lý: Các cán bộ, công chức cần chủ động rà soát lại kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng của cá nhân và đơn vị để thích ứng với những quy định mới này. Việc tinh giản chứng chỉ không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn, mà là yêu cầu công chức phải tự trau dồi năng lực thực tế để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền công vụ hiện đại.