Kể từ ngày 01/01/2023, một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý hành chính tại Việt Nam đã diễn ra: Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú giấy chính thức hết giá trị sử dụng. Thay vào đó, Nhà nước chuyển sang quản lý thông tin cư trú của công dân bằng phương thức điện tử hiện đại. Tuy nhiên, sự thay đổi này khiến không ít người dân băn khoăn: Liệu việc bãi bỏ cuốn sổ giấy có đồng nghĩa với việc không cần phải đăng ký thường trú hay tạm trú nữa hay không?

1. Bỏ Sổ hộ khẩu giấy nhưng không bãi bỏ nghĩa vụ đăng ký cư trú

Cần khẳng định ngay rằng, việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy chỉ là thay đổi hình thức quản lý từ sổ sách vật lý sang dữ liệu số. Theo quy định tại Điều 38 Luật Cư trú 2020, các thông tin về cư trú của công dân vẫn phải được cập nhật đầy đủ, chính xác vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Do đó, người dân vẫn phải thực hiện thủ tục đăng ký thường trú và đăng ký tạm trú khi có sự thay đổi về chỗ ở. Điểm khác biệt duy nhất là sau khi hoàn tất thủ tục, cơ quan Công an sẽ không cấp sổ giấy như trước mà sẽ cập nhật thông tin mới nhất của bạn lên hệ thống điện tử.

"Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật này và không cấp mới, cấp lại Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú."

2. Thủ tục đăng ký cư trú trong kỷ nguyên số thực hiện thế nào?

Việc loại bỏ sổ giấy không làm phức tạp hóa quy trình, ngược lại còn giúp người dân có thêm nhiều lựa chọn linh hoạt hơn. Hiện nay, bạn có thể thực hiện đăng ký cư trú qua các kênh sau:

• Trực tiếp: Tại Công an cấp xã hoặc Công an cấp huyện (nơi không có đơn vị hành chính cấp xã).
• Trực tuyến: Thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an.

Đối với đăng ký thường trú, bạn cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (như Sổ đỏ, hợp đồng mua nhà...). Đối với đăng ký tạm trú, các tài liệu như hợp đồng thuê nhà, mượn nhà là căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xác minh và cập nhật dữ liệu.

3. 4 phương thức chứng minh nơi cư trú thay thế Sổ hộ khẩu

Khi không còn cuốn sổ hộ khẩu trên tay, làm thế nào để chứng minh nơi ở khi đi làm thủ tục nhập học cho con, mua bán đất đai hay vay vốn ngân hàng? Nghị định 104/2022/NĐ-CP đã quy định rõ 04 loại giấy tờ, phương thức có giá trị chứng minh cư trú:

1. Thẻ Căn cước công dân gắn chip: Đây là thiết bị lưu trữ thông tin cư trú quan trọng nhất. Các cơ quan chỉ cần quét mã QR hoặc đọc chip là có thể xác định nơi thường trú của bạn.
2. Ứng dụng VNeID: Thông tin cư trú được hiển thị rõ ràng trong tài khoản định danh điện tử mức độ 2.
3. Giấy xác nhận thông tin về cư trú: Người dân có thể yêu cầu cơ quan Công an cấp giấy này (mẫu CT07) khi cần thiết.
4. Thông báo số định danh cá nhân: Văn bản này chứa đựng các thông tin cơ bản của công dân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia.

Như vậy, việc "khai tử" Sổ hộ khẩu giấy là một bước tiến lớn giúp giảm bớt phiền hà, giấy tờ cho người dân. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và thực hiện đúng nghĩa vụ công dân, bạn đừng quên cập nhật thông tin cư trú kịp thời mỗi khi thay đổi chỗ ở nhé!