Trong bối cảnh nhiều người dân đang sinh sống và làm việc xa quê hương hoặc ở nước ngoài, nhu cầu nhờ người thân thực hiện các thủ tục hành chính, đặc biệt là cấp Phiếu lý lịch tư pháp, ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào pháp luật cũng cho phép ủy quyền. Vậy quy định cụ thể về việc nhờ người thân làm lý lịch tư pháp như thế nào? Hồ sơ cần những gì để đảm bảo tính pháp lý? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Trường hợp nào được phép nhờ người thân làm Lý lịch tư pháp?

Theo quy định tại Luật Lý lịch tư pháp 2009, việc nhờ người khác làm hộ thủ tục phụ thuộc vào loại Phiếu lý lịch tư pháp mà bạn yêu cầu.

Cụ thể, tại Điều 45 Luật Lý lịch tư pháp 2009 quy định về thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1 như sau:

"Cá nhân có thể uỷ quyền cho người khác làm thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp. Việc uỷ quyền phải được lập thành văn bản theo quy định của pháp luật; trường hợp người yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp là cha, mẹ, vợ, chồng, con của người được cấp Phiếu lý lịch tư pháp thì không cần văn bản ủy quyền."

Như vậy, đối với Phiếu lý lịch tư pháp số 1, bạn hoàn toàn có thể nhờ người thân thực hiện thay. Tuy nhiên, đối với Phiếu lý lịch tư pháp số 2, quy định lại khắt khe hơn nhiều. Tại khoản 2 Điều 46 Luật Lý lịch tư pháp 2009 nêu rõ:

"Trường hợp cá nhân yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2 thì không được ủy quyền cho người khác làm thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp."

Quy định này nhằm đảm bảo tính bí mật đời tư và xác thực thông tin cá nhân một cách tuyệt đối đối với loại phiếu có chứa thông tin về án tích đã được xóa.

Nhờ người thân làm Lý lịch tư pháp bằng cách nào?

Tùy vào mối quan hệ giữa người ủy quyền và người được ủy quyền mà thủ tục sẽ có sự khác biệt nhất định:

1. Đối với người thân là Cha, Mẹ, Vợ, Chồng, Con

Đây là trường hợp ưu tiên. Khi những đối tượng này đi làm hộ, họ không cần văn bản ủy quyền có công chứng. Tuy nhiên, để chứng minh mối quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân, người đi làm hộ cần xuất trình các giấy tờ sau:

• Giấy khai sinh (đối với cha mẹ làm cho con hoặc ngược lại).
• Giấy chứng nhận kết hôn (đối với vợ chồng làm cho nhau).
• Sổ hộ khẩu hoặc các giấy tờ xác nhận cư trú có thể hiện mối quan hệ gia đình.

2. Đối với các mối quan hệ khác (Anh chị em, cô dì chú bác, bạn bè...)

Nếu bạn nhờ những người không thuộc nhóm đối tượng nêu trên, bắt buộc phải có Văn bản ủy quyền. Văn bản này phải được công chứng tại các tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng) hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Nếu người ủy quyền đang ở nước ngoài, văn bản ủy quyền phải được hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng thực tại Cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài.

Hồ sơ cần chuẩn bị khi nhờ người thân làm hộ

Để quá trình nộp hồ sơ diễn ra thuận lợi, người được nhờ cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau:

1. Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp: Theo mẫu quy định (người được cấp phiếu phải ký tên vào tờ khai).
2. Bản sao Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu: Của người được cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
3. Bản sao Sổ hộ khẩu hoặc Giấy xác nhận tạm trú/thường trú: Để xác định thẩm quyền giải quyết của Sở Tư pháp.
4. Văn bản ủy quyền: (Nếu không phải là cha, mẹ, vợ, chồng, con).
5. Giấy tờ chứng minh quan hệ: (Nếu là cha, mẹ, vợ, chồng, con).
6. Giấy tờ tùy thân của người đi nộp hộ: Xuất trình bản chính CMND/CCCD để đối chiếu.

Nơi nộp hồ sơ và Lệ phí thực hiện

Địa điểm nộp hồ sơ:
Hồ sơ được nộp tại Sở Tư pháp nơi người xin cấp Phiếu lý lịch tư pháp thường trú. Trường hợp không có nơi thường trú thì nộp tại Sở Tư pháp nơi tạm trú. Đối với người Việt Nam đang cư trú ở nước ngoài thì nộp tại Sở Tư pháp nơi cư trú trước khi xuất cảnh.

Lệ phí cấp phiếu:

• Mức phí thông thường: 200.000 đồng/lần/người.
• Học sinh, sinh viên, người có công với cách mạng, thân nhân liệt sỹ: 100.000 đồng/lần/người.
• Trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo: Được miễn phí hoàn toàn.

Lời khuyên pháp lý

Việc nhờ người thân làm Lý lịch tư pháp giúp tiết kiệm thời gian và công sức, đặc biệt là với những người đang ở xa. Tuy nhiên, bạn cần xác định rõ mục đích sử dụng phiếu để chọn đúng loại Phiếu số 1 (được ủy quyền) hay Phiếu số 2 (phải tự mình thực hiện). Ngoài ra, hiện nay (thời điểm năm 2020), người dân cũng có thể lựa chọn phương thức nộp hồ sơ trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích để thuận tiện hơn.