Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang có nhiều biến động vào giữa năm 2022, việc thực hiện các thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt hồ sơ pháp lý. Một trong những tình huống trớ trêu mà nhiều người dân gặp phải là khi bước chân vào văn phòng công chứng mới phát hiện Chứng minh nhân dân (CMND) của mình đã hết hạn. Vậy, liệu một tấm thẻ CMND đã quá hạn có đủ tư cách pháp lý để "gánh vác" một giao dịch tài sản trị giá hàng tỷ đồng?

Tầm quan trọng của giấy tờ tùy thân trong giao dịch đất đai

Theo quy định tại Điều 167 Luật Đất đai 2013, hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực. Để thực hiện việc công chứng này, các bên tham gia giao dịch phải chứng minh được năng lực hành vi dân sự và nhân thân của mình thông qua các giấy tờ tùy thân hợp lệ.

Tại thời điểm năm 2022, các loại giấy tờ được chấp nhận phổ biến bao gồm Chứng minh nhân dân (9 số hoặc 12 số), Căn cước công dân (mã vạch hoặc gắn chíp) và Hộ chiếu còn giá trị sử dụng. Những giấy tờ này không chỉ giúp Công chứng viên xác định đúng đối tượng thực hiện giao dịch mà còn là căn cứ để ghi nhận thông tin cá nhân vào văn bản công chứng, đảm bảo tính duy nhất và chính xác của chủ thể quyền.

CMND hết hạn có được công chứng hợp đồng mua bán đất?

Đây là câu hỏi gây nhiều tranh cãi, nhưng xét dưới góc độ pháp lý nghiêm ngặt tại thời điểm tháng 05/2022, câu trả lời nghiêng về phía KHÔNG ĐƯỢC CHẤP NHẬN. Căn cứ để khẳng định điều này nằm ở các quy định sau:

1. Thời hạn sử dụng của CMND

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 05/1999/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 170/2007/NĐ-CP):

"Chứng minh nhân dân có giá trị sử dụng 15 năm kể từ ngày cấp."

Như vậy, khi đã quá 15 năm kể từ ngày cấp, tấm thẻ CMND đó về mặt pháp lý đã mất giá trị sử dụng. Nó không còn đủ tư cách để chứng minh nhân thân của công dân trong các giao dịch hành chính và dân sự.

2. Quy định về hồ sơ công chứng

Tại khoản 1 Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ yêu cầu công chứng bắt buộc phải có:

"Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng;"

Mặc dù luật không ghi chữ "còn hạn", nhưng trong nghiệp vụ công chứng, "giấy tờ tùy thân" được hiểu mặc định là giấy tờ đang có giá trị pháp lý. Nếu Công chứng viên chấp nhận một giấy tờ đã hết hạn, họ đang đối mặt với rủi ro pháp lý rất lớn vì không thể khẳng định chắc chắn thông tin nhân thân hiện tại của khách hàng, hoặc khách hàng đó có thể đã bị tước quyền công dân, thay đổi thông tin mà chưa cập nhật.

Rủi ro khi cố tình sử dụng CMND hết hạn

Nếu một văn phòng công chứng vô tình hoặc cố ý thực hiện việc công chứng dựa trên CMND hết hạn, giao dịch đó có thể đối mặt với nguy cơ bị tuyên bố vô hiệu theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 nếu có tranh chấp xảy ra. Ngoài ra, khi mang hồ sơ đi làm thủ tục sang tên (đăng ký biến động) tại Văn phòng đăng ký đất đai, hồ sơ chắc chắn sẽ bị trả lại vì thông tin trên CMND không còn giá trị đối chiếu.

Giải pháp thay thế khi CMND hết hạn để không lỡ nhịp giao dịch

Nếu bạn đang trong quá trình mua bán đất mà CMND hết hạn, đừng quá lo lắng. Bạn có thể sử dụng các phương án thay thế sau đây (áp dụng tại thời điểm tháng 05/2022):

• Sử dụng Hộ chiếu: Hộ chiếu Việt Nam còn giá trị sử dụng là một loại giấy tờ tùy thân hợp pháp có thể thay thế hoàn toàn CMND/CCCD trong các giao dịch dân sự.
• Sử dụng thẻ Căn cước công dân (CCCD): Nếu bạn đã được cấp CCCD (mã vạch hoặc gắn chíp), hãy sử dụng nó. Lưu ý rằng theo Luật Căn cước công dân 2014, thẻ CCCD có giá trị chứng minh về căn cước của người được cấp để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam.
• Làm thủ tục cấp đổi sang CCCD gắn chíp: Đây là giải pháp căn cơ nhất. Trong thời gian chờ cấp thẻ chính thức, bạn có thể xin Giấy xác nhận số CMND cũ để đảm bảo tính liên kết dữ liệu giữa sổ đỏ (ghi số CMND cũ) và thẻ CCCD mới.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Giao dịch bất động sản là giao dịch có giá trị lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc đảm bảo giấy tờ tùy thân còn hạn sử dụng không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là cách tự bảo vệ quyền lợi của chính mình. Trước khi đặt bút ký hợp đồng đặt cọc hay hợp đồng mua bán, hãy dành 1 phút để kiểm tra ngày cấp trên CMND của mình. Nếu đã cận kề hoặc quá thời hạn 15 năm, hãy chủ động thực hiện cấp đổi sang CCCD gắn chíp ngay lập tức để mọi thủ tục diễn ra hanh thông.

Hy vọng bài viết này đã giải đáp thỏa đáng thắc mắc của quý độc giả về vấn đề CMND hết hạn trong mua bán đất đai tại thời điểm năm 2022. Đừng để một sơ suất nhỏ về giấy tờ làm ảnh hưởng đến những kế hoạch đầu tư lớn của bạn.