Thẻ Căn cước công dân (CCCD) không chỉ là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất của mỗi công dân Việt Nam mà còn là "chìa khóa" để thực hiện hàng loạt các giao dịch dân sự, hành chính. Tuy nhiên, khác với Chứng minh nhân dân (CMND) cũ có thời hạn cố định 15 năm, thẻ CCCD lại có thời hạn sử dụng dựa trên độ tuổi của người sở hữu. Việc không nắm rõ quy định về thời hạn có thể dẫn đến tình trạng thẻ bị vô hiệu, gây khó khăn trong công việc và thậm chí là bị xử phạt vi phạm hành chính.

1. Các mốc tuổi bắt buộc phải đổi thẻ Căn cước công dân

Theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD phải được đổi khi công dân đạt đến các ngưỡng tuổi nhất định để đảm bảo đặc điểm nhân dạng luôn phù hợp với thực tế. Cụ thể:

Thẻ Căn cước công dân phải được đổi khi công dân đủ 25 tuổi, đủ 40 tuổi và đủ 60 tuổi.

Như vậy, trong suốt cuộc đời, một công dân sẽ có ít nhất 03 lần bắt buộc phải thực hiện thủ tục đổi thẻ CCCD do hết hạn. Để biết chính xác thẻ của mình còn giá trị đến khi nào, người dân chỉ cần quan sát dòng chữ "Có giá trị đến/Date of expiry" được in ở mặt trước của thẻ, ngay phía dưới ảnh chân dung.

Lưu ý về quy tắc "02 năm trước tuổi quy định": Đây là một điểm cực kỳ có lợi cho người dân nhưng thường bị bỏ qua. Theo khoản 2 Điều 21 Luật Căn cước công dân 2014:

Trường hợp thẻ Căn cước công dân được cấp, đổi, cấp lại trong thời hạn 02 năm trước tuổi quy định tại khoản 1 Điều này thì vẫn có giá trị sử dụng đến tuổi đổi thẻ tiếp theo.

Ví dụ: Nếu bạn đi làm thẻ CCCD khi đã đủ 23 tuổi (thuộc khoảng 02 năm trước mốc 25 tuổi), thì thẻ đó sẽ có giá trị sử dụng liên tục cho đến khi bạn đủ 40 tuổi mới phải đổi lần tiếp theo, thay vì phải đổi vào năm 25 tuổi.

2. Quên đổi thẻ Căn cước công dân hết hạn có bị phạt không?

Việc sử dụng thẻ CCCD hết hạn không chỉ khiến các giao dịch tại ngân hàng, văn phòng công chứng bị từ chối mà còn là hành vi vi phạm quy định về quản lý chứng minh nhân dân/căn cước công dân. Căn cứ theo điểm b khoản 1 Điều 9 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp mới, cấp đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng.

Mặc dù mức phạt không quá cao, nhưng hệ lụy từ việc giấy tờ tùy thân không hợp lệ trong các tình huống khẩn cấp hoặc giao dịch tài sản lớn là rất nghiêm trọng. Do đó, người dân nên chủ động kiểm tra thời hạn thẻ và đi đổi trước khi hết hạn.

3. Hướng dẫn chi tiết thủ tục đổi thẻ Căn cước công dân hết hạn năm 2020

Thủ tục đổi thẻ CCCD hết hạn hiện nay được thực hiện theo quy định tại Điều 24 Luật Căn cước công dân 2014 và hướng dẫn tại Thông tư 11/2016/TT-BCA (sửa đổi bởi Thông tư 48/2019/TT-BCA). Quy trình cụ thể như sau:

Bước 1: Kê khai thông tin
Công dân đến cơ quan Công an có thẩm quyền, điền vào Tờ khai căn cước công dân (mẫu CC01). Tại một số địa phương đã triển khai cổng dịch vụ công, người dân có thể kê khai trực tuyến trước khi đến để tiết kiệm thời gian.

Bước 2: Tiếp nhận hồ sơ và đối chiếu thông tin
Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra thông tin trong Tờ khai với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Trong bối cảnh năm 2020, nếu cơ sở dữ liệu chưa hoàn thiện, công dân cần xuất trình Sổ hộ khẩu. Nếu thông tin trên Sổ hộ khẩu chưa đầy đủ hoặc có sai sót, cán bộ có thể yêu cầu xuất trình thêm Giấy khai sinh hoặc các giấy tờ hợp pháp khác.

Bước 3: Thu nhận đặc điểm nhân dạng
Đây là bước quan trọng nhất bao gồm:
- Chụp ảnh chân dung: Ảnh chụp trực diện, rõ mặt, rõ hai tai, không đeo kính, trang phục lịch sự.
- Thu nhận vân tay: Cán bộ thu nhận vân tay chụm của 4 ngón bàn tay phải, 4 ngón bàn tay trái và 2 ngón cái thông qua máy quét vân tay điện tử.

Bước 4: Cấp giấy hẹn và nhận kết quả
Sau khi hoàn tất, công dân nhận giấy hẹn trả kết quả. Thẻ CCCD mới sẽ được trả trực tiếp tại nơi làm thủ tục hoặc gửi qua đường bưu điện theo yêu cầu (người dân tự thanh toán cước phí bưu điện).

4. Địa điểm thực hiện và lệ phí đổi thẻ

Về địa điểm: Công dân có thể lựa chọn làm thủ tục tại:
- Cơ quan quản lý CCCD của Bộ Công an;
- Cơ quan quản lý CCCD của Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
- Cơ quan quản lý CCCD của Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh.

Về lệ phí: Căn cứ Điều 4 Thông tư 59/2019/TT-BTC, mức thu lệ phí khi đổi thẻ CCCD do hết hạn là 25.000 đồng/thẻ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng trong giai đoạn dịch bệnh Covid-19 năm 2020, Chính phủ có thể có các chính sách giảm lệ phí để hỗ trợ người dân (thường giảm 50% còn 12.500 đồng theo các thông tư điều chỉnh tạm thời).

5. Lưu ý đặc biệt về CCCD gắn chip sắp triển khai

Tại thời điểm tháng 12/2020, Bộ Công an đang tích cực chuẩn bị để triển khai cấp thẻ CCCD gắn chip trên phạm vi toàn quốc từ đầu năm 2021. Thẻ gắn chip sẽ có độ bảo mật cao hơn, dung lượng lưu trữ lớn và tích hợp nhiều tiện ích hơn so với thẻ mã vạch hiện tại. Do đó, nếu thẻ của bạn sắp hết hạn hoặc đã hết hạn, hãy nhanh chóng thực hiện đổi thẻ ngay để đảm bảo quyền lợi cá nhân và sẵn sàng cho lộ trình chuyển đổi số của quốc gia.

Trên đây là toàn bộ hướng dẫn về thủ tục đổi thẻ Căn cước công dân hết hạn. Nếu bạn gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện, hãy liên hệ với cơ quan công an nơi cư trú để được hướng dẫn cụ thể nhất.