Trong bối cảnh hệ thống camera giám sát giao thông ngày càng dày đặc, việc xe ô tô bị ghi hình vi phạm (phạt nguội) đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đối với những người kinh doanh dịch vụ cho thuê xe tự lái, đây lại là một bài toán pháp lý đau đầu khi người điều khiển phương tiện vi phạm không phải là chủ sở hữu. Vậy trong trường hợp này, ai sẽ là người chịu trách nhiệm nộp phạt?

Quy định pháp luật về trách nhiệm của chủ xe khi bị phạt nguội

Theo quy định tại khoản 8 Điều 80 Nghị định 100/2019/NĐ-CP, quy trình xử lý phạt nguội được thực hiện như sau:

"Đối với trường hợp hành vi vi phạm hành chính được phát hiện thông qua việc sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ mà cơ quan chức năng chưa dừng ngay được phương tiện để xử lý, cơ quan chức năng gửi thông báo yêu cầu chủ phương tiện và cá nhân, tổ chức có liên quan (nếu có) đến trụ sở để giải quyết vụ việc vi phạm; chủ phương tiện có nghĩa vụ phải hợp tác với cơ quan chức năng để xác định đối tượng đã điều khiển phương tiện thực hiện hành vi vi phạm."

Như vậy, khi có thông báo phạt nguội, Cảnh sát giao thông sẽ liên hệ với chủ xe đầu tiên dựa trên dữ liệu đăng ký xe. Dù không trực tiếp cầm lái, chủ xe vẫn có nghĩa vụ bắt buộc phải đến làm việc và phối hợp xác định người điều khiển phương tiện tại thời điểm vi phạm.

Chủ xe có phải nộp phạt thay cho khách thuê không?

Câu trả lời phụ thuộc vào khả năng chứng minh của chủ xe. Pháp luật quy định rõ, nếu chủ xe chứng minh được mình không phải là người điều khiển phương tiện và hỗ trợ cơ quan chức năng xác định chính xác danh tính người vi phạm, chủ xe sẽ không phải nộp phạt.

Tuy nhiên, thực tế phát sinh nhiều rắc rối khi khách thuê xe đã thay đổi địa chỉ, số điện thoại hoặc cố tình trốn tránh trách nhiệm. Nếu chủ xe không thể giải trình hoặc không cung cấp được bằng chứng xác thực về người thuê xe vi phạm, cơ quan chức năng có thể ra quyết định xử phạt trực tiếp đối với chủ phương tiện.

Rủi ro bị từ chối đăng kiểm và giải pháp phòng tránh

Một trong những hệ lụy nghiêm trọng nhất khi không giải quyết dứt điểm phạt nguội là việc phương tiện bị đưa vào danh sách cảnh báo trên hệ thống đăng kiểm. Nếu quá hạn nộp phạt, xe sẽ bị từ chối kiểm định, gây đình trệ hoạt động kinh doanh của chủ xe.

Để bảo vệ quyền lợi và tránh những rắc rối pháp lý không đáng có, các chuyên gia pháp lý đưa ra lời khuyên cho các chủ xe cho thuê tự lái:

• Xây dựng hợp đồng chặt chẽ: Trong hợp đồng cho thuê xe, cần có điều khoản quy định rõ trách nhiệm của bên thuê đối với các vi phạm giao thông trong thời gian thuê xe. Đặc biệt, cần có cam kết bồi hoàn chi phí phạt nguội và các chi phí phát sinh liên quan.
• Yêu cầu ký quỹ (đặt cọc): Chủ xe nên giữ một khoản tiền cọc trong khoảng 15-30 ngày sau khi khách trả xe. Đây là khoảng thời gian đủ để hệ thống phạt nguội cập nhật dữ liệu vi phạm.
• Kiểm tra định kỳ: Chủ xe nên chủ động tra cứu phạt nguội trên các cổng thông tin điện tử chính thức để kịp thời phát hiện vi phạm và yêu cầu khách thuê xử lý ngay khi còn giữ tiền cọc.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi như Nghị định 123/2021/NĐ-CP sẽ giúp các chủ xe tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trước những tình huống "tai bay vạ gió" từ khách thuê.