Trong quá trình sử dụng đất, không ít trường hợp người dân gặp phải tình trạng thửa đất của mình nằm trong phạm vi hành lang bảo vệ an toàn của các công trình công cộng như đường bộ, đường điện, đê điều hay đường sắt. Vấn đề đặt ra là liệu phần diện tích này có được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất (cấp Sổ đỏ) và người dân có được phép xây dựng, cải tạo nhà ở hay không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tính đến năm 2021.

1. Thế nào là đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình công cộng?

Theo quy định tại Điều 157 Luật Đất đai 2013, đất xây dựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn bao gồm đất xây dựng các hệ thống giao thông, thủy lợi, đê điều, hệ thống dẫn điện, dẫn xăng dầu, khí ga, thông tin liên lạc và đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn các công trình này.

Việc xác định phạm vi hành lang an toàn phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành. Mục đích của hành lang này là nhằm đảm bảo vận hành an toàn cho công trình và bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân xung quanh.

2. Quy định về việc sử dụng đất trong hành lang an toàn

Căn cứ vào Điều 56 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, việc sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn công trình được quy định như sau:

• Tiếp tục sử dụng: Đất trong hành lang an toàn công trình được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xác định và cắm mốc giới. Người đang sử dụng đất hợp pháp trong hành lang này được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định.
• Hạn chế quyền: Việc sử dụng đất không được gây cản trở cho việc bảo vệ an toàn công trình. Trường hợp việc sử dụng đất gây ảnh hưởng đến an toàn công trình thì người sử dụng đất và chủ công trình phải có biện pháp khắc phục.
• Thu hồi đất: Nếu không thể khắc phục được các yếu tố gây mất an toàn, Nhà nước sẽ tiến hành thu hồi đất và bồi thường theo quy định.

"Người sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn công trình được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định và không được gây cản trở cho việc bảo vệ an toàn công trình." (Trích khoản 2 Điều 157 Luật Đất đai 2013)

3. Đất hành lang an toàn có được cấp Sổ đỏ không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người dân quan tâm. Câu trả lời là CÓ, nếu thửa đất đáp ứng đủ các điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo quy định chung của pháp luật đất đai.

Cụ thể, tại điểm c khoản 4 Điều 56 Nghị định 43/2014/NĐ-CP nêu rõ:

"Đất trong hành lang an toàn công trình được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đối với trường hợp có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai, trừ trường hợp đã có thông báo thu hồi đất hoặc quyết định thu hồi đất."

Tuy nhiên, trên Sổ đỏ sẽ được ghi chú rõ ràng về phần diện tích nằm trong hành lang bảo vệ an toàn công trình để người dân nắm rõ các hạn chế khi sử dụng.

4. Có được phép xây dựng nhà ở trên đất hành lang công trình?

Việc xây dựng trên đất hành lang an toàn phụ thuộc vào quy định của từng ngành chuyên quản. Dưới đây là hai trường hợp phổ biến nhất:

4.1. Đối với hành lang an toàn giao thông đường bộ

Theo Nghị định 11/2010/NĐ-CP, trong hành lang an toàn đường bộ, người dân không được xây dựng các công trình kiên cố. Tuy nhiên, nếu phần đất đó đã có nhà ở từ trước khi hành lang được thiết lập và không vi phạm chỉ giới đường đỏ, người dân có thể được phép sửa chữa, cải tạo nhưng không được làm thay đổi quy mô, kết cấu công trình hiện có.

4.2. Đối với hành lang bảo vệ đường dây điện cao thế

Theo Nghị định 14/2014/NĐ-CP, nhà ở và công trình có người sinh sống được phép tồn tại trong hành lang bảo vệ an toàn đường dây dẫn điện trên không có điện áp đến 220 kV nếu đáp ứng các điều kiện khắt khe về vật liệu (không cháy), khoảng cách an toàn và cường độ điện trường.

Tóm lại, đất thuộc hành lang công trình công cộng vẫn có cơ hội được cấp Sổ đỏ và sử dụng, nhưng quyền xây dựng sẽ bị hạn chế đáng kể để đảm bảo an toàn chung. Người dân cần liên hệ với Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cơ quan quản lý công trình chuyên ngành để được hướng dẫn cụ thể trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động xây dựng nào.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục pháp lý đất đai, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia để được tư vấn chính xác nhất.