Trong những năm gần đây, làn sóng văn hóa Hàn Quốc (Hallyu) đã ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống của người dân Việt Nam, từ thời trang, ẩm thực cho đến phim ảnh. Không ít bậc cha mẹ vì quá yêu mến các diễn viên, ca sĩ xứ Kim Chi mà nảy sinh ý định đặt tên cho thiên thần nhỏ của mình theo tên của thần tượng như Lee Min Ho, Park Seo Joon hay Kim Soo Hyun. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ pháp lý tại Việt Nam, việc này không hề đơn giản và có thể bị cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối.

Quyền đặt tên của cá nhân và những giới hạn pháp lý

Theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền có họ, tên (bao gồm cả chữ đệm, nếu có). Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó. Cụ thể:

"1. Cá nhân có quyền có họ, tên (bao gồm cả chữ đệm, nếu có). Họ, tên của một người được xác định theo họ, tên khai sinh của người đó."

Việc xác định tên khai sinh cho trẻ em được hướng dẫn chi tiết tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP. Theo đó, tên của trẻ được xác định theo thỏa thuận của cha, mẹ căn cứ vào quy định của pháp luật và phải được thể hiện cụ thể trong Tờ khai đăng ký khai sinh. Trong trường hợp cha mẹ không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được thì tên của trẻ sẽ được xác định theo tập quán.

Tại sao không được đặt tên con thuần tiếng Hàn Quốc?

Mặc dù cha mẹ có quyền tự do thỏa thuận đặt tên cho con, nhưng quyền này bị giới hạn bởi các quy định nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015 nêu rõ yêu cầu đối với việc đặt tên của công dân Việt Nam như sau:

• Phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam: Đây là rào cản pháp lý lớn nhất đối với việc đặt tên theo diễn viên Hàn Quốc. Nếu cha mẹ muốn đặt tên con là "Lee Min Ho" (viết bằng chữ Latinh nhưng là tên nước ngoài), cơ quan hộ tịch sẽ từ chối vì đây không phải là tiếng Việt.
• Không đặt tên bằng số, bằng một ký tự mà không phải là chữ: Pháp luật cấm các tên gọi kỳ dị như "Nguyễn Văn 7" hay "Trần Thị @".

Bên cạnh đó, Điều 6 Thông tư 04/2020/TT-BTP cũng nhấn mạnh:

"Việc xác định họ, dân tộc, đặt tên cho trẻ em phải phù hợp với pháp luật và yêu cầu giữ gìn bản sắc dân tộc, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của Việt Nam; không đặt tên quá dài, khó sử dụng."

Như vậy, những cái tên mang đậm phong cách nước ngoài, không phù hợp với truyền thống văn hóa Việt Nam hoặc quá dài, khó phát âm đều có thể bị yêu cầu thay đổi trước khi cấp Giấy khai sinh chính thức.

Trường hợp nào cá nhân được quyền đổi tên?

Nếu vì một lý do nào đó mà trẻ đã được đặt tên nhưng sau này cảm thấy không phù hợp, pháp luật cũng mở ra cơ hội để thay đổi. Tuy nhiên, việc đổi tên không phải là sở thích cá nhân mà phải dựa trên các căn cứ pháp lý cụ thể tại Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015:

• Việc sử dụng tên cũ gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó.
• Theo yêu cầu của cha mẹ nuôi hoặc con nuôi khi thôi làm con nuôi.
• Khi xác định cha, mẹ cho con hoặc khi cha, mẹ thay đổi họ.
• Thay đổi tên của người lưu lạc đã tìm được nguồn gốc huyết thống.
• Thay đổi tên của người đã xác định lại giới tính hoặc chuyển đổi giới tính.

Lưu ý quan trọng: Việc thay đổi tên cho người từ đủ 09 tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó. Đồng thời, việc thay đổi tên không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo tên cũ.

Lời khuyên cho các bậc phụ huynh

Cái tên sẽ đi theo con suốt cuộc đời, ảnh hưởng đến tâm lý, giao tiếp và các thủ tục hành chính sau này. Thay vì đặt tên thuần theo tiếng Hàn Quốc (điều mà pháp luật không cho phép), cha mẹ có thể chọn những cái tên tiếng Việt có ý nghĩa tương đồng hoặc có âm hưởng gần gũi nhưng vẫn đảm bảo đúng quy định về ngôn ngữ và bản sắc văn hóa. Việc tuân thủ đúng quy định ngay từ đầu sẽ giúp quá trình làm thủ tục khai sinh diễn ra thuận lợi, tránh những rắc rối pháp lý không đáng có về sau.