Mua bán nhà đất: Bên nào phải "móc hầu bao" nộp phí công chứng? Quy định mới nhất 2025
Trong các giao dịch mua bán nhà đất, bên cạnh giá trị chuyển nhượng tài sản, các khoản thuế, phí và lệ phí luôn là vấn đề được các bên quan tâm hàng đầu. Thực tế đã có không ít trường hợp "cơm không lành, canh không ngọt" ngay tại văn phòng công chứng chỉ vì chưa thống nhất được ai sẽ là người chi trả phí công chứng. Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào về vấn đề này?
1. Bên mua hay bên bán có nghĩa vụ nộp phí công chứng?
Để xác định chủ thể có nghĩa vụ nộp phí khi thực hiện thủ tục công chứng hợp đồng mua bán nhà đất, chúng ta cần căn cứ vào quy định tại khoản 1 Điều 66 Luật Công chứng 2014. Cụ thể:
"1. Người yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch, bản dịch, lưu giữ di chúc, cấp bản sao văn bản công chứng phải nộp phí công chứng."
Theo quy định trên, về nguyên tắc, người yêu cầu công chứng chính là người có nghĩa vụ nộp phí. Trong giao dịch dân sự, người yêu cầu thường là người đứng tên trong phiếu yêu cầu công chứng, thực hiện việc nộp hồ sơ và ký tên xác nhận yêu cầu dịch vụ tại tổ chức hành nghề công chứng.
Tuy nhiên, một điểm cực kỳ quan trọng mà các bên cần lưu ý là pháp luật Việt Nam luôn tôn trọng quyền tự do thỏa thuận trong các giao dịch dân sự. Mặc dù Luật Công chứng 2014 quy định người yêu cầu phải nộp phí, nhưng không hề cấm các bên thỏa thuận về việc ai sẽ là người thực chi khoản tiền này.
Như vậy, có hai trường hợp xảy ra:
- Trường hợp có thỏa thuận: Các bên có thể tự thống nhất bên mua nộp, bên bán nộp hoặc mỗi bên nộp một nửa. Thỏa thuận này nên được ghi rõ trong hợp đồng đặt cọc hoặc hợp đồng chuyển nhượng để làm cơ sở thực hiện.
- Trường hợp không có thỏa thuận: Nghĩa vụ nộp phí sẽ thuộc về người yêu cầu công chứng theo đúng quy định của pháp luật.
2. Cách tính phí công chứng mua bán nhà đất năm 2025
Mức phí công chứng không phải là một con số cố định mà được tính dựa trên giá trị của tài sản hoặc giá trị của hợp đồng, giao dịch. Căn cứ quy định tại Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC, mức thu phí công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được áp dụng như sau:
| Giá trị tài sản hoặc hợp đồng | Mức thu phí công chứng |
|---|---|
| Dưới 50 triệu đồng | 50.000 đồng |
| Từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng | 100.000 đồng |
| Từ trên 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng | 0,1% giá trị tài sản/hợp đồng |
| Từ trên 01 tỷ đồng đến 03 tỷ đồng | 01 triệu đồng + 0,06% phần vượt quá 01 tỷ đồng |
| Từ trên 03 tỷ đồng đến 05 tỷ đồng | 2,2 triệu đồng + 0,05% phần vượt quá 03 tỷ đồng |
| Từ trên 05 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng | 3,2 triệu đồng + 0,04% phần vượt quá 05 tỷ đồng |
| Từ trên 10 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng | 5,2 triệu đồng + 0,03% phần vượt quá 10 tỷ đồng |
| Trên 100 tỷ đồng | 32,2 triệu đồng + 0,02% phần vượt quá 100 tỷ đồng (Tối đa 70 triệu đồng) |
Lưu ý đặc biệt về giá tính phí: Trong trường hợp giá đất hoặc giá tài sản do các bên thỏa thuận trong hợp đồng thấp hơn mức giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định tại thời điểm công chứng, thì giá trị tính phí sẽ được xác định theo công thức: Diện tích đất (x) Giá đất do Nhà nước quy định.
3. Phân biệt Phí công chứng và Thù lao công chứng
Nhiều người dân thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này và cho rằng mình bị thu quá mức. Tuy nhiên, đây là hai khoản tiền hoàn toàn khác nhau theo quy định của Luật Công chứng 2014.
Trong khi phí công chứng được thu theo mức chuẩn của Bộ Tài chính (như bảng trên), thì thù lao công chứng là khoản tiền chi trả cho các dịch vụ khác như: soạn thảo hợp đồng, đánh máy, sao chụp, dịch thuật giấy tờ, hoặc thù lao khi công chứng viên thực hiện ký hồ sơ ngoài giờ, ngoài trụ sở.
Mức thù lao này do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá mức trần do UBND cấp tỉnh quy định. Các tổ chức hành nghề công chứng có nghĩa vụ phải niêm yết công khai các mức phí và thù lao này tại trụ sở làm việc.
4. Chế tài xử phạt khi vi phạm quy định về phí công chứng
Để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi của người dân, pháp luật đã quy định các chế tài nghiêm khắc đối với các tổ chức hành nghề công chứng vi phạm về thu phí. Theo quy định tại khoản 15 Điều 1 Nghị định 117/2024/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 82/2020/NĐ-CP):
- Phạt từ 03 - 07 triệu đồng: Đối với hành vi không niêm yết hoặc niêm yết không đầy đủ phí công chứng, thù lao công chứng và các chi phí khác.
- Phạt từ 07 - 10 triệu đồng: Đối với hành vi thu phí, thù lao cao hơn mức tối đa do cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc cao hơn mức đã niêm yết; thu chi phí khác cao hơn mức đã thỏa thuận.
Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp các bên chủ động trong việc chuẩn bị tài chính mà còn bảo vệ bản thân trước những yêu cầu thu phí sai quy định. Lời khuyên tốt nhất là các bên nên đưa nội dung về nghĩa vụ nộp phí công chứng vào hợp đồng đặt cọc để tránh những tranh cãi không đáng có vào ngày ký kết chính thức.
Trên đây là thông tin chi tiết giải đáp thắc mắc về việc ai phải nộp phí công chứng khi mua bán nhà đất. Nếu quý độc giả còn bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến thủ tục công chứng hoặc pháp luật đất đai, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6192 để được các chuyên gia hỗ trợ kịp thời.
hethongphapluat.com giúp bạn tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng và chính xác.
• Tìm kiếm nhanh
• Dẫn chiếu tức thì
• Nội dung chuẩn xác
Bạn đang chuẩn bị giao dịch nhà đất nhưng chưa rõ ai là người chịu trách nhiệm nộp phí công chứng? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết quy định về phí và thù lao công chứng theo Luật Công chứng 2014 và các văn bản hướng dẫn mới nhất để tránh tranh chấp không đáng có.
