Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc tối ưu hóa quy trình thông quan hàng hóa trở thành lợi thế cạnh tranh sống còn của các doanh nghiệp. Một trong những "tấm thẻ bài" quyền lực nhất mà cơ quan quản lý dành cho các đơn vị uy tín chính là chế độ doanh nghiệp ưu tiên. Vậy đối với loại hình công ty cổ phần, làm thế nào để chạm tay vào những đặc quyền này?

Doanh nghiệp ưu tiên hải quan: Họ là ai?

Dù pháp luật về doanh nghiệp không đưa ra một định nghĩa riêng biệt, nhưng dựa trên quy định tại Thông tư 72/2015/TT-BTC, chúng ta có thể hiểu doanh nghiệp ưu tiên là những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu được cơ quan Hải quan công nhận dựa trên sự tuân thủ pháp luật và quy mô hoạt động xuất sắc.

Việc được đứng vào hàng ngũ này giống như việc bạn được đi vào "làn ưu tiên" tại sân bay, nơi mọi thủ tục đều được đơn giản hóa tối đa, giúp hàng hóa lưu thông thần tốc.

Những đặc quyền "vàng" không thể bỏ lỡ

Theo quy định tại Điều 43 Luật Hải quan 2014 và hướng dẫn chi tiết tại Quyết định 2659/QĐ-TCHQ, doanh nghiệp ưu tiên sẽ được hưởng các chế độ sau:

• Miễn kiểm tra thực tế và chứng từ: Đây là ưu tiên lớn nhất, giúp doanh nghiệp giảm thiểu thời gian chờ đợi tại cảng. Trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng, hàng hóa của bạn sẽ được "thông" ngay lập tức.
• Thông quan bằng tờ khai chưa hoàn chỉnh: Trong các tình huống hệ thống điện tử gặp sự cố, doanh nghiệp vẫn có thể duy trì hoạt động bằng tờ khai giấy tạm thời.
• Ưu tiên về thứ tự và thời gian: Mọi vướng mắc của doanh nghiệp ưu tiên phải được cơ quan Hải quan xử lý trong vòng 8 giờ làm việc. Đồng thời, các đơn vị kinh doanh cảng, kho bãi cũng phải ưu tiên xếp dỡ hàng hóa cho các đối tượng này.
• Đặc quyền về thuế: Được hoàn thuế trước, kiểm tra sau – một lợi thế cực lớn về dòng tiền cho công ty cổ phần.

6 Điều kiện "khắt khe" để trở thành doanh nghiệp ưu tiên

Để nhận được những ưu đãi trên, công ty cổ phần phải vượt qua "bài kiểm tra" năng lực toàn diện theo Điều 42 Luật Hải quan 2014:

1. Hồ sơ pháp lý "sạch" trong 2 năm liên tục

Doanh nghiệp phải chứng minh được sự tuân thủ pháp luật về thuế và hải quan. Tuyệt đối không có các hành vi trốn thuế, gian lận hay buôn lậu. Đặc biệt, không được nợ thuế quá hạn tại thời điểm đề nghị.

2. Kim ngạch xuất nhập khẩu ấn tượng

Con số không hề nhỏ: Doanh nghiệp cần đạt tổng kim ngạch từ 100 triệu USD/năm. Riêng với hàng sản xuất tại Việt Nam, con số này là 40 triệu USD. Đối với nông, thủy sản, mức sàn là 30 triệu USD/năm.

3. Hệ thống quản lý điện tử hiện đại

Mọi thủ tục phải được thực hiện qua phương thức điện tử. Doanh nghiệp cần có phần mềm quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu kết nối được với cơ quan Hải quan để phục vụ công tác kiểm tra.

4. Minh bạch trong thanh toán

Tất cả các lô hàng phải được thanh toán qua ngân hàng. Danh sách tài khoản và ngân hàng giao dịch phải được thông báo đầy đủ cho cơ quan quản lý.

5. Hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ

Doanh nghiệp phải có quy trình giám sát an ninh an toàn cho toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu sản xuất đến khi hàng rời cảng.

6. Chuẩn mực kế toán và kiểm toán

Báo cáo tài chính hàng năm phải được kiểm toán bởi đơn vị độc lập và nhận được ý kiến "chấp nhận toàn phần".

Trích dẫn Điều 42 Luật Hải quan 2014:
"Doanh nghiệp được cơ quan hải quan công nhận là doanh nghiệp ưu tiên khi đáp ứng các điều kiện sau đây: 1. Tuân thủ pháp luật về hải quan, pháp luật về thuế trong thời hạn 02 năm liên tục; 2. Có kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hằng năm đạt mức quy định; 3. Thực hiện thủ tục hải quan điện tử, thủ tục thuế điện tử; có hệ thống công nghệ thông tin quản lý hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp kết nối với hệ thống kiểm tra của cơ quan hải quan; 4. Thực hiện thanh toán qua ngân hàng; 5. Có hệ thống kiểm soát nội bộ; 6. Chấp hành tốt quy định của pháp luật về kế toán, kiểm toán."

Lời kết

Trở thành doanh nghiệp ưu tiên là một hành trình đòi hỏi sự nỗ lực tự thân và tính minh bạch cao của công ty cổ phần. Tuy nhiên, những lợi ích về thời gian, chi phí và uy tín thương hiệu mà nó mang lại là hoàn toàn xứng đáng. Nếu doanh nghiệp của bạn đang tiệm cận các con số về kim ngạch, hãy bắt đầu chuẩn bị hệ thống kiểm soát nội bộ ngay hôm nay để đón đầu những cơ hội mới.