Mỗi dịp Tết đến Xuân về, tiếng pháo vốn là một phần ký ức khó quên của nhiều thế hệ người Việt. Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh trật tự và an toàn cháy nổ, pháp luật Việt Nam đã có những quy định rất nghiêm ngặt về việc quản lý và sử dụng pháo. Việc tự ý mua pháo không rõ nguồn gốc hoặc sử dụng các loại pháo nổ trái phép có thể khiến bạn phải đối mặt với những án phạt nặng nề, thậm chí là ngồi tù ngay trong những ngày đầu năm mới.

1. Người dân có được tự ý mua pháo hoa về đốt trong ngày Tết không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm mỗi dịp cuối năm. Theo quy định tại Nghị định 137/2020/NĐ-CP, người dân ĐƯỢC PHÉP sử dụng pháo hoa, nhưng phải tuân thủ các điều kiện khắt khe về loại pháo và nguồn gốc xuất xứ.

1.1. Phân biệt Pháo hoa và Pháo nổ

Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa hai loại này dẫn đến vi phạm đáng tiếc. Căn cứ vào Điều 3 Nghị định 137/2020/NĐ-CP:

"Pháo hoa là sản phẩm được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, khi có tác động của xung kích thích cơ, nhiệt, hóa hoặc điện tạo ra các hiệu ứng âm thanh, ánh sáng, màu sắc trong không gian, không gây ra tiếng nổ."

Ngược lại, pháo nổ (bao gồm pháo hoa nổ) là loại pháo gây ra tiếng rít, tiếng nổ mạnh và cực kỳ nguy hiểm. Loại pháo này bị nghiêm cấm hoàn toàn đối với cá nhân, trừ các trường hợp được cơ quan Nhà nước tổ chức bắn vào các dịp đại lễ.

1.2. Điều kiện để sử dụng pháo hoa hợp pháp

Để không vi phạm pháp luật, khi sử dụng pháo hoa trong dịp Tết Nguyên Đán, người dân cần đảm bảo:

• Năng lực hành vi: Người sử dụng phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Nguồn gốc: Chỉ được mua pháo hoa tại các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được phép kinh doanh pháo hoa (ví dụ: các cửa hàng của Công ty Z121).
• Loại pháo: Chỉ sử dụng các loại pháo hoa không gây tiếng nổ theo đúng định nghĩa của pháp luật.

2. Mức xử phạt đối với hành vi tự ý mua và đốt pháo trái phép

Nếu không tuân thủ các quy định trên, hành vi tự ý mua pháo lậu, pháo nổ về đốt sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.1. Xử phạt vi phạm hành chính

Căn cứ theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các mức phạt tiền đối với hành vi liên quan đến pháo trái phép như sau:

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Đối với hành vi sử dụng các loại pháo, thuốc pháo trái phép (theo điểm i khoản 3 Điều 11).
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Đối với hành vi vận chuyển, tàng trữ trái phép pháo, thuốc pháo hoặc nguyên liệu, phụ kiện để sản xuất pháo (theo điểm a khoản 4 Điều 11).

2.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi có tính chất nghiêm trọng, số lượng pháo lớn hoặc gây hậu quả xấu đến an ninh trật tự, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) với các tội danh sau:

• Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190): Hình phạt cao nhất có thể lên đến 15 năm tù.
• Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191): Hình phạt cao nhất lên đến 10 năm tù.
• Tội gây rối trật tự công cộng (Điều 318): Nếu việc đốt pháo gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Lời khuyên pháp lý để đón Tết an toàn

Để có một kỳ nghỉ Tết trọn vẹn bên gia đình mà không phải lo lắng về các rắc rối pháp lý, người dân cần lưu ý:

1. Tuyệt đối không mua bán, tàng trữ hoặc sử dụng các loại pháo nổ, pháo hoa nổ trái phép.
2. Chỉ mua pháo hoa tại các địa điểm được cơ quan chức năng cấp phép kinh doanh.
3. Khi sử dụng pháo hoa hợp pháp, cần chú ý an toàn phòng cháy chữa cháy, tránh sử dụng ở những nơi dễ cháy nổ hoặc không gian quá chật hẹp.

Hãy là người tiêu dùng thông thái và thượng tôn pháp luật để niềm vui ngày Tết được trọn vẹn!