Trong quá trình mang thai, không ít lao động nữ gặp phải tình trạng sức khỏe yếu, động thai hoặc các bệnh lý thai kỳ buộc phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ. Một câu hỏi lớn đặt ra là: Nghỉ việc dưỡng thai có được hưởng chế độ thai sản không? Quyền lợi của mẹ bầu trong thời gian này được pháp luật quy định như thế nào?

Nghỉ việc dưỡng thai có thuộc chế độ thai sản?

Căn cứ theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, các trường hợp được hưởng chế độ thai sản bao gồm:

"1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Lao động nữ mang thai;
b) Lao động nữ sinh con;
c) Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;
d) Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;
đ) Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;
e) Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con."

Tuy nhiên, đối với lao động nữ đang mang thai (chưa sinh con), Luật Bảo hiểm xã hội 2014 chỉ ghi nhận quyền lợi khi đi khám thai hoặc khi gặp các rủi ro như sảy thai, nạo, hút thai, thai chết lưu hoặc phá thai bệnh lý.

Như vậy, việc nghỉ việc để dưỡng thai đơn thuần (không phải đi khám thai hay gặp rủi ro thai kỳ nêu trên) không được tính là hưởng chế độ thai sản theo quy định hiện hành tại thời điểm năm 2020.

Quyền lợi thay thế: Chế độ ốm đau dành cho mẹ bầu dưỡng thai

Mặc dù không được hưởng chế độ thai sản, nhưng lao động nữ nghỉ dưỡng thai vẫn có thể được hưởng chế độ ốm đau nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền. Đây là một "phao cứu sinh" tài chính quan trọng cho các mẹ bầu.

Theo Điều 25 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động bị ốm đau phải nghỉ việc và có xác nhận của bác sĩ thì được hưởng chế độ ốm đau. Mức hưởng thông thường bằng 75% mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.

Đặc biệt, nếu tình trạng dưỡng thai của mẹ bầu thuộc Danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày ban hành kèm theo Thông tư 46/2016/TT-BYT, quyền lợi sẽ còn lớn hơn:

• Được nghỉ tối đa 180 ngày trong một năm (tính cả ngày nghỉ lễ, Tết, nghỉ hàng tuần).
• Các trường hợp điển hình như: chửa trứng, rau tiền đạo trung tâm, rỉ ối cần điều trị làm chậm chuyển dạ, tiền sản giật... đều được hưởng chế độ dài ngày này.

Điều kiện hưởng thai sản khi sinh con được "ưu ái" hơn

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho phụ nữ mang thai có sức khỏe yếu. Thay vì phải đóng bảo hiểm xã hội đủ 06 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh như người bình thường, lao động nữ phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ chỉ cần đáp ứng điều kiện nhẹ nhàng hơn.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nữ đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định thì chỉ cần đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh là đã đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con.

Quyền đơn phương chấm dứt hoặc tạm hoãn hợp đồng lao động

Để bảo vệ tối đa sức khỏe thai nhi, Bộ luật Lao động 2012 (đang có hiệu lực tại tháng 09/2020) quy định rõ tại Điều 156:

"Lao động nữ mang thai nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi thì có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động."

Trong trường hợp này, mẹ bầu không cần tuân thủ thời hạn báo trước như các trường hợp thông thường mà chỉ cần báo theo thời hạn bác sĩ chỉ định. Điều này giúp lao động nữ chủ động bảo vệ bản thân và con yêu mà không lo ngại các ràng buộc pháp lý khắt khe từ phía người sử dụng lao động.

Lời khuyên cho mẹ bầu: Khi có chỉ định dưỡng thai, hãy yêu cầu bệnh viện cấp đầy đủ Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội hoặc Giấy ra viện để làm căn cứ giải quyết chế độ ốm đau và bảo lưu quyền lợi thai sản sau này.