Trong xu thế hội nhập quốc tế, các cuộc hôn nhân có yếu tố nước ngoài ngày càng trở nên phổ biến. Kéo theo đó, việc đăng ký khai sinh và đặt tên con có yếu tố nước ngoài trở thành vấn đề được nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Để đảm bảo quyền lợi cho trẻ cũng như tuân thủ đúng quy định pháp luật, cha mẹ cần nắm rõ các quy tắc về ngôn ngữ, cấu trúc tên và thẩm quyền giải quyết.

Thế nào là trẻ em có yếu tố nước ngoài?

Theo quy định tại Luật Hộ tịch 2014, trẻ em có yếu tố nước ngoài được xác định thuộc một trong các trường hợp điển hình sau:

• Trẻ sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, người còn lại là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch.
• Trẻ sinh ra tại Việt Nam có cả cha và mẹ là người nước ngoài hoặc người không quốc tịch.
• Trẻ sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam cư trú trong nước, người còn lại là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.
• Trẻ sinh ra tại Việt Nam có cả cha và mẹ là công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Quy định về ngôn ngữ và cách đặt tên: Tiếng Việt hay tiếng nước ngoài?

Việc đặt tên cho trẻ không hoàn toàn tự do mà phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật dân sự và hộ tịch, tùy thuộc vào quốc tịch mà trẻ lựa chọn.

Trường hợp trẻ là công dân Việt Nam

Nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam cho con, việc đặt tên phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại khoản 3 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015:

"Tên của công dân Việt Nam phải bằng tiếng Việt hoặc tiếng dân tộc khác của Việt Nam; không đặt tên bằng số, bằng một ký tự mà không phải là chữ."

Ngoài ra, khoản 1 Điều 6 Thông tư 04/2020/TT-BTP cũng nhấn mạnh: Việc đặt tên phải phù hợp với pháp luật và yêu cầu giữ gìn bản sắc dân tộc, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của Việt Nam; không đặt tên quá dài, khó sử dụng.

Trường hợp trẻ là người nước ngoài

Nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch nước ngoài cho con, việc đặt tên sẽ thực hiện theo pháp luật của nước mà trẻ mang quốc tịch hoặc theo thỏa thuận của cha mẹ. Trong trường hợp này, tên của trẻ không bắt buộc phải bằng tiếng Việt và có thể bao gồm các ký tự theo ngôn ngữ nước ngoài.

Thỏa thuận về họ và quốc tịch - Nút thắt quan trọng

Đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là người nước ngoài, văn bản thỏa thuận chọn quốc tịch là thành phần hồ sơ bắt buộc. Nếu chọn quốc tịch nước ngoài cho con, văn bản thỏa thuận phải có xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước mà người nước ngoài đó là công dân.

Về họ của trẻ, theo khoản 2 Điều 26 Bộ luật Dân sự 2015, họ của con được xác định là họ của cha đẻ hoặc họ của mẹ đẻ theo thỏa thuận của cha mẹ. Nếu không có thỏa thuận thì họ của con được xác định theo tập quán.

Thủ tục đăng ký khai sinh tại UBND cấp huyện

Thẩm quyền và trình tự thực hiện được quy định chi tiết tại Điều 35 và Điều 36 Luật Hộ tịch 2014.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu quy định).
• Giấy chứng sinh hoặc văn bản thay thế (văn bản xác nhận của người làm chứng, giấy cam kết về việc sinh...).
• Văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch cho con.
• Giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ (nếu có).
• Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế của người nước ngoài.

Quy trình thực hiện

1. Nộp hồ sơ: Người đi đăng ký nộp hồ sơ tại UBND cấp huyện nơi cư trú của cha hoặc mẹ.
2. Tiếp nhận và kiểm tra: Công chức làm công tác hộ tịch kiểm tra hồ sơ. Nếu thấy thông tin đầy đủ và phù hợp, công chức ghi nội dung khai sinh vào Sổ hộ tịch.
3. Cấp giấy khai sinh: Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch UBND cấp huyện ký và cấp Giấy khai sinh cho trẻ ngay trong ngày tiếp nhận hồ sơ (nếu nộp sau 15 giờ thì trả kết quả vào ngày làm việc tiếp theo).

Lệ phí và lưu ý về thời gian

Mức lệ phí đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định. Thông thường, các trường hợp đăng ký đúng hạn sẽ được miễn hoặc giảm lệ phí tùy theo chính sách của từng địa phương.

Lời khuyên pháp lý: Cha mẹ nên thực hiện đăng ký khai sinh cho con trong vòng 60 ngày kể từ ngày sinh để đảm bảo các quyền lợi về y tế và cư trú cho trẻ. Việc đặt tên cần cân nhắc kỹ lưỡng để tránh các rắc rối pháp lý về sau khi trẻ thực hiện các giao dịch dân sự hoặc học tập tại Việt Nam.

Trên đây là toàn bộ hướng dẫn về việc đặt tên con có yếu tố nước ngoài theo quy định pháp luật hiện hành. Nếu quý độc giả cần hỗ trợ chuyên sâu hơn, vui lòng liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.