Việc lập di chúc là cách thức văn minh và pháp lý để cá nhân định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Tuy nhiên, để bản di chúc thực sự có giá trị và tránh được những tranh chấp không đáng có giữa những người thừa kế, việc chứng thực di chúc đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

1. Di chúc có bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực không?

Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể được lập dưới nhiều hình thức khác nhau. Cụ thể, Điều 628 quy định di chúc bằng văn bản bao gồm:

• Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng.
• Di chúc bằng văn bản có người làm chứng.
• Di chúc bằng văn bản có công chứng.
• Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

Về nguyên tắc, việc chứng thực không phải là yêu cầu bắt buộc đối với mọi loại di chúc. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, pháp luật yêu cầu di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực mới có hiệu lực, ví dụ như di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ.

"Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực." (Trích khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015)

2. Hồ sơ cần chuẩn bị để chứng thực di chúc "chuẩn chỉnh"

Để quá trình chứng thực diễn ra thuận lợi, người lập di chúc cần chuẩn bị đầy đủ các loại giấy tờ sau theo hướng dẫn tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP:

• Dự thảo di chúc: Bản thảo ghi rõ ý nguyện phân chia tài sản.
• Giấy tờ tùy thân: Chứng minh nhân dân, Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản: Sổ đỏ, sổ hồng, đăng ký xe, sổ tiết kiệm... (Bản sao kèm bản chính để đối chiếu).

3. Chứng thực di chúc ở đâu và quy trình thực hiện như thế nào?

Nhiều người thường thắc mắc liệu có phải về quê nơi có đất để chứng thực di chúc hay không? Câu trả lời là Không. Căn cứ Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP, thẩm quyền chứng thực di chúc thuộc về:

• Ủy ban nhân dân cấp xã: Không phụ thuộc vào nơi cư trú của người yêu cầu.
• Phòng Tư pháp cấp huyện.

Quy trình thực hiện: Người lập di chúc phải trực tiếp ký hoặc điểm chỉ vào bản di chúc trước mặt người thực hiện chứng thực. Trường hợp người lập di chúc không thể tự ký tên thì phải có 02 người làm chứng đi cùng.

4. Chi phí và thời gian giải quyết

Về mức phí, theo quy định tại Thông tư 226/2016/TT-BTC, phí chứng thực di chúc hiện nay là 50.000 đồng/bản.

Thời hạn giải quyết thông thường là ngay trong ngày làm việc. Nếu hồ sơ nộp sau 15 giờ thì có thể trả kết quả vào ngày làm việc tiếp theo. Trong trường hợp vụ việc có tính chất phức tạp, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 02 ngày làm việc.

Việc nắm rõ các quy định về chứng thực di chúc không chỉ giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức mà còn là lá chắn pháp lý vững chắc, đảm bảo tâm nguyện cuối cùng của bạn được thực thi một cách trọn vẹn nhất.