Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, việc vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và triển khai cấp thẻ Căn cước công dân gắn chip là một bước ngoặt quan trọng. Đặc biệt, từ ngày 01/7/2021, khi Thông tư 59/2021/TT-BCA và Thông tư 60/2021/TT-BCA chính thức có hiệu lực, quy trình làm thủ tục hành chính này sẽ có những thay đổi căn bản mà mọi công dân cần lưu ý.

1. Bước tiến mới: Được làm CCCD tại nơi tạm trú

Trước đây, theo quy định cũ tại Thông tư 07/2016/TT-BCA, việc cấp thẻ Căn cước công dân chủ yếu được thực hiện tại nơi công dân có hộ khẩu thường trú. Điều này gây không ít khó khăn cho những người đi làm ăn xa, sinh viên hoặc người lao động đang sinh sống tại các thành phố lớn nhưng chưa có hộ khẩu.

Tuy nhiên, một tin vui cho người dân là từ ngày 01/7/2021, quy định này đã được nới lỏng đáng kể. Cụ thể, tại Điều 10 Thông tư 59/2021/TT-BCA quy định về tiếp nhận đề nghị cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân:

"Công dân đến cơ quan Công an có thẩm quyền tiếp nhận đề nghị cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân nơi công dân thường trú, tạm trú để yêu cầu được cấp thẻ Căn cước công dân."

Sở dĩ có sự thay đổi này là nhờ hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã cơ bản hoàn thiện, cho phép các cơ quan công an tra cứu thông tin công dân một cách nhanh chóng mà không phụ thuộc vào địa giới hành chính của hộ khẩu thường trú. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí đi lại cho hàng triệu người dân.

2. Mã QR Code - "Chìa khóa" thay thế Giấy xác nhận số CMND

Một trong những ưu điểm vượt trội của thẻ CCCD gắn chip chính là mã QR code được in ở mặt trước của thẻ. Mã này lưu trữ thông tin về số CCCD mới và cả số Chứng minh nhân dân (CMND) 9 số cũ của công dân.

Theo Điều 12 Thông tư 59/2021/TT-BCA, các cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện các giao dịch dân sự, hành chính có trách nhiệm quét mã QR code để kiểm tra thông tin, không được yêu cầu công dân phải cung cấp thêm Giấy xác nhận số CMND.

Chỉ trong trường hợp hy hữu khi mã QR code không hiển thị thông tin số CMND cũ, cơ quan Công an mới thực hiện cấp Giấy xác nhận khi công dân có yêu cầu. Quy định này nhằm triệt để cắt giảm các loại giấy tờ rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân khi thực hiện các thủ tục tại ngân hàng, văn phòng công chứng hay các cơ quan nhà nước khác.

3. Thu hồi hoàn toàn CMND cũ khi đổi sang thẻ gắn chip

Đây là điểm thay đổi quan trọng mà người dân cần đặc biệt lưu ý để tránh bỡ ngỡ. Trước đây, khi đổi từ CMND 9 số sang CCCD, nếu CMND còn rõ nét, cán bộ công an thường chỉ cắt góc và trả lại cho người dân để đối chiếu khi cần thiết.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2021, theo quy định tại khoản 8 Điều 5 Thông tư 60/2021/TT-BCA và khoản 3 Điều 11 Thông tư 59/2021/TT-BCA, cơ quan Công an sẽ thực hiện thu hồi hoàn toàn CMND/CCCD cũ đang sử dụng.

Việc thu hồi này nhằm đảm bảo tính duy nhất của giấy tờ tùy thân và tránh việc sử dụng song song hai loại giấy tờ có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý hoặc lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Vì thông tin số cũ đã có trong mã QR, việc giữ lại bản cứng CMND cũ không còn thực sự cần thiết.

4. Kết thúc chiến dịch cấp CCCD lưu động và ngoài giờ

Trong giai đoạn cao điểm trước ngày 01/7/2021, để đạt mục tiêu cấp 50 triệu thẻ CCCD gắn chip, lực lượng Công an trên toàn quốc đã làm việc không quản ngày đêm, kể cả thứ Bảy, Chủ nhật và các ngày lễ. Các tổ lưu động cũng được đưa về tận xã, phường, bản làng để phục vụ nhân dân.

Tuy nhiên, sau khi hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chính thức vận hành từ ngày 01/7, công tác cấp CCCD sẽ đi vào nề nếp và thực hiện theo quy trình hành chính thông thường. Người dân sẽ thực hiện thủ tục tại các điểm cố định (Trụ sở Công an cấp huyện hoặc Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội) trong giờ hành chính theo quy định của pháp luật.

5. Kỳ vọng tiếp tục được giảm lệ phí do ảnh hưởng của dịch bệnh

Nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp gặp khó khăn do đại dịch Covid-19, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 112/2020/TT-BTC giảm 50% lệ phí cấp CCCD đến hết ngày 30/6/2021. Cụ thể:

• Chuyển từ CMND 9 số, 12 số sang cấp thẻ CCCD: 15.000 đồng/thẻ.
• Đổi thẻ CCCD khi bị hư hỏng, thay đổi thông tin: 25.000 đồng/thẻ.
• Cấp lại thẻ CCCD khi bị mất, được trở lại quốc tịch Việt Nam: 35.000 đồng/thẻ.

Mặc dù thời hạn ưu đãi sắp hết, nhưng trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, Bộ Tài chính đang đề xuất tiếp tục kéo dài thời gian giảm phí, lệ phí đến hết năm 2021. Đây là một tín hiệu tích cực giúp người dân giảm bớt gánh nặng tài chính khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Việc nắm vững các quy định tại Luật Căn cước công dân 2014 và các văn bản hướng dẫn mới nhất sẽ giúp quý độc giả chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian và chuẩn bị hồ sơ. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào về thủ tục cư trú hay căn cước, hãy liên hệ ngay với cơ quan chức năng để được hướng dẫn chi tiết.