Thời hạn đăng ký thường trú khi thay đổi chỗ ở theo quy định mới

Kể từ ngày 01/07/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong công tác quản lý dân cư, đặc biệt là việc chuyển từ quản lý bằng Sổ hộ khẩu giấy sang phương thức quản lý điện tử thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Một trong những thắc mắc phổ biến của người dân khi chuyển nhà là: "Đổi chỗ ở bao lâu thì phải chuyển hộ khẩu?". Căn cứ quy định tại khoản 4 Điều 22 Luật Cư trú 2020, trách nhiệm của công dân được quy định cụ thể như sau:

"Người đã đăng ký thường trú mà thay đổi chỗ ở hợp pháp khác và đủ điều kiện đăng ký thường trú thì có trách nhiệm đăng ký thường trú tại nơi ở mới theo quy định của Luật này trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày đủ điều kiện đăng ký."

Như vậy, pháp luật dành cho công dân một khoảng thời gian khá dài là 12 tháng (01 năm) để sắp xếp công việc và thực hiện thủ tục hành chính. Tuy nhiên, việc chủ động đăng ký sớm không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi về an sinh xã hội mà còn giúp cơ quan nhà nước quản lý dân cư chính xác, kịp thời.

Mức xử phạt nếu chậm trễ đăng ký thường trú

Mặc dù thời hạn 12 tháng là tương đối rộng rãi, nhưng nếu quá thời hạn này mà người dân vẫn không thực hiện nghĩa vụ đăng ký thường trú tại nơi ở mới, hành vi này sẽ bị coi là vi phạm quy định về đăng ký cư trú.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 8 Nghị định 167/2013/NĐ-CP (vẫn đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm tháng 07/2021), mức xử phạt được quy định như sau:

"1. Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây: a) Không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú hoặc điều chỉnh những thay đổi trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú;"

Dù số tiền phạt không quá lớn, nhưng việc bị xử phạt hành chính sẽ gây ra những phiền hà không đáng có trong hồ sơ lý lịch cá nhân và ảnh hưởng đến việc thực hiện các giao dịch dân sự khác cần xác nhận cư trú.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký thường trú mới nhất năm 2021

Để thực hiện đăng ký thường trú khi đổi chỗ ở, người dân cần chuẩn bị bộ hồ sơ theo hướng dẫn tại Điều 21 Luật Cư trú 2020 và Nghị định 62/2021/NĐ-CP, bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Theo mẫu quy định của Bộ Công an.
• Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp: Có thể là Sổ đỏ, Hợp đồng mua bán nhà, Giấy phép xây dựng... theo quy định tại Điều 5 Nghị định 62/2021/NĐ-CP.
• Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân: Nếu đăng ký vào hộ gia đình của người thân (Giấy khai sinh, Giấy đăng ký kết hôn...).

Quy trình thực hiện:

1. Nộp hồ sơ: Người dân nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) nơi mình chuyển đến cư trú.
2. Tiếp nhận và thẩm định: Trong thời hạn 07 ngày làm việc, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.
3. Thông báo kết quả: Cơ quan công an sẽ thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin. Lưu ý rằng từ 01/07/2021, cơ quan công an không cấp mới Sổ hộ khẩu giấy mà chỉ cập nhật thông tin điện tử.

Lưu ý về chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ

Đối với trường hợp đăng ký thường trú vào chỗ ở do thuê, mượn hoặc ở nhờ, người dân cần lưu ý thêm điều kiện về diện tích bình quân. Theo khoản 3 Điều 20 Luật Cư trú 2020, diện tích này do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định nhưng không thấp hơn 08m2 sàn/người. Đồng thời, phải được chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý cho đăng ký thường trú.

Việc nắm vững các quy định về thời hạn và thủ tục cư trú sẽ giúp người dân chủ động hơn trong cuộc sống, đảm bảo thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của công dân đối với quốc gia.