Trong quá trình canh tác và sử dụng đất, nhiều hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu đổ đất, san lấp mặt bằng để cải tạo đất hoặc phục vụ các mục đích cá nhân khác. Tuy nhiên, việc tự ý thực hiện các hoạt động này trên đất nông nghiệp mà chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

1. Đổ đất nâng mặt bằng đất nông nghiệp có được phép không?

Theo quy định tại Luật Đất đai 2013, người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất, đúng quy định về sử dụng độ sâu trong lòng đất và chiều cao trên không, bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất và tuân theo các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Cụ thể, tại Điều 12 Luật Đất đai 2013 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:

"1. Lấn, chiếm, hủy hoại đất đai.

2. Vi phạm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố.

3. Không sử dụng đất, sử dụng đất không đúng mục đích..."

Việc đổ đất nâng mặt bằng đất nông nghiệp (như đất trồng lúa, đất trồng cây hàng năm) thường làm thay đổi cấu trúc, độ màu mỡ và khả năng canh tác của đất. Nếu hoạt động này làm biến dạng địa hình hoặc làm suy giảm chất lượng đất thì sẽ bị coi là hành vi hủy hoại đất.

2. Thế nào là hành vi hủy hoại đất theo quy định pháp luật?

Căn cứ theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, hành vi hủy hoại đất được giải thích chi tiết như sau:

"Hủy hoại đất là hành vi làm biến dạng địa hình hoặc làm suy giảm chất lượng đất hoặc gây ô nhiễm đất mà làm mất hoặc giảm khả năng sử dụng đất theo mục đích đã được xác định, trong đó:

a) Làm biến dạng địa hình trong các trường hợp: thay đổi độ dốc bề mặt đất; hạ thấp bề mặt đất do lấy đất mặt dùng vào việc khác hoặc làm cho bề mặt đất thấp hơn so với thửa đất liền kề; san lấp đất có mặt nước chuyên dùng, kênh, mương tưới, tiêu nước hoặc san lấp nâng cao bề mặt của đất sản xuất nông nghiệp so với các thửa đất liền kề; trừ trường hợp cải tạo đất nông nghiệp thành ruộng bậc thang và hình thức cải tạo đất khác phù hợp với mục đích sử dụng đất được giao, được thuê hoặc phù hợp với dự án đầu tư đã được Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc chấp thuận..."

Như vậy, nếu bạn tự ý đổ đất nâng cao bề mặt đất sản xuất nông nghiệp so với các thửa đất xung quanh mà không có sự phê duyệt của cơ quan chức năng thì đây chính là hành vi vi phạm pháp luật.

3. Mức xử phạt hành chính đối với hành vi tự ý san lấp đất nông nghiệp

Tại thời điểm tháng 03/2024, mức xử phạt đối với hành vi hủy hoại đất (làm biến dạng địa hình hoặc suy giảm chất lượng đất) được quy định tại Điều 15 Nghị định 91/2019/NĐ-CP như sau:

• Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng: Nếu diện tích đất bị hủy hoại dưới 0,05 héc ta.
• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Nếu diện tích đất bị hủy hoại từ 0,05 héc ta đến dưới 0,1 héc ta.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng: Nếu diện tích đất bị hủy hoại từ 0,1 héc ta đến dưới 0,5 héc ta.
• Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng: Nếu diện tích đất bị hủy hoại từ 0,5 héc ta đến dưới 01 héc ta.
• Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng: Nếu diện tích đất bị hủy hoại từ 01 héc ta trở lên.

Lưu ý: Mức phạt trên áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả: Không chỉ là nộp phạt

Ngoài việc phải nộp phạt tiền, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả cực kỳ nghiêm ngặt:

• Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm: Người vi phạm phải tự bỏ chi phí để múc bỏ phần đất đã đổ, san lấp, trả lại mặt bằng như cũ để đảm bảo mục đích sử dụng đất nông nghiệp.
• Thu hồi đất: Trường hợp người có hành vi vi phạm không chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả (không khôi phục lại tình trạng ban đầu) thì Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi đất theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 64 của Luật Đất đai 2013.

5. Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro

Để tránh việc bị xử phạt và buộc tháo dỡ, khôi phục hiện trạng, người sử dụng đất cần lưu ý:

1. Tìm hiểu quy hoạch: Trước khi có ý định cải tạo đất, cần liên hệ với UBND cấp xã hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường để tìm hiểu về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại địa phương.
2. Xin phép cải tạo đất: Nếu việc đổ đất nằm trong dự án cải tạo đất nông nghiệp, người sử dụng đất phải lập phương án và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
3. Sử dụng đất đúng mục đích: Tuyệt đối không tự ý đổ đất nâng nền với mục đích xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp, vì đây là hành vi vi phạm kép (vừa hủy hoại đất, vừa sử dụng đất sai mục đích).

Việc nắm vững các quy định pháp luật về đất đai không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của chính mình mà còn tránh được những thiệt hại về kinh tế không đáng có.

Trên đây là nội dung tư vấn chuyên sâu về vấn đề đổ đất nâng mặt bằng đất nông nghiệp dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 03/2024. Nếu quý khách cần hỗ trợ chi tiết hơn cho trường hợp cụ thể của mình, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời.