Trong hoạt động kinh doanh, hóa đơn đỏ (hay còn gọi là hóa đơn giá trị gia tăng - VAT) đóng vai trò cực kỳ quan trọng, là căn cứ để khấu trừ thuế và hạch toán chi phí. Tuy nhiên, đối với mô hình hộ kinh doanh, việc có được xuất loại hóa đơn này hay không vẫn là một dấu hỏi lớn đối với nhiều chủ cơ sở. Tính đến thời điểm tháng 09/2018, các quy định về hóa đơn đối với hộ kinh doanh đã được siết chặt và phân định rõ ràng.

Hóa đơn đỏ là gì và đối tượng nào được phép phát hành?

Theo quy định tại Thông tư 119/2014/TT-BTC, hóa đơn giá trị gia tăng là loại hóa đơn dành cho các tổ chức khai, tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Các hoạt động được phép xuất hóa đơn này bao gồm bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ nội địa, vận tải quốc tế và xuất khẩu vào khu phi thuế quan.

"Hóa đơn giá trị gia tăng là loại hóa đơn dành cho các tổ chức khai, tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ trong các hoạt động: Bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ nội địa; Hoạt động vận tải quốc tế; Xuất vào khu phi thuế quan và các trường hợp được coi như xuất khẩu..." (Trích Điều 5 Thông tư 119/2014/TT-BTC).

Tại sao hộ kinh doanh không được xuất hóa đơn đỏ?

Căn cứ vào Luật thuế giá trị gia tăng sửa đổi năm 2013, phương pháp khấu trừ thuế chỉ áp dụng đối với các cơ sở kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 01 tỷ đồng trở lên và thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Đặc biệt, luật quy định rõ phương pháp này không áp dụng đối với hộ và cá nhân kinh doanh.

Vì hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu), họ không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng. Do đó, câu trả lời cho vấn đề này là: Hộ kinh doanh không được phép xuất hóa đơn đỏ. Nếu một hộ kinh doanh tự ý in hoặc xuất hóa đơn đỏ sẽ bị coi là vi phạm pháp luật về thuế và hóa đơn.

Giải pháp cho hộ kinh doanh: Sử dụng hóa đơn bán hàng của cơ quan thuế

Mặc dù không được xuất hóa đơn đỏ, nhưng để đáp ứng nhu cầu của người mua cần chứng từ hạch toán, hộ kinh doanh có thể sử dụng hóa đơn bán hàng (hóa đơn trực tiếp). Theo Thông tư 39/2014/TT-BTC, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp sẽ được cơ quan thuế bán hóa đơn để sử dụng.

Thủ tục mua hóa đơn tại cơ quan thuế

Tại Điều 11 Thông tư 39/2014/TT-BTC, quy trình mua hóa đơn được quy định như sau:

• Mua lần đầu: Hộ kinh doanh được mua tối đa 01 quyển (50 số) cho mỗi loại hóa đơn.
• Các lần mua sau: Cơ quan thuế sẽ căn cứ vào tình hình sử dụng hóa đơn và kê khai thuế của tháng trước để giải quyết bán số lượng phù hợp (thường không quá số lượng đã sử dụng).
• Hóa đơn lẻ: Trường hợp không có nhu cầu dùng theo quyển, hộ kinh doanh có thể mua hóa đơn lẻ theo từng lần phát sinh doanh thu.

Lời khuyên cho các hộ kinh doanh muốn mở rộng quy mô

Nếu hộ kinh doanh thường xuyên giao dịch với các đối tác lớn yêu cầu phải có hóa đơn đỏ để khấu trừ thuế đầu vào, chủ hộ nên cân nhắc việc chuyển đổi mô hình sang doanh nghiệp (Công ty TNHH hoặc Công ty Cổ phần). Khi trở thành doanh nghiệp và đăng ký nộp thuế theo phương pháp khấu trừ, cơ sở sẽ có quyền tự in hoặc đặt in hóa đơn giá trị gia tăng để phục vụ hoạt động kinh doanh.

Việc hiểu đúng và làm đúng quy định về hóa đơn không chỉ giúp hộ kinh doanh tránh được các khoản phạt hành chính không đáng có mà còn tạo dựng uy tín đối với khách hàng và đối tác trong bối cảnh kinh tế năm 2018 đầy cạnh tranh.

Hệ thống pháp luật